Giải ngân vốn đầu tư công bắt đầu tăng tốc
Theo Bộ Tài chính, kết thúc tháng 4.2025, cả nước ước giải ngân được 128.512,9 tỉ đồng, đạt 14,32% kế hoạch; đạt 15,56% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (cùng kỳ năm 2024 đạt 15,64% kế hoạch và đạt 16,64% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao). Trong đó, Chương trình mục tiêu quốc gia giải ngân 4.707,3 tỉ đồng (đạt 21,43% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao).
Như vậy, so với tỉ lệ giải ngân trong 3 tháng đầu năm (tháng 1 đạt 1,26%; tháng 2 đạt 5,43%, tháng 3 đạt 9,72% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao), tiến độ giải ngân trong tháng 4 đã bắt đầu có sự tăng tốc, bắt kịp tiến độ so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, còn 9 bộ, ngành và địa phương chưa giải ngân (Viện Khoa học Xã hội Việt Nam,…); 15 bộ, ngành giải ngân dưới 5% (như Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Y tế; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Đại học quốc gia Hà Nội; Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh…) và 12 địa phương giải ngân dưới 10% (như Khánh Hòa; Cao Bằng; Bình Dương; Đồng Nai; An Giang; Sóc Trăng; Quảng Trị…).
Trước tình trạng giải ngân vốn đầu tư công chậm, Bộ Tài chính đã đề xuất loạt giải pháp trọng tâm nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn cả về thể chế lẫn thực thi. Trong đó, tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách Nhà nước và các văn bản liên quan để hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư công. Mục tiêu là đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thủ tục, đảm bảo đồng bộ, thống nhất giữa các luật và các văn bản dưới luật. Đồng thời, xây dựng cơ chế điều chỉnh kế hoạch đầu tư công linh hoạt trong năm, cho phép điều chuyển sớm vốn từ các dự án không có khả năng giải ngân sang dự án có tiến độ tốt, đáp ứng đủ điều kiện.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là kiến nghị cho phép thanh toán tạm ứng đối với khối lượng chưa hoàn thành thủ tục đầu tư trong một số trường hợp đặc thù như: Nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư, lập quy hoạch, chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng, chi phí hỗ trợ ổn định đời sống người dân… Các khoản tạm ứng này sẽ được quyết toán sau khi hoàn tất thủ tục đầu tư theo quy định, nhằm tránh ách tắc vốn ở những bước đầu triển khai.
Bộ cũng kiến nghị đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các bộ, ngành, địa phương trong việc lập, thẩm định, quyết định đầu tư, điều chỉnh kế hoạch vốn... đồng thời siết chặt công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong quá trình thực hiện đầu tư công.
5 giải pháp thúc đẩy giải ngân đầu tư công
Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi), đầu tư công được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất để thúc đẩy tổng cầu, tạo việc làm, dẫn dắt khu vực tư nhân và hình thành nền tảng hạ tầng cho tăng trưởng dài hạn.
Theo ông Huy, để tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công trong thời gian tới, cần tập trung vào 5 định hướng trọng yếu: Thứ nhất, cần tinh giản và linh hoạt hóa quy trình thủ tục. Trong đó, cần đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong phê duyệt hồ sơ, đấu thầu, giám sát. Đồng thời phân cấp mạnh mẽ, rõ ràng hơn cho địa phương và chủ đầu tư, đảm bảo “quyền đi đôi với trách nhiệm”.
Thứ hai, phải nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư, yêu cầu dự án phải hoàn thiện đầy đủ về quy hoạch, mặt bằng, thủ tục pháp lý trước khi giao vốn. Hình thành quy trình “chuẩn bị từ sớm - đầu tư từ trước” thay cho “vừa làm vừa hoàn thiện”.
Thứ ba là ưu tiên những dự án có khả năng giải ngân nhanh, hiệu quả cao. Chủ động điều chuyển vốn linh hoạt giữa các dự án, lĩnh vực, địa phương theo khả năng hấp thụ thực tế. Bên cạnh đó, khuyến khích lựa chọn nhà thầu, tư vấn có năng lực và kinh nghiệm, hạn chế tình trạng trì trệ do chủ quan.
Thứ tư, thiết lập cơ chế giám sát động, cảnh báo sớm. Triển khai hệ thống theo dõi trực tuyến tiến độ giải ngân để kịp thời nhận diện các điểm nghẽn và hỗ trợ tháo gỡ ngay từ đầu.
Cuối cùng, cần tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa bộ, ngành Trung ương và địa phương trong giải quyết vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai, điều chỉnh dự án, trên tinh thần chủ đạo: Linh hoạt, chủ động, minh bạch và quyết liệt nhưng luôn đảm bảo tính hợp lý, hài hòa trong thực thi.
Ông Huy cho rằng, đối với những dự án chậm giải ngân, không đảm bảo tiến độ, cần có phương án xử lý phù hợp.
"Cần khuyến khích chủ đầu tư chủ động rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ. Với dự án gặp khó khăn khách quan, cần linh hoạt điều chỉnh kế hoạch vốn, tiến độ cho phù hợp. Các dự án chậm kéo dài, sau hỗ trợ nhưng không cải thiện, có thể điều chuyển vốn sang dự án khả thi hơn. Tinh thần xử lý là hỗ trợ tối đa để thúc đẩy tiến độ, nhưng kiên quyết điều chỉnh nguồn lực khi cần, đảm bảo hài hòa lợi ích tổng thể" - ông Huy nói. Bình Nguyên
Đọc bản gốc tại đây
