Người dân nộp thuế tại Chi cục Thuế khu vực I. Ảnh: Hải Nguyễn

Thu ngân sách địa phương tăng 29,7%: Tín hiệu tích cực từ nhóm dẫn đầu

NHÓM PHÓNG VIÊN (báo lao động) 09/01/2026 09:51 (GMT+7)

Năm 2026 được bắt đầu với hàng loạt tín hiệu tích cực trong đó có lực đẩy quan trọng đến từ lĩnh vực tài chính công khi tổng thu ngân sách Nhà nước (NSNN) năm 2025 ước đạt 2.650,1 nghìn tỉ đồng, bằng 134,7% dự toán và tăng 29,7% so với năm trước. Không chỉ “bội thu” ở quy mô quốc gia, nhiều địa phương cũng lập kỷ lục, tạo ra nhóm “đầu tàu thu ngân sách” mới.

CLB 100.000 tỉ đồng

Lần đầu tiên ở Việt Nam có tới 5 địa phương lọt vào “CLB 100.000 tỉ đồng”, nghĩa là thu ngân sách trong năm đạt trên 100.000 tỉ đồng trong đó TP Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định là đầu tàu kinh tế.

Số liệu của Sở Tài chính TPHCM, tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn TPHCM lũy kế đến hết ngày 31.12.2025 đã đạt 800.043 tỉ đồng, vượt 19% so với dự toán Trung ương giao và cao hơn 15% so với dự toán HĐND TP giao.

Trong khi đó Hà Nội, địa phương không chịu nhiều tác động bởi sáp nhập cũng có con số ấn tượng với lần đầu tiên vượt qua mốc 700.000 tỉ đồng. Nếu như năm 2024, tổng thu ngân sách của Hà Nội đạt mức 511.928 tỉ đồng thì 2025 đã tăng 34%. Mức tăng đáng kinh ngạc. Trong đó thu nội địa chiếm 94%, đạt trên 622.000 tỉ đồng.

Ngoài hai đầu tàu Hà Nội và TPHCM, năm 2025 ghi nhận thêm 3 địa phương có tổng thu ngân sách trên 100.000 tỉ đồng là Đồng Nai, Hưng Yên và Hải Phòng.

Hải Phòng tạo dấu ấn khi tổng thu NSNN đạt 190.379 tỉ đồng, vượt 34,8% dự toán; riêng thu nội địa lần đầu chạm 103.879 tỉ đồng, đưa Hải Phòng vươn nhóm đầu về quy mô thu nội địa. Đồng Nai cũng gây chú ý với tổng thu NSNN đạt 101,4 nghìn tỉ đồng, (144% dự toán Thủ tướng Chính phủ giao và đạt 136% dự toán HĐND tỉnh). Kết quả này cho thấy, nền công nghiệp - sản xuất và hệ sinh thái doanh nghiệp là “động cơ thu” bền vững của địa phương.

Đáng chú ý, Hưng Yên lần đầu đạt 100.299 tỉ đồng, bằng 181% dự toán; cơ cấu thu nội địa chiếm tỉ trọng rất lớn, phản ánh sức bật của khu vực doanh nghiệp và hiệu quả quản lý thu.

Sức bật của Hưng Yên không phải được tạo ra bởi sáp nhập Hưng Yên và Thái Bình. Tính riêng lẻ khi chưa sáp nhập, năm 2024 Hưng Yên thu ngân sách 40.114 tỉ đồng, còn Thái Bình đạt khoảng 12.418 tỉ đồng.

Bài học từ Hưng Yên cho thấy, một trong những yêu tố tạo nên bứt phá chính là hiện đại hóa quản trị thuế: Khai thác dữ liệu từ hóa đơn điện tử, tăng kiểm tra rủi ro, quản lý nợ thuế, thu đúng - thu đủ.

Thông tin từ Thuế tỉnh Hưng Yên cho biết, ngay từ đầu năm, ngành thuế tỉnh đã rà soát kỹ từng nguồn thu, từng sắc thuế, từng doanh nghiệp; siết chặt quản lý nợ thuế; phối hợp liên ngành khai thác hiệu quả nguồn thu từ đất, tăng cường kiểm tra các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro đồng thời, đẩy mạnh khai thác dữ liệu từ hóa đơn điện tử, tài khoản ngân hàng, ví điện tử… Qua đó, vừa góp phần tăng thu ngân sách, vừa nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý thuế.

Không thể đặt cược vào các khoản thu từ bất động sản

PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - trao đổi với Lao Động: “Những địa phương thu trên 100.000 tỉ đồng đều cho thấy, năng lực tổ chức không gian phát triển công nghiệp, dịch vụ và logistics. Đây là bài học lớn cho các tỉnh, thành khác”.

Khi có nền tảng công nghiệp chế biến chế tạo, logistics - cảng biển, dịch vụ đô thị, hoặc các cụm công nghiệp gắn FDI. Khi hoạt động sản xuất - kinh doanh sôi động, các sắc thuế nền tảng cũng tăng theo.

Điển hình là Hải Phòng không chỉ tăng thu nội địa mà còn được “kích hoạt” bởi xuất nhập khẩu và hạ tầng cảng biển; địa phương ghi nhận thu từ lĩnh vực xuất nhập khẩu ước đạt 86.500 tỉ đồng và thu phí hạ tầng cảng biển đạt kết quả cao.

Điểm sáng nữa là quản lý thu chuyển sang “đánh bằng dữ liệu”, chuyển mạnh hóa đơn điện tử, chống thất thu, siết nợ đọng. Không chỉ Hưng Yên, ở các đô thị lớn như TPHCM và Hà Nội, nguồn thu từ kinh tế số, dịch vụ xuyên biên giới và thương mại điện tử ngày càng rõ nét, cho thấy ngân sách đang bắt kịp sự dịch chuyển của nền kinh tế.

Trong bức tranh sáng, vẫn còn những thách thức. Năm 2025, thu từ đất đai tiếp tục đóng góp đáng kể vào ngân sách nhiều địa phương. Đơn cử như Nghệ An, tổng thu ngân sách đạt trên 30.000 tỉ đồng nhưng tiền thu từ bất động sản chiếm 30%. Thực tế cho thấy, đây là nguồn thu mang tính chu kỳ, phụ thuộc lớn vào thị trường bất động sản và chính sách. Những địa phương bền vững nhất là nơi không lệ thuộc vào tiền sử dụng đất, mà sử dụng nguồn lực này để đầu tư hạ tầng, tạo nền tảng cho sản xuất - kinh doanh lâu dài.

TS Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính - ngân hàng - nhận định: “Để ngân sách sẽ tăng một cách tự nhiên và bền vững thì cần chuyển từ tư duy “thu ngắn hạn” sang “nuôi nguồn thu”. Địa phương bứt phá nhờ đất đai là tín hiệu tốt về khai thác nguồn lực, nhưng nếu “đặt cược” vào tiền sử dụng đất mà thiếu nền sản xuất - dịch vụ thật, rủi ro hụt thu về sau là hiện hữu.

Bài học thu ngân sách năm 2025 chính là “thu nhiều” không phải chỉ vì tăng thuế, mà vì tạo ra nhiều giá trị gia tăng. Cải thiện thủ tục, đất sạch cho sản xuất, hạ tầng logistics, nguồn nhân lực… mới là đầu tư cho nguồn thu tương lai.