Đề xuất nâng trần thu nhập mua nhà ở xã hội, áp lực cung - cầu gia tăng

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung một số quy định về phát triển và quản lý nhà ở xã hội, trong đó đáng chú ý là đề xuất nới trần thu nhập để mở rộng đối tượng được hưởng chính sách.

Theo dự thảo, trường hợp người đứng đơn là người độc thân, thu nhập bình quân hàng tháng thực nhận không quá 25 triệu đồng/tháng (theo bảng lương, tiền công được xác nhận) sẽ đủ điều kiện mua nhà ở xã hội. Với người độc thân đang nuôi con dưới tuổi thành niên, mức thu nhập tối đa được nâng lên 35 triệu đồng/tháng.

Đối với người đã kết hôn, tổng thu nhập bình quân hàng tháng của hai vợ chồng thực nhận không quá 50 triệu đồng/tháng, tăng thêm 10 triệu đồng so với quy định hiện hành.

Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội nhận định, việc tăng mức thu nhập bình quân để được hưởng chính sách về nhà ở xã hội như dự thảo Nghị định sẽ mở rộng đối tượng được thụ hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, đáp ứng tốt hơn nhu cầu về nhà ở của người dân.

Thời gian vừa qua, tại một số dự án nhà ở xã hội (đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM), khi chủ đầu tư mở bán sản phẩm thì thường xuyên xảy ra tình trạng nguồn cung không đáp ứng được nhu cầu. Rất nhiều trường hợp người dân phải thức xuyên đêm để chờ nộp hồ sơ, gây mất an ninh trật tự, và phổ biến tình trạng mỗi đợt mở bán chỉ vài trăm căn hộ nhưng số lượng hồ sơ thực nộp lên đến vài chục nghìn. Theo đó, hiện nay nguồn cung nhà ở xã hội nhìn chung vẫn chưa đáp ứng được so với nhu cầu của người dân.

Trong bối cảnh ấy, đề xuất tiếp tục mở rộng đối tượng được thụ hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội sẽ tiếp tục "nới nguồn cầu” trong khi nguồn cung nhìn chung chưa được cải thiện. Tốc độ tăng nguồn cung chưa theo kịp tốc độ “nới cầu”, như vậy sẽ khiến việc “cạnh tranh”, “chạy đua” để nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội càng trở nên căng thẳng, gay gắt hơn trong thời gian tới nếu như phương án của dự thảo Nghị định được thông qua.

Việc nâng mức trần thu nhập để mở rộng đối tượng được thụ hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội sẽ tạo ra ưu thế cho nhóm đối tượng có mức thu nhập gần sát với mức trần (những cá nhân có thu nhập bình quân xấp xỉ 25 triệu đồng/tháng, những cặp vợ chồng có thu nhập bình quân xấp xỉ 50 triệu đồng/tháng), đồng nghĩa với việc làm giảm bớt đi khả năng, cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội của nhóm đối tượng có thu nhập thấp (những người lao động tự do, hoặc lao động phổ thông có thu nhập bình quân dưới 10 triệu đồng/tháng/người).

Hơn nữa, người mua nhà ở xã hội về cơ bản sẽ phải vay tín dụng và đa số là vay thông qua ngân hàng thương mại. Ngân hàng thương mại cũng là một pháp nhân thương mại, hoạt động chủ yếu vì mục tiêu lợi nhuận và luôn có xu hướng ưu tiên cho vay với nhóm đối tượng có khả năng trả nợ. Theo đó, nhóm đối tượng có mức thu nhập gần sát với mức trần sẽ dễ tiếp cận các gói vay mua nhà ở xã hội hơn, càng tăng thêm ưu thế cho nhóm này và đồng nghĩa càng giảm bớt cơ hội được mua nhà ở xã hội của nhóm đối tượng có thu nhập thấp.

Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh đề xuất, cần có đánh giá tác động của chính sách đối với nhóm đối tượng có thu nhập thấp một cách thực chất.

Theo luật sư, nhóm này hầu như không có khả năng mua/thuê mua nhà ở xã hội và chỉ có khả năng tiếp cận nhà ở xã hội thông qua hình thức thuê.

Trong khi đó, Luật Nhà ở hiện hành đã bỏ quy định về việc chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội phải dành một phần sản phẩm để cho thuê, nên Nhà nước cần phải giải quyết tốt hơn nguồn cung nhà ở xã hội cho thuê thông qua Quỹ Nhà ở quốc gia. Đề nghị cơ quan soạn thảo có báo cáo đầy đủ hơn về việc thực hiện chính sách Quỹ Nhà ở quốc gia theo Nghị quyết 201/2025/QH15 của Quốc hội thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội để làm rõ hơn cơ sở thực tiễn của dự thảo Nghị định.

Đọc bản gốc tại đây