Hành trình đưa 10 đồng đội trở về

Những ngày tháng Bảy, trong căn nhà nhỏ ở phường Hà Tu, cựu chiến binh Lê Long Triệu (sinh năm 1952) chậm rãi mở từng cuốn album.

Những bức ảnh đã ngả màu thời gian lưu giữ các chuyến ông trở về chiến trường miền Tây Nam Bộ, nơi nhiều đồng đội của Tiểu đoàn Đặc công T40 vẫn còn nằm lại.

Năm 1969, ông Triệu rời quê hương Đông Triều, Quảng Ninh lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện tại Trung đoàn Đặc công 628, ông vào chiến trường miền Tây Nam Bộ, trực tiếp tham gia 9 trận đánh và ba lần bị thương.

Ký ức sâu đậm nhất là trận tập kích tại Hà Tiên. Lực lượng đặc công chia thành ba mũi, đánh vào khu vực xe tăng và sở chỉ huy địch. Trận đánh kéo dài từ khoảng 1h sáng phá hủy 18 xe tăng.

Cuối năm 1972, ông Triệu bị thương nặng ở hai chân. Khi rời chiến trường, cơ thể chỉ còn 27kg.

Chiến tranh để lại mức thương tật 81%; ông thuộc diện thương binh hạng 1/4 và được trao Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba.

“Điều khiến tôi day dứt nhất là nhiều đồng đội vẫn chưa được xác định danh tính, chưa thể trở về với gia đình. Vì vậy, chúng tôi thành lập Ban Liên lạc cựu chiến binh Tiểu đoàn T40, cùng nhau thu thập tư liệu, đối chiếu ký ức và nhiều lần trở lại chiến trường xưa tìm đồng đội.

Người còn sức trực tiếp dẫn đường, người tuổi cao rà soát sơ đồ, cung cấp thông tin. Đến nay, Ban Liên lạc đã góp phần tìm kiếm, đưa 10 đồng đội hy sinh tại An Giang, Kiên Giang và Campuchia trở về”, ông Triệu nói.

Ở một hành trình khác, bà Nguyễn Thị Hồng (sinh năm 1948, trú tại phường Việt Hưng) có em trai ruột là liệt sĩ Nguyễn Quang Minh hy sinh năm 1968.

Bà Hồng bị mù cách đây hơn 20 năm sau 1 cơn bạo bệnh.

Chia sẻ với phóng viên trong dịp đến điểm lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ phục vụ xác định danh tính liệt sĩ tại phường Hoành Bồ, bà Hồng cho biết: “Giờ không nhìn thấy đường đi, nhưng tôi luôn đau đáu thông tin về em, bởi nhà chỉ có hai chị em. Giờ tôi chỉ biết trông cậy vào Đảng, Nhà nước và đồng đội của em giúp tìm lại em trai. Đây cũng là tâm nguyện của cuộc đời tôi”.

Một người lần theo trí nhớ chiến trường, một người gửi hy vọng vào dữ liệu ADN. Hai cách tìm kiếm khác nhau nhưng cùng hướng về việc gọi đúng tên những người đã hy sinh và đưa họ trở về với gia đình.

Đó cũng là ý nghĩa cốt lõi của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Tại Quảng Ninh, từ ngày 29.5 đến 14.7.2026, các lực lượng đã hoàn thành khai quật, lấy mẫu tại 803/803 phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin ở 18 nghĩa trang thuộc 15 địa phương, thu được 713 mẫu hài cốt và bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội.

Trong 5 ngày từ 10-14.7, toàn tỉnh đã hoàn thành thu nhận, số hóa 3.173 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ, đạt 94,97% kế hoạch. Các trường hợp chưa thể lấy mẫu sẽ tiếp tục được rà soát, thu nhận bổ sung.

Phía sau mỗi mẫu hài cốt, mỗi mẫu ADN là một gia đình đang chờ đợi, một ký ức chưa thể khép lại. Với ông Lê Long Triệu, đó là lời hứa với đồng đội. Với bà Nguyễn Thị Hồng, đó là mong mỏi biết nơi em trai mình nằm lại...

Xem bản gốc tại đây.