Nội địa hóa từng phần, lựa chọn doanh nghiệp thực hiện các dự án đường sắt lớn

Xóa bỏ nhập khẩu toàn bộ, thực hiện nội địa hóa từng phần

Chính phủ vừa ký ban hành Nghị định số 319/2025/NĐ-CP, chính thức có hiệu lực từ 1.1.2026. Nghị định này quy định cụ thể tiêu chí lựa chọn tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam được giao nhiệm vụ hoặc được đặt hàng nhận chuyển giao công nghệ phục vụ các dự án đường sắt, Cổng thông tin điện tử Chính phủ ngày 16.12 thông tin.

Theo đó, doanh nghiệp phải sở hữu cơ sở vật chất, nhà xưởng, thiết bị đáp ứng yêu cầu tiếp nhận và vận hành dây chuyền công nghệ; đồng thời có năng lực tài chính hoặc khả năng huy động vốn để thanh toán và quyết toán chi phí chuyển giao. Yếu tố nhân lực được coi là then chốt.

Nghị định số 319 được ban hành trong bối cảnh cả nước đang triển khai các dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, gồm: Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Móng Cái; dự án đầu tư xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TPHCM.

Việc Chính phủ ban hành Nghị định 319 đã đánh dấu bước ngoặt chiến lược trong tư duy phát triển hạ tầng của Việt Nam, đó là chuyển từ mô hình “nhập khẩu toàn bộ” sang mô hình “nội địa hóa từng phần, tiến tới làm chủ”.

Trước đó tại phiên họp thứ 4 ngày 26.10 của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, cách tiếp cận là chuyển giao công nghệ, từng bước phát triển, tự chủ công nghệ đường sắt, tàu điện ngầm, phát triển hệ sinh thái đường sắt.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu phải có đề án, quy trình triển khai, chuẩn bị nguồn nhân lực, vật lực để chuyển giao công nghệ bảo đảm khả thi, hiệu quả.

Thủ tướng Chính phủ nêu rõ chúng ta quyết tâm xây dựng bằng được ngành công nghiệp đường sắt, làm chủ công nghệ, sản xuất được toa xe, đầu máy, phát triển hệ sinh thái công nghiệp đường sắt.

Doanh nghiệp tư nhân có thể tham gia sâu vào công nghiệp đường sắt

Trong thời gian qua, một số doanh nghiệp trong nước đã chuẩn bị nguồn lực để tham gia cung ứng hàng hóa và dịch vụ cho lĩnh vực công nghiệp đường sắt. Có thể kể đến các tập đoàn lớn như Vingroup, Hòa Phát, Thaco và hàng loạt doanh nghiệp cơ khí - công nghệ phụ trợ.

Trong tổng số 234 dự án chính thức được khởi công, khánh thành vào ngày 19.12 tới đây, có 2 dự án đáng chú ý được lựa chọn làm điểm cầu chính gồm khởi công Dự án thành phần 1 thuộc dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và khởi công Dự án sản xuất ray đường sắt và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất (Quảng Ngãi).

Bên cạnh đó, để triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng vốn sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỉ đồng, tương đương 67 tỉ USD, hồi đầu năm 2025, Thủ tướng Chính phủ cũng "đặt hàng" Tập đoàn Trường Hải (Thaco) sản xuất toa tàu đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Dự kiến Tập đoàn Thaco sẽ hợp tác với Hyundai Rotem nhằm tiếp nhận công nghệ sản xuất đầu máy và toa tàu, tổ chức sản xuất ngay tại Việt Nam theo tiêu chuẩn quốc tế.

Đối với đường sắt đô thị ở Hà Nội, TPHCM và các đô thị loại 1, tổng vốn cho 2030-2050 vào khoảng 40 tỉ USD, TPHCM mới đây cũng chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư đối với dự án tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ cho Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc Vinspeed.

Theo bà Nguyễn Minh Thảo, Phó trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh (Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính) cho rằng, Nghị định 319 có ý nghĩa đặc biệt trong việc tạo nền tảng phát triển ngành công nghiệp đường sắt trong nước.

Với cách tiếp cận mới, Nhà nước thay đổi phương thức tham gia của khu vực doanh nghiệp tư nhân, tạo điều kiện để doanh nghiệp trực tiếp tham gia các dự án lớn, có cơ hội tích lũy năng lực, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từng bước làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ thực hiện các khâu có giá trị gia tăng thấp.

Đọc bản gốc tại đây