Đề xuất cấp kinh phí cho hoạt động đào tạo tiến sĩ

Kiến nghị ưu tiên ngân sách đầu tư cho các trường đại học

Đó là ý kiến của GS.TS Hoàng Văn Cường - Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội khi thảo luận ở hội trường về Dự thảo Nghị quyết thí điểm một số chính sách để tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sáng 17.2.

Theo ông Cường, trên thế giới, phần lớn các trường đại học trở thành trung tâm nghiên cứu. Các công bố lớn, giải Nobel đều đến từ các trường học... Còn ở Việt Nam, 90% công bố quốc tế đến từ các trường đại học nhưng ngân sách của nghiên cứu khoa học cấp cho đại học chỉ 10%.

"Điều này là không tương xứng" - ông Cường nói.

Từ thực tế này, ông Cường kiến nghị ưu tiên ngân sách đầu tư cho các trường đại học, đặc biệt là đại học định hướng nghiên cứu, đại học có đào tạo tiến sĩ. Bởi nếu không cấp kinh phí cho hoạt động đào tạo tiến sĩ, những nghiên cứu sinh tự bỏ kinh phí ra sẽ nghiên cứu những gì sẵn có. Những kết quả đó, không đóng góp vào giá trị của khoa học.

"Nếu chúng ta bỏ kinh phí, nghiên cứu sinh nhận kinh phí, thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu theo yêu cầu của nhà trường. Khi đó, nghiên cứu của nghiên cứu sinh mới đóng góp lại, dần dần tích lũy, tạo thành kết quả nghiên cứu chung, tạo thành sản phẩm về khoa học" - GS.TS Hoàng Văn Cường phân tích.

Ông cũng chỉ rõ những bất cập liên quan đến việc cấp kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học. Cụ thể, theo Dự thảo Nghị quyết, việc cấp kinh phí đang được thực hiện theo chi thường xuyên. Điều này không đúng với tính chất tự chủ của các đơn vị nghiên cứu. Đặc biệt, không đáp ứng yêu cầu nghiên cứu là phải diễn ra trong quá trình dài, nhiều năm.

"Nếu cấp kinh phí từng năm, năm sau không được cấp, hoạt động nghiên cứu đó sẽ bị ngắt quãng. Do đó, tôi đề xuất không cấp chi phí chi thường xuyên, chuyển sang đặt hàng cho các đơn vị nghiên cứu theo thời gian dài hạn, tùy theo nhiệm vụ có thể đặt hàng 2 năm, 3 năm, thậm chí 7 năm" - GS Cường đề xuất.

"Không nên lo nhà khoa học, nhà giáo giàu"

Dự thảo cũng quy định các điểm mới liên quan đến miễn, trừ thuế TNCN cho các hoạt động nghiên cứu khoa học. Đây là vấn đề được đưa ra thảo luận tại hội trường.

Ông Cường phân tích, đối với phần kinh phí do doanh nghiệp tài trợ, Dự thảo quy định, chỉ có doanh nghiệp được trừ vào phần chi phí tính thuế. Đơn vị nghiên cứu vẫn phải tính thuế thu nhập cá nhân. Đây là điều bất hợp lí.

"Đơn vị nghiên cứu tự khai thác tiền từ bên ngoài vẫn phải đóng thuế thu nhập cá nhân. Các trường đại học công lập, không đặt mục tiêu lợi nhuận, hoặc trường tư thục hoạt động không vì mục đích lợi nhuận không có cơ sở để tính thuế, nhưng hiện nay, họ vẫn phải đóng thuế. Điều này tăng trách nhiệm, gánh nặng cho người học. Do đó, tôi đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân cho tất cả các hoạt động nghiên cứu" - ông Cường đề xuất.

Trước đó, tại phiên thảo luận tổ về Dự thảo Nghị quyết, có ý kiến lo ngại, cần cân nhắc việc miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân theo thời hạn để tránh việc nhiều nhà nghiên cứu khoa học có thu nhập rất cao.

Về vấn đề này, GS Lê Quân - đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hà Nội cho rằng, không nên lo nhà giáo và nhà khoa học giàu.

"Chúng ta càng có nhiều nhà giáo, nhà khoa học giàu càng mừng bởi đây là làm giàu chính đáng, được miễn thuế nhiều tức là đóng góp, nghiên cứu tốt, làm ra sản phẩm tốt. Có làm tốt mới nhận được kinh phí. Không làm tốt không được cấp kinh phí.

Nghị quyết lần này theo cơ chế khoán theo sản phẩm, tức là tiếp cận theo đầu ra, làm sao để sản phẩm đầu ra hiệu quả. Miễn trừ chỉ là vấn đề nhỏ. Quan trọng là hiệu quả để nghiên cứu. Gắn vào đó, mới có hiệu quả phát triển kinh tế xã hội " - GS Quân khẳng định.