50 năm mang tên Bác, TP Hồ Chí Minh viết tiếp khát vọng vươn cao

Tiên phong mở đường cho đổi mới

Ngày 2.7.1976, Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ một đô thị vừa bước ra khỏi chiến tranh với muôn vàn khó khăn, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố đã từng bước khắc phục hậu quả, khôi phục sản xuất, ổn định đời sống và mở ra hành trình phát triển đầy ấn tượng.

Trong công cuộc đổi mới, TPHCM luôn là địa phương tiên phong với nhiều quyết sách táo bạo. Biểu tượng rõ nét nhất là Khu chế xuất Tân Thuận - khu chế xuất đầu tiên của cả nước.

Năm 1991, khi Việt Nam vẫn còn thận trọng với kinh tế thị trường, TPHCM mạnh dạn hợp tác với nhà đầu tư Đài Loan (Trung Quốc) để xây dựng mô hình khu chế xuất hiện đại, hạ tầng đồng bộ, cơ chế "một cửa", sản xuất hướng xuất khẩu và thu hút mạnh dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Thành công của Tân Thuận mở đường cho hàng loạt khu chế xuất, khu công nghiệp như Linh Trung, Tân Bình cùng mạng lưới khu công nghiệp phát triển khắp vùng Đông Nam Bộ, đưa TPHCM trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu lớn nhất cả nước trong nhiều năm.

Động lực đổi mới giúp TPHCM đạt nhiều bước tăng trưởng ấn tượng.

TPHCM cũng chuyển mình mạnh mẽ về diện mạo đô thị, từ hệ thống hạ tầng nhỏ hẹp, xuống cấp sau năm 1975 đến một đô thị hiện đại, năng động.

Sau 50 năm phát triển, hàng loạt công trình hạ tầng mang tính biểu tượng đã lần lượt hình thành như đại lộ Võ Văn Kiệt, hầm Thủ Thiêm, cầu Phú Mỹ, cầu Sài Gòn 2, cao tốc TPHCM - Trung Lương, TPHCM - Long Thành - Dầu Giây, Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) cùng mạng lưới vành đai và cao tốc liên vùng đang được đầu tư đồng bộ. Các khu đô thị mới như Phú Mỹ Hưng, Thủ Thiêm, Vạn Phúc hay Nam Sài Gòn đã góp phần định hình diện mạo của một đô thị hiện đại, năng động và có quy hoạch bài bản.

Song song với phát triển kinh tế, TPHCM luôn chú trọng an sinh xã hội. Thành phố triển khai chương trình xóa đói giảm nghèo từ năm 1992 và đến năm 2025 cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều. Đến năm 2025, TPHCM có hơn 2.300 cơ sở giáo dục với trên 1,7 triệu học sinh; hơn 130 bệnh viện công lập và ngoài công lập, tỉ lệ bao phủ bảo hiểm y tế trên 95%.

Bước ngoặt của một siêu đô thị

Sau hợp nhất, TPHCM bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô hơn 14 triệu dân, trở thành một trong những siêu đô thị lớn của Đông Nam Á. Trong cấu trúc mới, TPHCM cũ giữ vai trò trung tâm tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo; Bình Dương là trung tâm công nghiệp công nghệ cao; Bà Rịa - Vũng Tàu là đầu mối logistics, cảng biển và kinh tế biển. Tuy nhiên, thành phố cũng đối mặt nhiều thách thức về thể chế, hạ tầng, môi trường, ùn tắc giao thông và yêu cầu phát triển bền vững.

Theo các chuyên gia, để tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, TPHCM cần tạo ra những đột phá mạnh mẽ về thể chế nhằm giải phóng nguồn lực và mở ra không gian tăng trưởng mới.

Tháng 5.2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đặt mục tiêu đầy tham vọng: duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2026 - 2045; GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 75.000 USD; chỉ số phát triển con người (HDI) tối thiểu đạt 0,9; phát thải ròng bằng "0" và đến năm 2045 trở thành thành phố có vị thế dẫn dắt châu Á, điểm đến hấp dẫn của thế giới. Giai đoạn 2046-2075, TPHCM phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP tối thiểu 6%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt 100.000 USD và chỉ số HDI trên 0,9.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân - Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường Đại học Sài Gòn, nhận định, sau hợp nhất, TPHCM giống như "một cơ thể mới" với nhiều động lực tăng trưởng hơn trước.

Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp xanh sẽ là động lực quan trọng nhất, dự kiến đóng góp khoảng 33 - 35% GRDP. Các khu công nghiệp sẽ được tái cấu trúc theo hướng thông minh, xanh, tuần hoàn, số hóa và ứng dụng công nghệ cao để thu hút dòng vốn FDI chất lượng.

Động lực thứ hai là kinh tế biển và logistics với hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, sân bay Long Thành cùng mạng lưới logistics liên vùng. Thành phố cũng đang nghiên cứu các tuyến đường sắt kết nối khu công nghiệp với cảng biển nhằm giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thương mại, dịch vụ, du lịch, công nghiệp văn hóa cùng trung tâm tài chính quốc tế tại Thủ Thiêm, y tế chất lượng cao, giáo dục và khoa học công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo nên những cực tăng trưởng mới cho thành phố trong nhiều thập niên tới.

TS Trần Du Lịch - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TPHCM - nhận định, TPHCM từ lâu đã được xem là "sandbox về thể chế" của cả nước. Sau hợp nhất, nếu được trao cơ chế vượt trội từ Luật Đô thị đặc biệt, TPHCM hoàn toàn có thể phát huy hiệu quả theo công thức "1 + 1 + 1 > 3".

Theo ông Lịch, ưu tiên trước mắt là xây dựng bộ máy hành chính đủ năng lực thực thi các cơ chế mới; đầu tư mạnh cho hạ tầng giao thông, cảng biển, hàng không, logistics; phát triển hạ tầng số, năng lượng tái tạo và tái cấu trúc nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

"Nhìn lại 50 năm qua để thấy thành phố đã xứng đáng với niềm vinh dự mang tên Bác. Và trong 50 năm tới, TPHCM phải tiếp tục vươn lên trở thành một siêu đô thị toàn cầu, có vị trí xứng đáng trên bản đồ các đô thị lớn của châu Á và thế giới" - TS Trần Du Lịch nhấn mạnh.

Đọc bản gốc tại đây