Lý do Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 không có ngày 30

Để lý giải cho hiện tượng này, chúng ta cần chú ý đến loại lịch mà các quốc gia đang sử dụng. Hiện, các quốc gia, dân tộc trên thế giới sử dụng 3 loại lịch chính là dương lịch, âm lịch và âm dương lịch.

Trong đó, dương lịch lấy năm chí tuyến (tức chu kỳ Trái Đất quay quanh Mặt Trời) làm chuẩn. Phổ biến nhất là công lịch (dương lịch) với một năm kéo dài trong 365 ngày, năm nhuận 366 ngày, trung bình mỗi năm dài 365,2425 (do quy tắc nhuận: 97 năm nhuận trong chu kỳ 400 năm) ngày.

Âm lịch lại dựa trên tháng sóc vọng, tức chu kỳ biến đổi của các pha Mặt Trăng. Loại lịch này không xét đến chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời, mỗi năm chỉ có 354 hoặc 355 ngày.

Âm lịch (nông lịch) chính là một dạng âm dương lịch. Số ngày trong mỗi tháng được xác định theo chu kỳ pha Mặt Trăng. Ngày không trăng gọi là “sóc”, ngày trăng tròn gọi là “vọng”.

Trung bình một tháng sóc vọng dài 29,5306 ngày, vì vậy mỗi tháng âm lịch chỉ có 29 hoặc 30 ngày. Trong đó, tháng 30 ngày gọi là “tháng đủ”, tháng 29 ngày là “tháng thiếu”.

Đáng chú ý, do số ngày trong một tháng phải là số nguyên, nên tháng âm lịch có khi là tháng thiếu (29 ngày), có khi là tháng đủ (30 ngày). Việc sắp xếp tháng đủ và tháng thiếu không tuân theo quy luật cố định một đủ - một thiếu, mà có thể xuất hiện nhiều tháng đủ hoặc nhiều tháng thiếu liên tiếp. Điều này phải dựa trên các phép tính thiên văn chính xác.

Theo quy tắc biên soạn âm lịch, mùng 1 của mỗi tháng được xác định bằng thời điểm xuất hiện "sóc". Các chuyên gia lấy ví dụ nếu nếu sóc xảy ra lúc 23h59, tháng âm lịch đó sẽ ngắn đi một ngày. Nhưng nếu sóc rơi vào 0h01, tháng đó lại dài thêm một ngày. Chỉ chênh lệch 1-2 phút cũng đủ để quyết định giao thừa là 29 Tết hay 30 Tết.

Năm 2025, sóc rơi vào lúc 20h36 ngày 29.1, tức mùng một Tết Nguyên đán. Sóc trước đó xuất hiện vào 6h27 ngày 31.12.2024, là mùng 1 tháng Chạp. Khoảng thời gian từ 31.12 đến 28.1 chỉ có 29 ngày, nên tháng Chạp năm Giáp Thìn là tháng thiếu, và giao thừa đón năm Ất Tỵ chỉ có ngày 29 Tết.

Như vậy, trong 8 năm kể từ năm 2025 đến năm 2032, ngày 30 Tết sẽ liên tiếp vắng mặt. Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 năm nay cũng sẽ không có ngày 30 Tết vì rơi vào chuỗi năm này.

Tuy nhiên, dù tháng Chạp có 29 hay 30 ngày, người dân Việt Nam cũng coi trọng ngày cuối cùng và khoảnh khắc cuối cùng của năm Âm lịch như một thời khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, gọi là Giao thừa.

Vì thế trong những năm tháng Chạp thiếu, nhiều người vẫn có thói quen gọi ngày 29 Tết là ngày 30 Tết, vì "30 Tết" đã trở thành khái niệm chỉ ngày cuối cùng của năm Âm lịch.

Đọc bản gốc tại đây