Báo chí mất nguồn thu vì mạng xã hội trích bài, giật tít sai lệch

Mạng xã hội đặt tiêu đề sai lệch, cắt xén, xuyên tạc nội dung gốc của báo chí

Chiều 24.11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Báo chí (sửa đổi).

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) cho biết, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và các nền tảng mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, hiện đang diễn ra tình trạng một bộ phận tổ chức, cá nhân không phải cơ quan báo chí liên tục trích dẫn, đăng lại nội dung từ các bài báo chính thống.

Tuy nhiên, những trang mạng xã hội này lại đặt tiêu đề sai lệch, cắt xén, xuyên tạc nghiêm trọng nội dung gốc nhằm thu hút tương tác và doanh thu quảng cáo, điều này đã và đang đe dọa trực tiếp mô hình kinh tế báo chí chuyên nghiệp thông qua hai cơ chế chính.

Thứ nhất, mất giá trị nội dung. Đại biểu cho biết, các cơ quan, cá nhân không phải báo chí đang "trích dẫn miễn phí" các bài phân tích sâu, báo cáo điều tra có chi phí sản xuất lớn của báo chí chính thống.

Việc sử dụng tiêu đề sai lệch, giật gân để câu view khiến độc giả không còn động lực chi tiền cho nội dung gốc, làm suy giảm nghiêm trọng nguồn thu từ mô hình thu phí.

Thứ hai, mất nguồn thu quảng cáo do thuật toán. Các nền tảng số có xu hướng ưu tiên hiển thị nội dung tạo cảm xúc mạnh, khiến nội dung báo chí chuyên nghiệp, cân bằng bị lu mờ.

Hệ quả là, doanh thu quảng cáo tự động bị chuyển hướng từ các cơ quan báo chí có trách nhiệm (nơi sản xuất nội dung chất lượng) sang các kênh câu view có tương tác cao, làm xói mòn nguồn tài chính duy trì nền báo chí chuyên nghiệp.

Do đó, đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét bổ sung quy định về quyền liên quan của cơ quan báo chí trên không gian mạng đồng thời giao Chính phủ nghiên cứu các cơ chế thương lượng, chia sẻ doanh thu giữa các cơ quan báo chí với các nền tảng số lớn theo nguyên tắc đã thành công tại EU, Úc, Canada.

Quy định này không hạn chế quyền tự do ngôn luận của người dân, mà chỉ nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và quyền liên quan của cơ quan báo chí - những chủ thể đã bỏ chi phí lớn để sản xuất thông tin có trách nhiệm, được xác minh theo đúng quy định của Luật Báo chí.

Việc bổ sung quy định nêu trên sẽ góp phần quan trọng bảo vệ nền báo chí chuyên nghiệp, bảo vệ việc làm của nhà báo chân chính và giữ vững định hướng thông tin lành mạnh trong kỷ nguyên số.

Xử lý triệt để trạng thái báo hóa mạng xã hội, mạng xã hội hóa báo chí

Đại biểu Lê Thu Hà (Đoàn Lào Cai) cho rằng, chúng ta đang sống trong thời đại mà thông tin đã trở thành yếu tố định hình quyền lực. Từ dòng tin, hình ảnh hay thuật toán đều có thể hoạt động sâu sắc đến nhận thức xã hội và an ninh quốc gia.

Do đó, việc sửa đổi Luật Báo chí lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để bảo vệ sự thật, bảo vệ niềm tin của nhân dân và giữ vững quyền thông tin quốc gia.

Để hoàn thiện hơn dự thảo, đại biểu đặt ra vấn đề, tin giả, nội dung giật gân và đặc biệt là các nền tảng xuyên biên giới vượt trội về tốc độ, thuật toán và doanh thu.

Trong bối cảnh đó, báo chí chuyên nghiệp không chỉ cần không gian hoạt động mà cần một thể chế, khung pháp lý đủ mạnh để bảo vệ, phát huy vai trò định hướng dư luận. Để làm được điều này, theo đại biểu, Điều 3 giải thích từ ngữ là điểm then chốt.

“Cần phải làm kỹ khái niệm "sản phẩm thông tin có tính chất báo chí" trong dự thảo. Trong khi đây là cơ sở để quản lý hệ thống sinh thái triệu kênh cá nhân đang hoạt động như cơ quan báo chí, thậm chí có kênh còn có sức lan tỏa lớn hơn báo chí”, đại biểu Lê Thu Hà nói.

Đại biểu Đoàn Lào Cai cũng đề nghị bổ sung 3 tiêu chí nhận diện gồm: Tính định kỳ để phân biệt với nội dung ngẫu nhiên; Chức năng phản ánh, bình luận để nhận biết bản chất báo chí; Mục đích cung cấp thông tin cho công chúng để phân biệt nội dung giao tiếp cá nhân.

“Nếu không có các tiêu chí này, chúng tôi không thể xử lý triệt để trạng thái "báo hóa mạng xã hội" và "mạng xã hội hóa báo chí" đang gây nhiễu loạn thông tin” - đại biểu nói.

Đọc bản gốc tại đây