Năng lực cạnh tranh quốc gia nâng cao

Giáo dục - nền tảng của nguồn nhân lực

Nghị quyết số 71-NQ/TW (NQ71), ngày 22.8.2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã xác lập rõ giáo dục là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong chiến lược phát triển đất nước nhanh và bền vững, gắn chặt với mục tiêu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một điểm cốt lõi của NQ71 là sự thống nhất tư duy coi đầu tư cho giáo dục không phải là chi tiêu phúc lợi đơn thuần, mà là đầu tư phát triển. Giáo dục được xác định là nền tảng trực tiếp của tăng trưởng kinh tế, quyết định năng suất lao động, khả năng đổi mới sáng tạo và vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế.

Nghị quyết nhấn mạnh phát triển giáo dục phải gắn chặt với phát triển con người toàn diện, coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững. Chất lượng giáo dục vì vậy trở thành yếu tố quyết định chất lượng nguồn nhân lực, từ đó quyết định chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Về nguồn lực, NQ71 khẳng định trách nhiệm của Nhà nước trong việc ưu tiên đầu tư cho giáo dục, bảo đảm tỉ trọng chi ngân sách cho giáo dục ở mức cao, đồng thời đổi mới cơ chế phân bổ và sử dụng nguồn lực theo hướng hiệu quả, gắn đầu tư với chất lượng và kết quả đầu ra. Đây là yêu cầu mang tính căn bản để khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu trọng tâm, chưa gắn chặt với chất lượng đào tạo.

Một nội dung xuyên suốt của Nghị quyết là yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, coi đây là khâu then chốt để giáo dục thực sự trở thành động lực phát triển. Giáo dục phải chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, kỹ năng, tư duy sáng tạo và khả năng học tập suốt đời, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và cuộc cách mạng khoa học - công nghệ.

Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, NQ71 khẳng định giáo dục là yếu tố quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Một hệ thống giáo dục chất lượng cao sẽ tạo lợi thế cho Việt Nam trong thu hút đầu tư, phát triển khoa học - công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Với tầm nhìn dài hạn, NQ71 không chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt của hệ thống giáo dục, mà đặt nền móng cho chiến lược phát triển quốc gia dựa trên con người, hướng tới xây dựng nền giáo dục Việt Nam hiện đại, hội nhập, chất lượng cao, đáp ứng khát vọng phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng vào giữa thế kỷ XXI.

Y tế - nâng cao năng suất và chất lượng sống

Song hành với giáo dục, Nghị quyết số 72-NQ/TW (NQ72) về “Một số giải pháp tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới” tiếp tục khẳng định một chuyển dịch tư duy quan trọng: Y tế không chỉ là lĩnh vực chữa bệnh, mà phải chủ động phòng bệnh từ sớm; không chỉ là chi phí xã hội, mà là đầu tư cho năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực.

Nghị quyết xác định rõ: Sức khỏe nhân dân là trung tâm, là mục tiêu và cũng là động lực của phát triển đất nước. Những mục tiêu cụ thể về tuổi thọ trung bình, số năm sống khỏe mạnh đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 không chỉ mang ý nghĩa thống kê, mà phản ánh trực tiếp chất lượng sống, sức khỏe và năng lực lao động của hàng chục triệu người dân.

Một điểm nhấn nổi bật của NQ72 là xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu để xây dựng nền y tế Việt Nam hiện đại, tự chủ và hội nhập. Việc ưu tiên nghiên cứu, sản xuất thuốc, vaccine, sinh phẩm và thiết bị y tế công nghệ cao, hướng tới hình thành Khu công nghiệp dược phẩm quốc gia vào năm 2030, không chỉ phục vụ chăm sóc sức khỏe mà còn mở ra hướng phát triển một ngành kinh tế kỹ thuật cao.

Thực tế cho thấy, Việt Nam đã và đang làm chủ nhiều kỹ thuật y học hiện đại như sản xuất vaccine trong nước, ứng dụng công nghệ gen trong điều trị ung thư, triển khai các kỹ thuật hồi sức chuyên sâu, phẫu thuật nội soi tiên tiến, phẫu thuật rôbốt. Những bước tiến này góp phần giảm chi phí điều trị, giúp người dân, nhất là người lao động, tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay trong nước.

Chuyển đổi số được NQ72 xác định là đột phá chiến lược trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu y tế quốc gia, hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, đơn thuốc điện tử và kết nối bảo hiểm y tế sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dịch vụ y tế, đặc biệt với người dân ở vùng sâu, vùng xa.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh phát huy thế mạnh y học cổ truyền gắn với khoa học - công nghệ hiện đại, thông qua số hóa bài thuốc, xây dựng cơ sở dữ liệu dược liệu và truy xuất nguồn gốc, mở ra hướng phát triển kinh tế dược liệu bền vững.

Đặc biệt, Nghị quyết 72 khẳng định con người là yếu tố quyết định thành công của mọi cải cách y tế. Việc đào tạo, đãi ngộ và phát triển đội ngũ thầy thuốc có chuyên môn, đạo đức và năng lực công nghệ, nhất là ở tuyến cơ sở và vùng khó khăn, được xác định là nhiệm vụ then chốt.

Nhìn tổng thể, Nghị quyết 71 và 72 không chỉ là định hướng cho hai lĩnh vực giáo dục và y tế, mà cùng nhau tạo thành trụ cột quan trọng của mô hình tăng trưởng mới - mô hình phát triển dựa trên con người, tri thức và sức khỏe.

Khi giáo dục tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao và y tế bảo đảm một lực lượng lao động khỏe mạnh, Việt Nam mới có nền tảng vững chắc để tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Đọc bản gốc tại đây