Tác động của cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung đến Việt Nam

Hàng Việt Nam không cạnh tranh trực tiếp với hàng hóa Mỹ

Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 2.2025, ông Đỗ Ngọc Hưng - Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Mỹ - thông tin, sau bốn tuần trở thành Tổng thống chính thức của Mỹ, ông Donald Trump vẫn đang thúc đẩy chính sách thương mại mạnh mẽ. Điều này nhằm thực hiện lời hứa trong chiến dịch tranh cử, với những tác động đến thuế, đầu tư và quyết sách tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, hàng hóa Việt Nam không cạnh tranh trực tiếp với hàng hóa của Mỹ. Trong tháng 1.2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đạt khoảng 10 tỉ USD, tăng 4,6% so với cùng kỳ năm 2024. Trong khi đó, nhập khẩu từ Mỹ vào Việt Nam đạt khoảng 1,5 tỉ USD, giảm 6,6% so với cùng kỳ năm trước.

“Những biến động này phản ánh sự gia tăng trong nhu cầu đối với hàng hóa Việt Nam tại thị trường Mỹ. Trong khi nhập khẩu từ Mỹ có xu hướng giảm nhẹ” - ông Hưng nhận định.

Trước các chính sách áp thuế với hàng hóa nhập khẩu của Mỹ, ông Hưng khuyến nghị doanh nghiệp cần giám sát diễn biến thương mại để có sự điều chỉnh kịp thời. Doanh nghiệp cần xem xét kỹ lưỡng kế hoạch sản xuất, kinh doanh do các quốc gia bị áp thuế có thể tăng cường các biện pháp bảo hộ thương mại, gây áp lực cạnh tranh lớn hơn cho thị trường Việt Nam.

Cơ hội và thách thức của Việt Nam

Theo ông Nông Đức Lai - Tham tán Thương mại Việt Nam tại Trung Quốc - Trung Quốc và Mỹ đều là đối tác thương mại lớn, là thị trường xuất khẩu hàng hóa lớn, quan trọng nhất của Việt Nam. Do đó, cạnh tranh Mỹ - Trung cùng các chính sách thương mại giữa hai nước đều tác động cả hai mặt tích cực và tiêu cực đến thương mại nói riêng và kinh tế Việt Nam nói chung.

Phân tích về tác động tích cực, ông Nông Đức Lai cho hay, sẽ đón nhận làn sóng đầu tư từ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp Trung Quốc và quốc tế đã tìm cách đa dạng hóa sản xuất để tránh thuế quan từ Mỹ, dẫn đến việc mở rộng đầu tư vào các quốc gia như Việt Nam. Điều này gián tiếp thúc đẩy Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn nhờ chi phí lao động cạnh tranh và vị trí địa lý thuận lợi.

Có thể tham gia vào chuỗi sản xuất, thu hút đầu tư nước ngoài mở ra cơ hội cho Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất phụ trợ. Tạo cơ hội cho doanh nghiệp tham gia vào chuỗi sản xuất, cung ứng, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp nhẹ. Đồng thời, tăng xuất khẩu sang Mỹ. Tuy nhiên, điều này cũng khiến Việt Nam đối mặt với nguy cơ bị Mỹ điều tra chống bán phá giá.

Song ông Lai cũng cho rằng, đây cũng là cơ hội và động lực để Việt Nam thúc đẩy ba đột phá chiến lược (cải thiện cơ sở hạ tầng, minh bạch hóa thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực).

Trong khi đó, EU đã bắt đầu nhiệm kỳ mới giai đoạn 2024 - 2029 với nhiều điều chỉnh chính sách quan trọng. Ông Trần Ngọc Quân - Tham tán Thương mại Việt Nam tại Bỉ và EU - thông tin, Chương trình thỏa thuận xanh châu Âu với rất nhiều yêu cầu cao về môi trường và phát triển bền vững đã dần chuyển sang những chương trình được đánh giá là thay đổi về quan niệm điều hành.

Chính sách chung của EU sẽ là tăng cường khả năng cạnh tranh, tăng cường an ninh và tăng cường khả năng phục hồi kinh tế.

Khuyến nghị đối với doanh nghiệp Việt Nam trước sự thay đổi chính sách của EU, ông Trần Ngọc Quân cho hay, EVFTA là hiệp định đưa lại ưu thế rõ rệt cho hàng Việt Nam. Doanh nghiệp Việt Nam cần đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại. Tìm kiếm bạn hàng để tận dụng lợi thế này, chiếm lĩnh thị trường trước khi rất nhiều FTA sẽ được EU kết thúc đàm phán dự kiến trong năm nay và năm sau.

Bên cạnh đó, các hiệp hội cần yêu cầu các doanh nghiệp nâng cao tinh thần trách nhiệm trong hoạt động kinh doanh. Hướng dẫn doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu theo quy định, tăng cường quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm.