Đề xuất lùi thời điểm tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với bia rượu

Nguy cơ gia tăng khó khăn cho doanh nghiệp

Tại Hội thảo tham vấn hoàn thiện dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 18.3.2025, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp, hiệp hội cho rằng việc tăng thuế TTĐB đối với rượu, bia từ năm 2026 có thể tạo áp lực lớn cho nền kinh tế và doanh nghiệp trong bối cảnh hiện tại.

Ông Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ quốc gia - đánh giá việc sửa đổi thuế cần thận trọng để không gây thêm khó khăn cho doanh nghiệp và người lao động. “Tăng thuế TTĐB sẽ khiến doanh nghiệp khó tiêu thụ hàng hoá và phải thu hẹp sản xuất. Điều này sẽ khiến người lao động bị mất việc làm và ảnh hưởng đến an sinh xã hội và tăng trưởng kinh tế. Đặc biệt, tăng thuế TTĐB với mặt hàng bia, rượu sẽ khiến người tiêu dùng chuyển sang các mặt hàng khác, khiến tiêu dùng rượu lậu gia tăng, ảnh hưởng đến sức khoẻ người tiêu dùng và Nhà nước thất thu ngân sách”.

Bà Trần Ngọc Ánh - Giám đốc Ngoại vụ cấp cao, HEINEKEN Việt Nam - cũng dẫn nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) phối hợp với Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công thương và Viện Đồ uống Việt Nam cho biết, phương án tăng thuế từ năm 2026 có thể làm giảm GDP trung bình 0,08% giai đoạn 2026-2030. Đặc biệt, thu nhập người lao động sẽ bị ảnh hưởng, giảm khoảng 4.585 tỉ đồng. Từ đó, gây ảnh hưởng đến sức mua của nền kinh tế nội địa, gây áp lực lên mục tiêu tăng trưởng GDP.

Một lo ngại khác được nhiều chuyên gia và doanh nghiệp chỉ ra là việc tăng thuế mạnh sẽ thúc đẩy người tiêu dùng chuyển dịch sang các sản phẩm bia, rượu không chính thống. Theo bà Ánh, Nielsen ghi nhận sản lượng bia không chính thống trong năm 2024 tăng tới 71%, chiếm 5,8% thị phần cả nước, riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long đã chiếm tới 8%. Việc này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tiềm ẩn rủi ro về an toàn sức khoẻ do sản phẩm không qua kiểm định chất lượng.

Đề xuất lùi thời điểm tăng thuế

Trước những bất cập trên, bà Trần Ngọc Ánh đã đưa ra 3 kiến nghị:

"Thứ nhất, cần thực hiện đánh giá tác động một cách toàn diện, có sự tham gia của các tổ chức nghiên cứu độc lập để đảm bảo cơ sở khoa học cho chính sách thuế, tổ chức tham vấn đầy đủ các đối tượng chịu sự tác động đồng thời xem xét yếu tố phát triển kinh tế để tránh gây xáo trộn cho ngành sản xuất bia và các ngành liên quan.

Thứ hai, ban soạn thảo cần cân nhắc lộ trình tăng thuế hợp lý để giảm thiểu tác động tiêu cực đến mục tiêu của Chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng, qua đó duy trì động lực tăng trưởng kinh tế. Chúng tôi xin kiến nghị lùi thời điểm tăng thuế đến năm 2027.

Thứ ba, đánh giá tác động của việc tăng thuế TTĐB này cần bao gồm một nghiên cứu về hành vi người tiêu dùng, góp phần xác định tác động của việc tăng giá các sản phẩm bia đến nhu cầu và sức khỏe của cộng đồng".

Cùng quan điểm, Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) kiến nghị lùi thời điểm áp dụng tăng thuế, bởi doanh nghiệp cần thêm thời gian hồi phục sau giai đoạn khó khăn.

VCCI cũng đề xuất tổ chức khảo sát thực tế, nghiên cứu hành vi tiêu dùng và mức độ ảnh hưởng tới việc làm, sức mua để đảm bảo chính sách thuế hài hòa giữa mục tiêu quản lý nhà nước và phát triển doanh nghiệp.

Còn ông Cấn Văn Lực đặc biệt lưu ý, cần đặt chính sách thuế trong bối cảnh tổng thể, phối hợp chặt chẽ với các chính sách kinh tế vĩ mô khác, tránh làm suy yếu sức cầu nội địa vốn đang là trụ cột cho tăng trưởng kinh tế hiện nay.