Thực hiện Chỉ thị 20 của Thủ tướng Chính phủ: Chờ đột phá từ giao thông công cộng Hà Nội

Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng yêu cầu Hà Nội tập trung phát triển mạng lưới giao thông công cộng đa phương thức, phủ rộng trên các tuyến, kết nối địa bàn trọng điểm, hệ thống trạm sạc, dịch vụ cho phương tiện sử dụng năng lượng sạch, ưu tiên sử dụng xe buýt điện, tàu điện.

Giao thông công cộng Hà Nội - đổi mới nhưng chưa đủ

“Tôi mơ một ngày con gái tôi lớn lên sẽ không cần phải học lái xe máy, mà chỉ cần quẹt thẻ đi buýt điện hoặc tàu điện là có thể đến bất kỳ đâu trong thành phố” - anh Nguyễn Tuấn Anh (35 tuổi, sống tại phường Cầu Giấy) chia sẻ giấc mơ giản dị mà nhiều người dân Hà Nội đang cùng chung khát vọng.
6h45 sáng, anh Tuấn Anh đánh thức cô con gái nhỏ lớp 6 dậy để chuẩn bị đến trường. Hai cha con cùng ra trạm xe buýt ngay đầu ngõ - tuyến 05. Nhưng sau 25 phút đợi trong tiếng còi xe, anh đành phải quay về lấy xe máy vì xe buýt… không đến.

“Không phải tôi không muốn dùng phương tiện công cộng, mà là không thể trông chờ mãi. Đường tắc, xe đông, trẻ con đi học muộn. Cái cần không phải là khẩu hiệu "Hà Nội khuyến khích đi xe buýt" mà là thực sự có mạng lưới buýt điện sạch sẽ hơn, đúng giờ hơn, dễ tiếp cận hơn” - anh bộc bạch.

Câu chuyện của anh Tuấn Anh cũng là thực tế của hàng triệu người dân Hà Nội - những người muốn từ bỏ xe máy để đi tàu điện, xe buýt, nhưng lại bị cản trở bởi chính sự chắp vá, chưa đồng bộ của mạng lưới giao thông công cộng hiện tại.

Từ khi tuyến metro Cát Linh - Hà Đông đi vào vận hành, nhiều người dân khu vực Hà Đông, Thanh Xuân, bắt đầu “nếm trải” cảm giác di chuyển văn minh, đúng giờ, không khói bụi. Bà Đỗ Thị Lý (70 tuổi, Hà Đông) hào hứng: “Tôi thuộc diện chính sách miễn phí vé xe buýt. Nhà tôi thì tiện thật, nhưng con tôi ở Gia Lâm thì phải đi hai chặng, đi tàu điện trên cao lên Kim Mã rồi lại tiếp tục chờ, bắt xe buýt sang Gia Lâm cũng khá mệt”.

Nhiều chuyên gia giao thông cũng cho rằng, tàu điện chỉ thực sự phát huy hiệu quả nếu được quy hoạch thành mạng lưới phủ khắp - kết nối nhà ga, điểm trung chuyển, xe buýt, xe đạp công cộng và các khu dân cư. Đây chính là vấn đề của giao thông công cộng Hà Nội khiến mức tăng trưởng chưa được như kỳ vọng.

Hôm qua, 15.7, Hà Nội công bố dự thảo báo cáo chính trị chuẩn bị cho Đại hội Đảng TP Hà Nội lần thứ XVIII, trong dự thảo nêu: Tỉ lệ vận tải hành khách của giao thông công cộng mới chiếm 20% nhu cầu, khá thấp so với mục tiêu đề ra đến năm 2025 đạt 30-35%.

Báo cáo mới nhất của Transerco - đơn vị chủ lực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt - trong 6 tháng đầu năm 2025, đơn vị này đã vận chuyển hơn 125 triệu lượt hành khách, chiếm 56% tổng sản lượng toàn mạng. Hệ thống hiện có 154 tuyến, đạt sản lượng trên 227 triệu lượt hành khách năm 2024 và dự kiến lên tới 250 triệu lượt trong năm 2025.

Đáng chú ý, việc đầu tư buýt điện đang được thúc đẩy mạnh. Transerco đã vận hành 63 xe buýt điện trên 4 tuyến và hợp tác đầu tư 132 trụ sạc, chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi xanh. Đồng thời, công nghệ AI được áp dụng vào chăm sóc khách hàng, nâng cao chất lượng dịch vụ.

Các chuyên gia cho rằng, trong 1-2 năm tới, xe buýt chỉ có thể đáp ứng tối đa 50% nhu cầu chuyến đi mỗi ngày, dễ rơi vào tình trạng quá tải. Đặc biệt, nhiều người lao động không thể chờ lâu, khi chỉ vài tuyến metro đang hoạt động.

Tính đến đầu năm 2025, tuyến Cát Linh - Hà Đông đã vận chuyển hơn 36,8 triệu lượt hành khách. Tuyến Nhổn - Ga Hà Nội mới khai thác đoạn trên cao, trong khi các tuyến metro còn lại vẫn trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Mật độ đường giao thông nội đô chỉ khoảng 1,7km/km² - quá thấp so với các đô thị phát triển như Singapore, Paris...

Chuyên gia giao thông Nguyễn Xuân Thủy cho rằng, mạng lưới metro Hà Nội cần được đẩy nhanh và tích hợp tốt với xe buýt, BRT, taxi, xe đạp cho thuê… Tuy nhiên, với thời gian triển khai dự án metro hiện nay kéo dài từ 7 - 17 năm, mục tiêu tăng tỉ lệ sử dụng giao thông công cộng lên 30 - 35% trong những năm tới rất khó đạt.

Đã có những tín hiệu tích cực

Trong 2 năm gần đây, Hà Nội đã thí điểm và đưa vào vận hành nhiều tuyến xe buýt điện. Những chiếc buýt màu xanh, sạch sẽ, chạy êm và không khói bụi dần trở thành hình ảnh quen thuộc trên phố Nguyễn Trãi, Kim Mã, Mỹ Đình…

Chị Trần Ngọc Bích - nhân viên văn phòng ở Linh Đàm - cho biết: “Buýt điện chạy êm, không mùi, sạch sẽ và đặc biệt thân thiện với trẻ em, người già. Tôi mong thành phố nhân rộng mô hình này và bỏ dần buýt chạy dầu vì quá ồn và xả nhiều khói bụi”.

Sự xuất hiện của Vinbus với các xe điện tạo ra cạnh tranh tích cực trong giao thông công cộng Hà Nội. Dòng buýt điện cỡ nhỏ như VinFast EB6 mới đây cũng mở ra cơ hội kết nối các khu vực ngõ nhỏ, trường học, bệnh viện - những nơi xe buýt lớn khó tiếp cận. Nếu có chính sách hỗ trợ, đầu tư và tổ chức hợp lý, buýt điện hoàn toàn có thể trở thành “xương sống” của hệ thống giao thông công cộng Hà Nội.

Điểm sáng đáng chú ý là từ 2.9.2025, Hà Nội sẽ đưa vào vận hành hệ thống thẻ vé điện tử liên thông giữa các loại hình vận tải công cộng. Đây không chỉ là cải tiến kỹ thuật mà còn là lời giải căn cơ để tổ chức lại giao thông đô thị, tăng khả năng kết nối giữa các phương tiện như xe buýt, BRT, metro Cát Linh - Hà Đông, Nhổn - Ga Hà Nội...

Hệ thống vé điện tử giúp giảm phiền hà trong mua vé, minh bạch hóa doanh thu, giảm thất thoát và cho phép điều hành vận tải theo thời gian thực.

Ngày 14.7, trao đổi với báo chí liên quan đến những nội dung mà Thủ tướng yêu cầu Hà Nội tại Chỉ thị 20, ông Dương Đức Tuấn, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, cho biết thành phố đang nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, thu đổi khoảng 450.000 xe máy sử dụng xăng dầu trong khu vực Vành đai 1.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Hà Nội cho hay với chính sách chuyển đổi phương tiện cá nhân, thành phố sẽ đầu tư phát triển hạ tầng giao thông xanh nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân trong khu vực.

Hà Nội dự kiến tăng cường xe buýt điện cỡ nhỏ (8-12 chỗ), xe điện 4 chỗ để trung chuyển nội đô tại Vành đai 1. Đồng thời, đẩy nhanh các tuyến đường sắt đô thị.

Yêu cầu chuyển đổi phương tiện hướng tới không có xe môtô, xe gắn máy, xe ôtô sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong một số khu vực tại Hà Nội theo Chỉ thị 20 của Thủ tướng là chủ trương đúng đắn và cũng là “phép thử” đối với năng lực vận hành, quy hoạch và cải cách của hệ thống giao thông công cộng. Để thành công, cần quy hoạch lại toàn diện điểm đầu - điểm cuối, xây dựng các điểm trung chuyển tích hợp thương mại - dịch vụ - giao thông, mở rộng vỉa hè, làn đường cho xe đạp, tăng kết nối metro - buýt - đi bộ.

Nếu làm tốt, Hà Nội không chỉ đi trước về giảm phát thải mà còn là hình mẫu của một đô thị thông minh, hiện đại, vì con người và tương lai.

Đọc bản gốc tại đây