Sẵn sàng cho "cuộc cách mạng" tinh gọn bộ máy

Đổi mới công tác xây dựng pháp luật

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và phát triển nhanh, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, khả thi là yêu cầu cấp thiết. Quốc hội – cơ quan quyền lực cao nhất – đã và đang cải cách mạnh mẽ công tác xây dựng pháp luật.

Một trong những chuyển biến rõ nét là tư duy lập pháp chuyển từ bị động sang chủ động. Quốc hội ngày càng chủ động đề xuất chương trình lập pháp, đưa vào các vấn đề nóng, cấp thiết, thể hiện tinh thần “lập pháp vì dân”.

Cùng với đó, quy trình lập pháp được điều chỉnh theo hướng tinh gọn nhưng vẫn đảm bảo chất lượng. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, lấy ý kiến rộng rãi từ người dân, chuyên gia , giúp tăng tính minh bạch và phản ánh đa chiều hơn.

Đặc biệt, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới sửa đổi đã đổi mới quy trình ban hành văn bản dưới luật theo hướng rút gọn hồ sơ, rút ngắn thời gian thẩm định, không tách giai đoạn xây dựng chính sách – nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí, nâng cao hiệu quả và đáp ứng linh hoạt yêu cầu thực tiễn.

Tăng cường giám sát và hậu kiểm

Chia sẻ về chủ trương đổi mới tư duy trong công tác xây dựng pháp luật, các đại biểu Quốc hội cho rằng, phân cấp, phân quyền một cách mạnh mẽ theo hướng "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", cùng với đó , tăng cường hoạt động kiểm tra, thanh tra, giám sát.

Đại biểu Nguyễn Quang Huân (Đoàn ĐBQH tỉnh Bình Dương) cho biết, tư duy xây dựng pháp luật đã thể hiện rõ tinh thần không xây dựng luật khung, luật ống.

“Nếu xây dựng luật khung thì các điều khoản quá rộng, chung chung và không áp dụng được trong thực tế; còn nếu xây dựng luật ống thì xây dựng quá chi tiết, tất cả quy định

của ngành đưa vào luật, từ đó diễn giải thành nghị định, thông tư. Như vậy dễ cho ngành này và gây khó khăn cho ngành khác, tư duy đó là tư duy của thông tư và nghị định” - đại biểu Nguyễn Quang Huân nói.

Đại biểu tin tưởng và cho rằng, công tác xây dựng pháp luật đã thay đổi tích cực và tiếp tục chuyển biến mạnh mẽ trong thời gian tới. Thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn, việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế đóng vai trò quan trọng trong việc khơi thông tất cả các điểm nghẽn khác; nếu không, doanh nghiệp và người dân sẽ vẫn lúng túng trong vòng luẩn quẩn thể chế. Vì vậy, xây dựng pháp luật cần rõ ràng, mạch lạc, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ áp dụng, không đưa thông tư, nghị định vào luật và cũng không viết chung chung theo kiểu nghị quyết.

Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) khẳng định, công tác xây dựng pháp luật theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương quyết, địa phương chịu trách nhiệm là phù hợp.

Cùng với đó, trong quá trình thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, cần nghiêm minh trong xử lý những trường hợp sai phạm - điều này tạo sự răn đe, bài học kinh nghiệm trong việc triển khai các dự án đầu tư.

Theo đại biểu, thời gian tới cần tiếp tục cải cách thể chế, phản ánh những yêu cầu cấp thiết thực tiễn, bổ sung vào hệ thống luật pháp để huy động được nguồn lực phát triển đất nước.

Đổi mới công tác lập pháp không thể tách rời với việc giám sát thi hành và đánh giá hiệu quả của pháp luật sau khi ban hành. Quốc hội khóa XV đã tăng cường hoạt động giám sát chuyên đề, tổ chức các phiên chất vấn và báo cáo về thực trạng thực thi luật trong thực tiễn.

Việc “hậu kiểm” này giúp nhận diện bất cập, điều chỉnh kịp thời các quy định không còn phù hợp hoặc gây khó khăn trong triển khai.

Thực tế cho thấy, nhiều quy định trong luật nếu không có sự giám sát chặt chẽ sẽ dễ rơi vào hình thức, không đi vào đời sống. Do đó, việc Quốc hội quan tâm hơn đến tính khả thi và hiệu lực thực tế của luật chính là bảo đảm cho sự sống động và thiết thực của hệ thống pháp luật.

Vì sự phát triển của đất nước

Phát biểu tại buổi tiếp xúc cử tri tại tỉnh Hậu Giang ngày 18.4, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết: Kỳ họp thứ 9, Quốc hội Khoá XV sẽ khai mạc sớm vào ngày 5.5 và được tổ chức thành 2 đợt: Đợt 1 từ ngày 5.5 – 28.5, đợt 2 từ ngày 11.6 đến hết ngày 30.6.

Tại Kỳ họp này, Quốc hội dự kiến thông qua 33 luật, trên 20 nghị quyết. Trong đó, việc quan trọng nhất là sửa đổi một số điều của Hiến pháp 2013 để phục vụ cho cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy và sửa Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Chủ tịch Quốc hội cho biết, việc lấy ý kiến nhân dân về sửa Hiến pháp sẽ diễn ra trong vòng 1 tháng từ ngày 6.5-5.6 (tổng hợp ý kiến trong 5 ngày). Dự kiến Quốc hội sẽ tiến hành biểu quyết để thông qua Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.

Sau khi Hiến pháp sửa đổi được Quốc hội thông qua, thì sẽ kết thúc hoạt động cấp huyện. Về cấp tỉnh, sau sáp nhập 63 tỉnh, thành phố sẽ còn lại 34 tỉnh, thành phố; đối với cấp xã cũng sẽ giảm từ 60-70% trên tổng số hơn 10.000 xã.

“Đây là cuộc cách mạng lớn chưa từng có. Để làm sao mục tiêu thứ nhất là giảm bộ máy, đảm bảo mạnh, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; thứ hai là giảm biên chế; thứ ba là tạo không gian phát triển; thứ tư là để gần dân, sát dân, tạo thuận lợi hơn cho người dân. Tinh giản bộ máy mới có nguồn lực đầu tư cho phát triển kinh tế-xã hội, nguồn lực để đảm bảo quốc phòng an ninh, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh” - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, Bộ Chính trị đã quyết định miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ bậc Mầm non đến hết THPT công lập trên toàn quốc, cũng chính từ nguồn tinh gọn tổ chức bộ máy biên chế. Thời điểm thực hiện bắt đầu từ năm học 2025- 2026. Hiện nay, Bộ Chính trị cũng đang cho ý kiến xem xét có thể mở rộng miễn học phí cho hệ giáo dục dân lập, tư thục.

Đọc bản gốc tại đây