Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Nghệ thuật nói về lương hưu nghệ sĩ

Hiện nay nhiều lĩnh vực nghệ thuật truyền thống đang đối diện không ít khó khăn khi khán giả dần thưa vắng, sân khấu ít có cơ hội sáng đèn.

Đơn cử như chèo - một loại hình từng giữ vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa - nay đứng trước nguy cơ mai một khi ngày càng ít người theo học, thu nhập thấp khiến người trẻ không còn mặn mà theo đuổi.

Không ít nghệ sĩ chèo phải xoay xở mưu sinh bằng nhiều nghề khác để vừa duy trì cuộc sống, vừa theo đuổi đam mê. Một số người thử tìm cơ hội trên mạng xã hội bằng cách xây dựng kênh truyền thông riêng, nhưng số trường hợp thành công là rất hiếm.

Trong bối cảnh đó, NSND Thanh Ngoan - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Nghệ thuật Biểu diễn Truyền thống Việt Nam - người từng đảm nhận vị trí Giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam trong suốt 10 năm, cho rằng Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, cùng với các định hướng trước đó như Nghị quyết 80-NQ/TW, đã trở thành điểm tựa quan trọng để những người làm nghề có thêm niềm tin theo đuổi con đường bảo tồn và phát triển nghệ thuật truyền thống.

Chia sẻ với phóng viên Lao Động, NSND Thanh Ngoan cho rằng đây là một động lực đổi mới rất cần thiết. Trong “thế giới phẳng” hiện nay, nếu không có sự quan tâm, đầu tư chuyên sâu cho văn hóa sẽ rất dễ xảy đến nguy cơ “chảy máu văn hóa”: "Việc Nhà nước tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của văn hóa dân tộc nói chung và nghệ thuật truyền thống nói riêng cho thấy hướng đi đúng đắn trong nỗ lực gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc".

Bên cạnh câu chuyện chế độ lương thưởng cho nghệ sĩ, NSND Thanh Ngoan cũng trăn trở về những "nút thắt" trong công tác bảo tồn nghệ thuật truyền thống hiện nay.

Theo nữ nghệ sĩ, nhân sự chuyên sâu là một vấn đề lớn. Muốn bảo tồn, phải có những người hiểu nghề một cách nghiêm túc, có chiều sâu. Nhưng thực tế cho thấy lực lượng này đang "thất thoát" dần, nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ lớn tuổi đã già yếu, thậm chí không còn nữa.

Bên cạnh đó, việc tìm được những nhà nghiên cứu, những nghệ sĩ có khả năng giữ gìn và truyền dạy nghệ thuật truyền thống cũng rất khó.

Trong khi đó, câu chuyện "cơm áo gạo tiền" lại là áp lực lớn. Nghệ sĩ sống bằng nghệ thuật truyền thống hiện nay rất chật vật. Dù đã có điều chỉnh về lương theo vị trí việc làm, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu sống.

NSND Thanh Ngoan chỉ ra thực rế rằng những nghệ sĩ nghỉ hưu lại càng khó khăn để duy trì cuộc sống nếu chỉ dựa vào lương hưu.

"Có thể nói, đếm trên đầu ngón tay những người có thể vừa nuôi được đam mê, vừa đảm bảo cuộc sống. Như bản thân tôi, 44 năm làm nghề, nghỉ hưu với mức lương khoảng 10 triệu đồng thì rất khó theo kịp chi phí xã hội hiện nay", NSND Thanh Ngoan chia sẻ.

Đó là chưa kể, NSND Thanh Ngoan là nghệ sĩ hiếm hoi sở hữu học vị Tiến sĩ, hai lần đảm nhiệm cương vị giám đốc trong lĩnh vực nghệ thuật truyền thống.

Bà kể, nhiều nghệ sĩ lớn tuổi vẫn muốn truyền nghề, nhưng sức khỏe không cho phép. Có người 70-80 tuổi rồi, muốn đi dạy mà tiền công còn không đủ tiền taxi. Họ vẫn làm vì tâm huyết, chứ không phải vì thu nhập.

Những trăn trở từ các nghệ sĩ gạo cội cũng đã được đặt ra trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với yêu cầu chăm lo tốt hơn cho đội ngũ văn nghệ sĩ, đồng thời hoàn thiện cơ chế đãi ngộ và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sáng tạo.

Từ những định hướng đó, NSND Thanh Ngoan kỳ vọng chính sách sớm được triển khai hiệu quả trong thực tế, qua đó giúp nghệ sĩ có thể gắn bó với nghề bằng chính thu nhập của mình, đồng thời khôi phục sức hút cho sân khấu đối với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Đọc bản gốc tại đây