Hiến kế Đại hội Công đoàn, chiến lược Tam chuyển để người lao động làm chủ kỷ nguyên AI

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động, Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026 – 2031 nhận được sự quan tâm đặc biệt từ đoàn viên, người lao động cả nước. Từ thực tiễn hoạt động tại cơ sở, cán bộ Công đoàn và người lao động tỉnh Đồng Tháp đã hiến kế với chiến lược “Tam Chuyển”: Chuyển đổi mô hình chăm lo – Chuyển giao năng lực công nghệ – Chuyển hóa chất xám thành giá trị kinh tế để Công đoàn tiếp tục giữ vai trò là điểm tựa của người lao động trong kỷ nguyên số.

Chuyển từ quản lý hành chính sang “hệ sinh thái số”

Dự thảo Đại hội XIV đặt mục tiêu hoàn thành số hóa 100% dữ liệu đoàn viên. Theo nhiều ý kiến từ cơ sở, đây là bước đi tất yếu nhưng điều người lao động kỳ vọng không chỉ là số hóa hồ sơ quản lý, mà là xây dựng được một “hệ sinh thái số” phục vụ thiết thực cho đoàn viên.

Nhiều CĐCS ở Đồng Tháp đã đề xuất phát triển mạnh các ứng dụng trên điện thoại thông minh để đoàn viên có thể dễ dàng tiếp cận chương trình “Phúc lợi đoàn viên”, nhận tư vấn pháp luật trực tuyến hoặc tìm kiếm cơ hội việc làm trên các sàn giao dịch lao động của Công đoàn. Nhiều ý kiến cho rằng công nghệ cần được ứng dụng mạnh mẽ hơn để giảm bớt thủ tục hành chính trong hỗ trợ người lao động. Khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh hoặc biến cố đột xuất, các nguồn hỗ trợ của Công đoàn cần được giải quyết nhanh chóng, minh bạch thông qua nền tảng số.

Theo các cán bộ CĐCS, chuyển đổi số thực chất không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn là thay đổi cách chăm lo đoàn viên theo hướng hiện đại, gần gũi và hiệu quả hơn, phù hợp với xu hướng hình thành “công nhân số”, “lao động số” hiện nay.

Chuyển giao năng lực công nghệ

Nếu trước đây nỗi lo lớn nhất của công nhân là thiếu việc làm thì nay nhiều lao động đang đối mặt nguy cơ bị thay thế bởi robot và AI ngay trong nhà máy, dây chuyền sản xuất. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 không còn là dự báo mà đã tác động trực tiếp đến đời sống việc làm của người lao động. Vì vậy, nhiều ý kiến từ cơ sở cho rằng tổ chức Công đoàn cần chuyển từ tư duy “vận động học tập” sang tư duy “đào tạo để thích ứng”.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là xây dựng “Quỹ đào tạo lại” dành cho lao động có nguy cơ mất việc do công nghệ. Quỹ này có thể được hình thành từ sự phối hợp giữa Công đoàn, doanh nghiệp và các nguồn lực xã hội nhằm hỗ trợ công nhân học nghề mới, cập nhật kỹ năng số hoặc chuyển đổi vị trí việc làm.

Bên cạnh đó, các chương trình đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng vận hành máy móc thông minh cần được tổ chức linh hoạt hơn, có thể triển khai trực tuyến hoặc ngay tại nơi làm việc để phù hợp điều kiện của công nhân. Theo nhiều cán bộ CĐCS, việc chuyển giao tri thức và kỹ năng mới kịp thời sẽ giúp người lao động nâng cao năng lực thích ứng, giữ được thế chủ động trước thị trường lao động đang thay đổi từng ngày.

Chuyển hóa sáng kiến thành giá trị kinh tế

Dự thảo Đại hội XIV đặt mục tiêu đạt 2 triệu sáng kiến trong nhiệm kỳ tới. Tuy nhiên, nhiều ý kiến từ doanh nghiệp cho rằng phong trào “Lao động giỏi, Lao động sáng tạo” chỉ thực sự tạo động lực khi chất xám của người lao động được ghi nhận bằng lợi ích cụ thể.

Các CĐCS đề xuất tổ chức Công đoàn cần chủ động thương lượng với doanh nghiệp để xây dựng cơ chế thưởng theo giá trị làm lợi của sáng kiến. Khi người lao động nhìn thấy hiệu quả kinh tế trực tiếp từ sáng kiến của mình, phong trào sáng tạo sẽ lan tỏa mạnh mẽ và bền vững hơn. Song song đó, thủ tục xét tặng danh hiệu “Bằng Lao động sáng tạo” cũng cần được tinh gọn để các sáng kiến cải tiến kỹ thuật tại nhà xưởng được công nhận kịp thời, tạo động lực nâng cao năng suất lao động.

Một nội dung khác được nhiều đoàn viên quan tâm là cụ thể hóa phong trào “3 tiết kiệm”, gồm tiết kiệm thời gian và sức lao động; tiết kiệm năng lượng và tài nguyên; tiết kiệm chi tiêu. Theo các ý kiến từ cơ sở, phong trào này cần được lượng hóa bằng các tiêu chí cụ thể gắn với năng suất lao động, thu nhập và mục tiêu phát triển xanh của doanh nghiệp. Khi được trang bị kỹ năng số và kiến thức về kinh tế xanh, người lao động sẽ chủ động thực hành tiết kiệm hiệu quả hơn, góp phần nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Chiến lược “Tam Chuyển” không đơn thuần là những giải pháp kỹ thuật mà thể hiện sự thay đổi tư duy hành động của tổ chức Công đoàn Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Nếu được cụ thể hóa trong Nghị quyết Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, những đề xuất này sẽ góp phần tạo động lực để tổ chức Công đoàn đổi mới mạnh mẽ hơn, đồng hành hiệu quả hơn cùng người lao động trong kỷ nguyên chuyển đổi số và AI.

Xem bản gốc tại đây