"Hồi sinh" những bức ảnh mang theo câu chuyện lịch sử

Công việc của họ không chỉ đơn giản là tái hiện lại một khung hình đã ngả màu thời gian, họ đã cẩn thận phục dựng từng bước chân, từng chuyển động, từng làn khói bụi... để tạo nên một đoạn video sống động khiến người xem như đang sống trong khoảnh khắc lịch sử ấy.

“Lịch sử không chỉ nên nằm trong sách vở. Lịch sử cần được kể lại bằng hình ảnh, âm thanh và cảm xúc, để người trẻ hôm nay được hiểu, được chạm, được sống trong những gì cha ông đã trải qua” - Lê Văn Phúc, phó nhóm Skyline, chia sẻ.

Cũng trong hành trình ấy, nhóm Skyline còn thực hiện một trong những dự án công phu và xúc động nhất: Phục dựng ảnh 64 liệt sĩ Gạc Ma. Từ những bức ảnh mờ nhòe đặt tại khu tưởng niệm, nhóm đã liên hệ đến từng gia đình liệt sĩ, có những trường hợp phải gọi điện suốt ba ngày liền mới kết nối được. Mỗi bức ảnh là một cuộc đối thoại, một lần tra cứu lịch sử, một lần lặng người khi thân nhân rưng rưng thốt lên: “Chưa ai từng làm điều này cho con tôi. Giờ tôi mới nhìn thấy nó rõ như ngày còn sống kể từ ngày nó nằm lại Biển Đông.”

Skyline ra đời đầu năm 2021, khởi nguồn từ một nhóm bạn trẻ có chung đam mê chỉnh sửa ảnh. Họ gặp nhau qua những dự án nhỏ, cùng giúp người có hoàn cảnh khó khăn hoàn thiện lại những bức ảnh cũ. Mỗi bức ảnh là một câu chuyện, một nỗi niềm, một phần ký ức đã nhòe mờ theo năm tháng.

Nhưng rồi bước ngoặt đến khi một người cháu liệt sĩ tìm đến họ với mong muốn phục dựng lại bức ảnh của bác, người đã hy sinh nơi chiến trường miền Nam. Khi nhận lại bức ảnh sau khi phục dựng, người cháu bật khóc nức nở. Anh run run kể về bác mình, về những năm tháng kháng chiến, về một gia đình còn mãi dở dang niềm thương nhớ.

“Lúc ấy nhóm chúng em hiểu rằng việc mình đang làm không chỉ là chỉnh sửa kỹ thuật. Mình đang gìn giữ ký ức, đang làm sống lại hình ảnh những người con đã nằm xuống vì Tổ quốc” - thành viên nhóm xúc động kể lại.

Từ khoảnh khắc đó, Skyline bước vào một hành trình mới. Một hành trình không có tiền thù lao, không có ánh hào quang, chỉ có lòng biết ơn và sự kiên trì. Họ chọn phục dựng ảnh liệt sĩ, những con người đã hiến trọn tuổi thanh xuân, mạng sống cho độc lập dân tộc.

Nhưng hành trình ấy không dễ dàng. Hầu hết các thành viên Skyline đều là người trẻ, ít kiến thức chuyên sâu về lịch sử, quân phục, văn hóa từng thời kỳ. Có những bức ảnh liệt sĩ hư hỏng nặng, chỉ còn lại vài đường nét mờ nhòe. Để phục dựng lại, họ phải lần theo từng manh mối, dò từng chi tiết nhỏ, đối chiếu với tư liệu, rồi liên hệ với thân nhân liệt sĩ để xác nhận từng ánh mắt, nụ cười.

Bạn Lê Văn Phúc tâm sự: “Có những bức ảnh chúng tôi cần tới hơn 100 giờ làm việc, hay có ảnh phải sửa đi sửa lại cả chục lần. Vì mỗi chi tiết sai sót đều là một sự thiếu tôn trọng với người đã khuất."

Ngoài ra, thời gian là một thử thách lớn khác. Các thành viên đều có công việc riêng, ban ngày đi làm, tối về lại tranh thủ ngồi phục dựng ảnh. Có những đêm, họ thức trắng để kịp trao ảnh cho gia đình liệt sĩ vào dịp lễ hoặc trước ngày giỗ. Có lần, khi đến nhà một Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng để trao ảnh, họ đau đớn nhận tin mẹ vừa mất trước đó hai ngày. Cả nhóm lặng đi, một sự trễ nải rất nhỏ, nhưng là nỗi day dứt rất lớn.

Skyline vẫn nhớ mãi câu chuyện về nữ liệt sĩ Đặng Thị Kim, cháu ruột cố Tổng Bí thư Trường Chinh. Bà hy sinh năm 19 tuổi. Gia đình chỉ còn giữ lại một bức ảnh rất mờ, từng được đăng trên báo.

Không nản chí, tháng 3.2024, bạn Khuất Văn Hoàng - một thành viên trong nhóm đã lặng lẽ phục dựng bức ảnh. Gần 2h sáng, bức ảnh hoàn thành, Hoàng đã đăng lên mạng xã hội. Ngay sáng hôm sau, chúng tôi nhận được tin nhắn của cô Hằng – cháu ruột của liệt sĩ Đặng Thị Kim: “Cháu ơi, cô xúc động và run rẩy khi nhìn thấy bức ảnh rõ nét như vậy. Đây là nguyện vọng bao lâu nay của gia đình cô”.

Skyline phục dựng ảnh hoàn toàn miễn phí. Họ tự đóng quỹ, kêu gọi tài trợ in ấn, bán các ấn phẩm lịch sử để gây quỹ. Những trường hợp ngoài chính sách có nguyện vọng phục dựng ảnh người thân, nhóm vẫn nhận lời và dùng khoản đóng góp ấy để tái đầu tư vào các dự án tri ân liệt sĩ khác.

Hiện tại, họ tiếp tục phục dựng video lịch sử bằng AI. Nhưng AI, dù hiện đại đến đâu, cần sự kiên trì, cảm xúc và bàn tay con người. Mỗi lần dựng video, họ phải xử lý hàng trăm lần để có một chuyển động như ý. Nhưng khi hoàn thành, họ biết mình vừa tạo nên một lát cắt sống động của lịch sử, để thế hệ sau còn thấy, còn hiểu, còn biết ơn.

Tháng 5 và tháng 7 tới, Skyline sẽ tiếp tục hành trình tri ân tại Quảng Ninh, Quảng Trị, những địa danh gắn liền với máu và nước mắt của chiến tranh. Nhóm đang lên kế hoạch thực hiện những thước phim ngắn lịch sử, với hy vọng chạm đến trái tim người trẻ, đánh thức tình yêu nước, tinh thần dân tộc và lòng biết ơn trong mỗi con người.

“Chúng em chỉ là những người trẻ bình thường. Nhưng nếu chúng ta ai cũng làm một điều gì đó để gìn giữ ký ức dù là rất nhỏ thì lịch sử sẽ không bị lãng quên. Ký ức sẽ còn mãi với chúng ta” - Phó nhóm Skyline nói.

Họ không ồn ào. Không khoa trương. Nhưng mỗi bức ảnh hoàn thiện, mỗi video tái hiện lịch sử, mỗi lần trao lại ký ức cho một gia đình liệt sĩ là một lần Skyline mãi giữ gìn nguồn cội và truyền thống thiêng liêng của dân tộc.

Đọc bản gốc tại đây