Người xem tin vào diễn viên, KOL, TikToker hơn là tem kiểm định hàng hóa

Chiều 13.11, thảo luận về dự án Luật Thương mại điện tử (TMĐT), đại biểu Huỳnh Thị Phúc (đoàn TPHCM) cho biết qua trải nghiệm các trang mạng xã hội cho thấy cả một "chợ TMĐT" đang vận hành giữa ánh đèn livestream.

“Người ta bán hàng mà không nói mình bán hàng, quảng cáo mà không thừa nhận quảng cáo. Một chiếc váy, một lọ kem, một viên uống, chỉ cần dùng vài câu nói vu vơ mà đã có hàng nghìn người vào để like, share, bình luận và mua. Thậm chí có cả một đội quân ảo để rồi kèm theo đó là những đường liên kết (link) mua hàng, mã giảm giá, số tài khoản”, đại biểu chia sẻ.

Nữ đại biểu chỉ ra đằng sau những video tưởng chừng vô hại là cả một hệ thống thương mại chưa được kiểm soát, không được chứng nhận và không ai chịu trách nhiệm.

Đại biểu dẫn lại một số vụ việc liên quan đến KOL, KOC bằng nhiều cách lôi kéo tương tác bị vướng vào vòng lao lý trong thời gian gần đây, còn khách hàng thì ngỡ ngàng vì niềm tin của mình với người bán hàng giả, hàng nhái, quảng cáo thực phẩm chức năng như thuốc thần.

Những chiêu trò mới trên mạng đã vượt ra 4 nhóm hành vi được nêu trong dự thảo luật, bởi họ không lừa đảo theo nghĩa truyền thống, cũng không kinh doanh hàng giả trên sàn chính thức mà lợi dụng sức ảnh hưởng, danh tiếng, thậm chí sử dụng yếu tố hình ảnh phản cảm để bán hàng, để kiếm tiền từ lượt chia sẻ, lượt xem và lượt mua.

Nguy hiểm hơn, đây không chỉ là câu chuyện đạo đức mà là một hình thức thao túng hành vi tiêu dùng, khai thác tâm lý tin tưởng của công chúng.

“Người xem tin vào con người hơn là sản phẩm, tin vào thần thái hơn là nhãn mác, tin vào các diễn viên, người có ảnh hưởng như KOL, KOC, TikToker hơn là tem kiểm định.

Và khi niềm tin trở thành hàng hóa, luật phải can thiệp bởi đó không chỉ còn là ảnh hưởng xã hội mà ảnh hưởng đến thương mại hóa”, đại biểu Huỳnh Thị Phúc nhấn mạnh.

Đại biểu đề nghị bổ sung vào dự thảo luật: Cấm lợi dụng hình ảnh, danh tiếng, uy tín, sức ảnh hưởng xã hội và hành vi phản cảm, khiêu khích, trái thuần phong mỹ tục để quảng bá, chào mời, bán hàng, cung cấp dịch vụ, lan truyền nội dung TMĐT trá hình để xử lý những trường hợp bán hàng mà không nói là bán hàng, ngăn chặn tình trạng biến hoạt động thương mại thành hoạt động giải trí câu view.

Đại biểu đoàn TPHCM đề nghị bổ sung trách nhiệm của chủ quản mạng xã hội hoạt động TMĐT như TikTok, Facebook, YouTube tại dự thảo luật, cảnh báo, gỡ bỏ nội dung có yếu tố thương mại trá hình, gợi cảm hoặc phản cảm.

Đặc biệt khi người livestream có lượng theo dõi lớn hoặc khán giả là thanh thiếu niên, không thể để thuật toán ưu tiên video nhảy múa phản cảm vì tạo ra nhiều lượt tương tác, trong khi đây chính là “cửa ngõ” để đẩy sản phẩm kém chất lượng ra thị trường và ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) đề nghị bổ sung trách nhiệm bảo vệ trẻ em trong TMĐT.

Đại biểu trích dẫn thống kê của UNICEF Việt Nam 2025, Hiệp hội TMĐT Việt Nam, mỗi ngày, 70% trẻ em dưới 15 tuổi nhận được quảng cáo cá nhân hóa: đồ chơi, game, đồ ăn nhanh, liên tục, không ngừng nghỉ; 45% trẻ từ 13 đến 17 tuổi chi hơn 500.000 đồng mỗi tháng trên các sàn TMĐT, và 65% trong số đó là do thuật toán gợi ý.

Đại biểu đề nghị, cấm hoàn toàn quảng cáo dựa trên dữ liệu cá nhân, hành vi hoặc vị trí của người dùng dưới tuổi quy định.

Tài khoản trẻ em phải mặc định ở chế độ riêng tư và phải cung cấp tính năng cho phép trẻ em và phụ huynh chọn hiển thị theo thời gian thực, không bị cá nhân hóa bởi thuật toán.

Đọc bản gốc tại đây