Không tạo áp lực để trẻ em được lớn lên với tuổi thơ vô tư

Tọa đàm do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam - Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức.

Kỳ vọng càng lớn, trẻ càng áp lực

Chia sẻ tại tọa đàm, GS.TS Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam chia sẻ, ông từng có 10 năm kinh nghiệm dẫn đoàn tham dự kỳ thi Toán Quốc tế Olympic.

"Vào buổi tối trước kỳ thi Olympic diễn ra, tôi thường đưa các bạn học sinh đi ăn, ngồi lại quán nước nói chuyện. Năm đó, có một bạn rất căng thẳng nói với tôi: "Thầy ơi, hai ngày nữa thôi, con không bao giờ phải thi toán nữa".

Câu chuyện này rất bình thường nếu như đó là một bạn học sinh bình thường. Nhưng đây là một trong 6 học sinh đội tuyển toán quốc tế của Việt Nam - những bạn đã trải qua không biết bao nhiêu kỳ thi.

Tôi hay nói vui các bạn như những chiến binh, đi thi chuyên nghiệp, và tôi luôn nghĩ rằng những bạn ấy phải rất mạnh mẽ.

Thế nhưng, khi học sinh nói với thầy của mình rằng chỉ sau hai ngày em sẽ không bao giờ phải thi toán nữa, các thầy cô hiểu áp lực lớn đến mức nào" - GS.TS Lê Anh Vinh nhớ lại.

Cũng theo chuyên gia này, sau nhiều năm dẫn đoàn, ông nhận thấy, bố mẹ của những học sinh tham dự kỳ thi luôn rất vui, chỉ cần thành tích các con đạt được đến đây là rất tuyệt vời. Bạn bè và tất cả những người thân đều rất tự hào về học sinh.

"Tại sao áp lực học tập với trẻ lại lớn đến như vậy? Áp lực này đến từ đâu, từ cha mẹ, xã hội hay đến từ chính bản thân các bạn học sinh?" - ông Vinh đặt câu hỏi và thông tin, cậu bé năm đó, hiện đã hoàn thành bậc tiến sĩ tại một trường đại học hàng đầu ở Mỹ.

Chuyên gia này cho biết, sở dĩ ông kể câu chuyện trên đây để thấy rằng, đích đến của kỳ thi chỉ là một phần rất nhỏ. Kết quả học sinh ấy là nhà vô địch hay không cũng rất nhỏ.

"Nhiều khi, nó chỉ để cho chúng ta cảm giác yên tâm. Và cuối cùng, chặng đường chúng ta đi và đi như thế nào mới là điều quan trọng nhất" - GS.TS Lê Anh Vinh nói.

Điểm số không phải là tất cả

Tại tọa đàm, nhiều chuyên gia nhìn nhận, áp lực là điều không tránh khỏi trong cuộc sống. Vấn đề đặt ra, là làm sao để học sinh vừa không bị áp lực mà vẫn phát huy được tối đa khả năng? Nếu không đặt áp lực, có phải chúng ta đang dễ dãi quá, khiến trẻ em không cố gắng?

Chia sẻ quan điểm, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng, điểm số, thành tích qua các kỳ thi luôn là kết quả dễ nhìn thấy nhất.

Nhiều phụ huynh nghĩ, muốn con toàn điểm 10 là kỳ vọng cao, đạt giải toán, giải STEM, tiếng Anh…, là kỳ vọng quá cao. Song, ông Vinh cho rằng, đó không phải kỳ vọng quá cao.

"Nếu các bậc phụ huynh coi đó là mục tiêu lớn nhất với giáo dục, đặc biệt là giáo dục tiểu học thì tôi nghĩ đó là kỳ vọng thấp. Kỳ vọng cao là trẻ phát triển tự tin, có nền tảng tốt nhất để các con bước đi đường dài chứ không phải bước đi nhanh nhất có thể trong những bước đi đầu tiên.

Chúng ta cũng có những học sinh đạt điểm số không tốt lắm, nhưng sau này rất thành công. Vì vậy, điểm số thật sự không phải là tất cả", GS.TS Lê Anh Vinh nói và khẳng định, bậc tiểu học vô cùng quan trọng. Đây là bậc học nền tảng phát triển cho một đứa trẻ nhưng không phải bậc để nhồi nhét nhiều nhất kiến thức có thể.

Đồng quan điểm, ông Hà Đình Bốn, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho rằng, một tuổi thơ vô tư sẽ là nền tảng cho một tương lai rộng mở và thành công.

"Hãy để con được sống trong sự yêu thương và lớn lên với tuổi thơ vô tư, hồn nhiên, không có áp lực trước khi đặt lên vai con những kỳ vọng thành công hay trở thành nhà vô địch" - ông Bốn nói.

PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội lại nhìn nhận, áp lực là điều không tránh khỏi trong cuộc sống. Do đó, trẻ cần được trang bị kỹ năng giải quyết vấn đề, nâng cao khả năng chịu đựng áp lực mới có thể phát triển.

"Để xây dựng trường học hạnh phúc, trách nhiệm không phải chỉ thầy cô, mà còn cả bố mẹ" - ông Nam nói.

Các đại biểu tham dự tọa đàm cũng đưa ra khuyến nghị, gia đình, các bậc cha mẹ học sinh hãy lấy nguyên tắc mục tiêu "Lấy trẻ em làm trung tâm, hãy dành những gì tốt nhất cho trẻ em". Từ đó có cách nuôi dạy con cháu khoa học, không chạy theo trào lưu, theo ước vọng xa vời, không gây áp lực đối với con cái.