Sắp xếp thôn trong quý II/2026: Nâng chuẩn trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố

Dự kiến hoàn thành nhiệm vụ sắp xếp thôn

Theo Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210-KL/TW gắn với Nghị quyết số 105/NQ-CP, Chính phủ đã đề cập một số nội dung liên quan đến việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trong thời gian tới.

Trong đó, Bộ Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ tham mưu ban hành Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố cùng một số chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách tại thôn, tổ dân phố. Nhiệm vụ này dự kiến hoàn thành trong quý II/2026.

Hiện Bộ Nội vụ đang xây dựng Nghị định mới về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, đồng thời chuẩn bị kế hoạch rà soát trên phạm vi toàn quốc từ năm 2026. Bộ cũng đề nghị các địa phương tạm thời giữ ổn định tổ chức thôn, tổ dân phố cho đến khi có quy định mới của Chính phủ.

Chuyên gia Chính sách công, ThS Nguyễn Minh Nhựt nhận định, chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố là hướng đi đúng đắn, phù hợp với định hướng tinh gọn, hiệu quả, bền vững trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Ông cho rằng đây là thời điểm thích hợp để tái định vị vai trò của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, đáp ứng yêu cầu của nền quản trị công hiện đại.

Trước đây, việc bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố thường dựa vào uy tín và sự gắn bó lâu dài với địa phương. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, vị trí này đòi hỏi những yêu cầu cao hơn, trong đó không thể thiếu năng lực chuyển đổi số.

“Có thể thấy, quyết tâm xây dựng Chính phủ số đã làm thay đổi đáng kể phương thức tương tác giữa chính quyền với người dân. Phong trào "bình dân học vụ số" đã lan rộng trong cộng đồng, vì vậy chính các tổ trưởng, trưởng thôn cần là lực lượng tiên phong trong tiếp cận công nghệ, từ đó hướng dẫn, hỗ trợ người dân” - ông nhấn mạnh.

Trưởng thôn không chỉ là cầu nối

Chuyên gia dẫn chứng báo cáo “Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) năm 2024” cho thấy trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố vẫn là người mà người dân tìm đến đầu tiên khi gặp khó khăn.

"Người dân kỳ vọng họ không chỉ là cầu nối, mà còn có thể giải thích, hướng dẫn quy định pháp luật, thủ tục hành chính, hoặc đại diện phản ánh những vấn đề bức xúc tại địa phương.

Do đó, các đơn vị có thể xem xét bố trí người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã tham gia vào ban điều hành khu phố, thôn theo tinh thần Quyết định số 759, nhằm tận dụng sự am hiểu hệ thống và kinh nghiệm thực tiễn của họ” - ThS Nguyễn Minh Nhựt góp ý.

Ông cũng lưu ý, khi ban hành quy định mới về sắp xếp thôn, tổ dân phố, cơ quan có thẩm quyền cần ưu tiên tiêu chí gắn kết về địa lý và cộng đồng.

Sau khi sáp nhập xã, phường, quy mô địa bàn quản lý tăng lên, thôn và tổ dân phố được xem như một “văn phòng vệ tinh” của UBND cấp xã.

Theo chuyên gia, mỗi thôn, tổ dân phố nên được quy hoạch theo cụm dân cư, với tiêu chí rõ ràng về quy mô hộ gia đình và ranh giới tự nhiên. Điều này nhằm bảo đảm khoảng cách từ các hộ dân đến văn phòng khu phố đủ gần, để người dân có thể đến bất kỳ điểm nào thực hiện một số dịch vụ công trực tuyến cấp xã, tương tự cơ chế một cửa tại các trung tâm phục vụ hành chính công.

Cùng với đó, việc sắp xếp cũng cần tính đến yếu tố cộng đồng, tránh cách làm cơ học, cắt ghép hành chính mà bỏ qua đặc trưng văn hóa - xã hội, đặc biệt tại các khu dân cư có đông đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực tôn giáo hoặc vùng núi, hải đảo.

“Các cộng đồng dân cư được hình thành từ những tập quán, văn hóa chung thường có sự gắn kết mạnh mẽ hơn so với việc bị chia tách một cách máy móc” - chuyên gia nhấn mạnh.

Đọc bản gốc tại đây