Chờ anh trai là liệt sĩ trở về sau nửa thế kỷ nói lời tiễn biệt

"Anh đi không biết ngày mô về..."

Trong căn nhà ở thôn Vĩnh Lâm, xã Vĩnh Thủy, tỉnh Quảng Trị, ông Lê Văn Loan (75 tuổi) cẩn thận nâng tấm bằng "Tổ quốc ghi công" đã được gia đình đóng khung mới. Ngón tay ông dừng lại ở dòng tên liệt sĩ Lê Văn Thọ - người anh trai rời quê nhập ngũ rồi chưa thấy trở về.

Liệt sĩ Lê Văn Thọ sinh năm 1946, nhập ngũ năm 1967, khi chiến tranh chống Mỹ đang diễn ra ác liệt. Năm 1972, gia đình nhận tin ông hy sinh. Trên Bằng "Tổ quốc ghi công" ghi rõ, ông là Trung úy Quân đội nhân dân Việt Nam, hy sinh ngày 8.10.1972 trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước.

“Khi anh lên đường nhập ngũ, tôi vừa 16 tuổi. Anh nói anh đi không biết ngày mô về, em cố gắng học hành cho giỏi, nhắn nhủ cha mẹ phải sống thật lâu, thật hạnh phúc” - ông Loan kể.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, gia đình chỉ biết được ngày hy sinh, đơn vị chiến đấu và khu vực người lính đã ngã xuống. Nơi an nghỉ chính xác của liệt sĩ vẫn là điều chưa ai tìm được.

Ông Loan cho biết, theo lời kể của ông Nguyễn Văn Líu - đồng đội cùng Trung đoàn 270 với anh trai, liệt sĩ Lê Văn Thọ hy sinh tại khu vực núi Hòn Chiêng, thuộc Tân Hiệp, Tam Kỳ, Quảng Nam (nay thuộc thành phố Đà Nẵng).

Có được manh mối ấy, năm 1975, ông Loan cùng người thân tìm đến khu vực núi Hòn Chiêng. Suốt nhiều ngày băng rừng, dò tìm giữa những dấu tích chiến trường còn ngổn ngang, họ vẫn không tìm thấy hài cốt người thân.

Nhiều năm sau, nghe tin hài cốt liệt sĩ trong khu vực đã được quy tập về một nghĩa trang ở Tam Kỳ, ông Loan lại lên đường. Ông đi dọc từng hàng mộ, đọc từng tấm bia với hy vọng tìm thấy tên anh trai. Nhưng phần lớn đều là những ngôi mộ chưa xác định được danh tính.

"Lần đó tôi đi tìm trong vài ngày. Nhiều phần mộ chỉ ghi liệt sĩ chưa biết tên nên không có cơ sở xác định đâu là anh mình. Tôi đành trở về, nhưng trong lòng vẫn luôn hy vọng", ông Loan kể.

Không tìm được hài cốt, gia đình lập mộ gió tại quê nhà và đặt di ảnh liệt sĩ trong một am thờ nhỏ. Từ đó đến nay, ngày 8.10 hằng năm trở thành ngày giỗ của người anh chưa tìm thấy phần mộ. Mỗi dịp 27.7, con cháu lại quây quần thắp nén hương tưởng nhớ người đã hy sinh.

Tia sáng từ "Chiến dịch 500 ngày đêm"

Tháng 7.2026, khi chính quyền xã Vĩnh Thủy thông báo triển khai lấy mẫu ADN đối với thân nhân liệt sĩ chưa xác định được phần mộ, ông Loan là một trong những người đầu tiên đăng ký.

Sau nhiều năm chỉ có thể lần theo lời kể của đồng đội và hồ sơ lưu trữ, ông xem việc đối chiếu ADN là cơ hội lớn nhất để gia đình có thể xác định danh tính người anh đã hy sinh.

Ông Loan cho biết, việc biết tương đối khu vực liệt sĩ Lê Văn Thọ có thể đang an nghỉ càng khiến gia đình thêm hy vọng. Nếu hài cốt đã được quy tập về nghĩa trang, kết quả giám định ADN có thể giúp đưa tên tuổi người lính trở về đúng với phần mộ của mình.

"Điều gia đình mong muốn nhất là tìm được anh, đưa anh về với quê hương, với gia đình, anh em và bạn bè. Bao nhiêu năm rồi, chúng tôi vẫn chờ ngày ấy", ông Loan xúc động.

Việc lấy mẫu ADN được triển khai trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm nhằm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Ở tuổi 75, sau hơn nửa thế kỷ đi tìm anh, ông Loan vẫn giữ nguyên mong mỏi giản dị, một ngày nào đó, gia đình sẽ biết chính xác nơi người anh nằm lại để đón ông trở về với quê hương.

Xem bản gốc tại đây.