Nhận diện dấu hiệu bình luận do AI tạo nhằm kích động, lôi kéo dư luận

Nghi ngờ khi nhiều tài khoản lặp lại cùng thông điệp

Dưới nhiều bài viết có nội dung gây tranh cãi trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp hàng loạt bình luận xuất hiện chỉ trong thời gian ngắn với cách diễn đạt na ná nhau, cùng lặp lại một thông điệp.

Thoạt nhìn, đây có thể được xem là phản ứng của cộng đồng. Tuy nhiên, trong không ít trường hợp, phía sau những "làn sóng" bình luận ấy có thể là các nội dung được thực hiện bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Điều này làm gia tăng nguy cơ lan truyền thông tin sai sự thật, vu khống và kích động trên không gian mạng.

Trao đổi với PV Báo Lao Động, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (tức Hiếu PC) - Giám đốc dự án Chống Lừa Đảo, thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia Việt Nam - cho biết: "Không có một dấu hiệu riêng lẻ nào đủ để khẳng định bình luận được tạo bằng AI. Tuy nhiên, có thể nghi ngờ khi nhiều tài khoản đăng gần như đồng thời, lặp lại cùng thông điệp hoặc cấu trúc câu, sử dụng ngôn ngữ trơn tru nhưng chung chung, phản hồi với tốc độ bất thường và cùng tập trung dẫn dắt dư luận theo một hướng".

Chuyên gia lưu ý, người đọc cũng nên nhấp vào tài khoản bình luận để kiểm tra. Tài khoản ảo thường mới được tạo; thông tin cá nhân sơ sài hoặc thiếu nhất quán; ảnh đại diện có dấu hiệu sao chép; rất ít bài viết đời thường; nhiều hình ảnh được đăng dồn trong cùng thời điểm; tương tác thấp hoặc chủ yếu đến từ các tài khoản đáng ngờ khác.

Bên cạnh đó, chuyên gia Ngô Minh Hiếu cũng nêu quan điểm thực tế các bình luận thường rất ngắn, có thể được con người chỉnh sửa, trộn giữa nội dung thật và nội dung AI hoặc được vận hành bởi cả người thật lẫn hệ thống tự động.

"Công cụ phát hiện AI vẫn có nguy cơ kết luận sai, trong khi dữ liệu về địa chỉ IP, thiết bị và lịch sử đăng nhập chỉ nền tảng mới nắm giữ. Vì vậy, việc xác minh và xử lý phải dựa trên tổng thể nội dung sai sự thật, hành vi phối hợp, mạng lưới tài khoản và hậu quả gây ra, không thể chỉ dựa vào kết luận ‘do AI tạo’. Người phát hiện nên lưu đường dẫn, ảnh chụp màn hình, thời gian và thông tin tài khoản để gửi nền tảng hoặc cơ quan chức năng" - chuyên gia Ngô Minh Hiếu khuyến cáo.

AI khiến việc giả mạo và lan truyền thông tin trở nên tinh vi hơn

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu cho biết, trong quá trình hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, ông đã tiếp nhận nhiều trường hợp bị lộ lọt dữ liệu cá nhân dẫn đến việc hình ảnh, thông tin bị sử dụng trái phép trên mạng xã hội.

Theo ông Hiếu, có doanh nghiệp bị đối tượng xấu sử dụng AI để giả mạo hình ảnh của lãnh đạo, sau đó tạo ra các nội dung bôi nhọ, xuyên tạc hoặc cắt ghép với những thông tin không đúng sự thật. Một số trường hợp khác còn bị lợi dụng hình ảnh để quảng cáo trái phép, tống tiền hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.

"Việc bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân và dữ liệu doanh nghiệp đang trở nên đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các công nghệ AI ngày càng phát triển", ông Hiếu nhấn mạnh.

Chuyên gia này cũng cho rằng, hiện nay công nghệ AI có thể tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả với mức độ chân thực rất cao. Vì vậy, người dùng cần thận trọng hơn trước các nội dung xuất hiện trên mạng xã hội, đặc biệt là những thông tin liên quan đến người nổi tiếng, doanh nghiệp hoặc các vụ việc đang thu hút sự chú ý của dư luận.

"Người dùng nên kiểm chứng thông tin thông qua các kênh chính thống của cá nhân, tổ chức liên quan hoặc cơ quan báo chí, cơ quan chức năng trước khi chia sẻ" - ông Hiếu khuyến nghị.

Lập vi bằng để bảo toàn chứng cứ khi bị bôi nhọ trên mạng xã hội

Trong bối cảnh nhiều vụ việc vu khống, bôi nhọ và phát tán thông tin sai sự thật trên mạng xã hội bị "đẩy nhiệt" bởi hàng loạt bình luận kích động, Luật sư Trần Xuân Tiền - Trưởng Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) - cho biết, để bảo vệ quyền lợi, người bị hại cần thực hiện một quy trình pháp lý bài bản và khoa học.

Trước hết, ngay khi phát hiện thông tin bôi nhọ, phải lập tức thu thập và bảo toàn chứng cứ điện tử bằng cách chụp ảnh, quay video màn hình lưu giữ bài viết, các bình luận miệt thị và đường dẫn URL của các tài khoản vi phạm.

Bước tiếp theo có ý nghĩa quyết định là phối hợp với Văn phòng Thừa phát lại để tiến hành lập vi bằng ghi nhận các chứng cứ này trên môi trường mạng. Sau khi đã có vi bằng, người bị hại tiến hành gửi đơn kiến nghị xử lý hành chính kèm chứng cứ đến cơ quan chức năng.

Cuối cùng, tùy thuộc vào mức độ thiệt hại và tính chất nghiêm trọng của hành vi, người bị hại có thể nộp đơn khởi kiện dân sự tại Tòa án để yêu cầu bồi thường, hoặc gửi đơn tố giác tội phạm đến Cơ quan Cảnh sát điều tra để yêu cầu truy cứu trách nhiệm hình sự theo đúng quy định của pháp luật tố tụng hiện hành.

Đọc bản gốc tại đây