Chính sách tiền lương sát thực tế hơn nhờ điều tra mức sống người lao động

Theo Quyết định 380/QĐ-TTg Chính phủ mới ban hành, Đề án xây dựng và công bố mức sống tối thiểu hằng năm đặt mục tiêu hoàn thiện phương pháp tính và nguồn số liệu phục vụ việc xác định mức sống tối thiểu của dân cư và người lao động.

Một nội dung đáng chú ý của đề án là nghiên cứu xây dựng phương pháp tính và nguồn dữ liệu riêng để biên soạn mức sống tối thiểu của người lao động.

Sau giai đoạn thí điểm, kết quả điều tra sẽ được sử dụng để hoàn thiện phương pháp tính, làm cơ sở công bố mức sống tối thiểu của người lao động hằng năm từ năm 2028.

Trao đổi với Lao Động, TS. Đoàn Văn Tình - Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng việc triển khai điều tra riêng chi tiêu của người lao động theo quyết định trên không chỉ đơn thuần là một cuộc khảo sát thống kê, mà còn thể hiện sự thay đổi trong tư duy quản trị chính sách.

Theo ông, ý nghĩa của việc này thể hiện ở ba khía cạnh chính.

Thứ nhất, bảo đảm tính đại diện và đặc thù. Khác với việc tính toán dựa trên dữ liệu dân cư chung, điều tra riêng giúp nhận diện rõ nhu cầu tái sản xuất sức lao động.

Người lao động, đặc biệt tại các khu công nghiệp và đô thị, có cơ cấu chi tiêu đặc thù như nhà ở, đi lại, y tế và giáo dục cho con cái. Những dữ liệu này giúp xác định khách quan “giá cả sức lao động” trên thị trường.

Thứ hai, tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Việc áp dụng phương pháp chi phí nhu cầu cơ bản cho phép xác định rổ hàng hóa thiết yếu gồm lương thực, thực phẩm và các nhu cầu phi lương thực một cách khoa học. Qua đó, mức sống tối thiểu không chỉ dừng ở mức bảo đảm tồn tại mà hướng tới mức sống đủ để phát triển.

Thứ ba, góp phần minh bạch hóa quan hệ lao động. Kết quả điều tra sẽ trở thành cơ sở dữ liệu khách quan phục vụ các phiên đàm phán của Hội đồng Tiền lương Quốc gia, giúp giảm bớt những tranh luận kéo dài giữa đại diện người lao động và người sử dụng lao động, thay thế các đánh giá cảm tính bằng số liệu cụ thể.

Theo TS. Đoàn Văn Tình, khi có số liệu sát thực hơn về chi tiêu của người lao động và được công bố định kỳ (dự kiến từ năm 2028), việc điều chỉnh chính sách tiền lương sẽ linh hoạt và phù hợp hơn với thực tế.

"Trước hết, tiền lương sẽ vận hành gần hơn với quy luật thị trường. Mức lương có thể được điều chỉnh tương ứng với biến động của giá cả sức lao động, tốc độ tăng trưởng kinh tế và năng suất lao động. Điều này giúp Nhà nước duy trì vai trò thiết lập “sàn an sinh”, đồng thời thúc đẩy cơ chế thương lượng thực chất giữa các bên trong quan hệ lao động" - ông chia sẻ.

Bên cạnh đó, việc cập nhật dữ liệu thường xuyên còn tạo ra “tấm đệm” giúp Chính phủ và doanh nghiệp kịp thời phản ứng trước các biến động như lạm phát hay khủng hoảng kinh tế. Nhờ vậy, giá trị thực của tiền lương được bảo đảm tốt hơn, giúp người lao động ổn định đời sống và yên tâm làm việc.

Đối với khu vực công, số liệu về mức sống tối thiểu sát với thực tế cũng sẽ là căn cứ quan trọng để xây dựng chính sách thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức theo hướng cạnh tranh hơn, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Đọc bản gốc tại đây