Xem xét nghiên cứu cải tiến mô hình đại học vùng, đại học quốc gia
Việc cải tổ hệ thống giáo dục đại học sẽ tạo sự thống nhất, đồng bộ và tăng cạnh tranh chất lượng giáo dục giữa các trường.
Xem xét cải tiến mô hình đại học trong đại học
Trong các tọa đàm về xây dựng dự án Luật Giáo dục đại học sửa đổi được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) tổ chức thời gian qua, một trong những ý kiến đáng chú ý là đề xuất bỏ mô hình đại học quốc gia và đại học vùng.
Thứ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, mô hình đại học hai cấp đã được đưa ra thảo luận nhiều. Song, ông khẳng định quan điểm, đại học quốc gia, đại học vùng được nhà nước quản lý, có sứ mạng, vị thế riêng. "Chúng ta bàn về việc quản trị bên trong chứ không phải vấn đề bỏ đại học quốc gia và vùng. Chúng ta phải xem cải tiến mô hình đó thế nào" - Thứ trưởng Sơn nói.
Trao đổi với Lao Động về ý kiến đề nghị bỏ mô hình đại học 2 cấp khi xây dựng dự án Luật Giáo dục đại học sửa đổi, GS.TS Lê Quân - Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, đơn vị chưa nhận được hồ sơ từ phía Bộ GDĐT.
Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho hay, cần chuyển Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TPHCM về Bộ GDĐT để quản lý.
"Hai đại học quốc gia này đang song song, có sự độc lập với Bộ GDĐT thì quản lý Nhà nước sao đây? Tôi nghĩ nên chuyển tất cả các trường đại học trên cả nước về Bộ GDĐT quản lý. Như vậy sẽ xóa bỏ mô hình đại học quốc gia, đại học vùng", đại biểu nêu ý kiến.
Theo đại biểu, hiện nay, có trường đại học do tỉnh quản lý, có đại học do bộ quản lý, đại học trong đại học, đại học thuộc đại học quốc gia... lại "một mình một kiểu", không giống với nước nào trên thế giới.
Việc hoạt động và quản lý như hiện nay theo mô hình "hai cấp" của các đại học quốc gia và vùng đang vô hiệu hóa các ưu thế của mô hình đại học đa lĩnh vực, làm nảy sinh nhiều vấn đề về quản trị đại học.
Thực hiện việc phân cấp phân quyền, theo đại biểu, các mô hình hai cấp này đang tạo ra quá nhiều tầng nấc trung gian. Cần cho các trường đại học vào chung một đầu mối để có sự bình đẳng, tự chủ đại học được dễ dàng hơn.
"Tôi hoàn toàn ủng hộ đề xuất của các hiệu trưởng. Đã đến lúc chúng ta cần cải tổ lớn cho hệ thống giáo dục đại học và cần có sự thống nhất, đồng bộ và linh hoạt để đáp ứng các nhu cầu của thời đại mới.
Việc hai cấp như hiện nay không có ích gì, chỉ làm tăng thêm bộ máy quản lý. Nếu cần danh hiệu, Bộ Giáo dục và Đào tạo nên ban hành quy chuẩn các trường đại học đạt tiêu chuẩn quốc gia và xếp hạng các trường theo tiêu chí như của các nước khác đang áp dụng", đại biểu nói.
Cũng theo đại biểu, việc này nhằm tạo sự cạnh tranh chất lượng giáo dục giữa các trường. Bên cạnh đó, cần cho các trường tự chủ, từ tuyển sinh tới tài chính. Trường nào làm tốt được xếp hạng cao lên, sẽ thu hút nhiều sinh viên và nhiều học phí hơn.
Tăng cường tự chủ thực chất
Cùng nói về vấn đề này, một đại biểu Quốc hội khác nhấn mạnh cần phải cải cách cơ chế quản trị, đẩy mạnh phân cấp phân quyền, tăng cường tự chủ thực chất để mô hình này trở thành trung tâm học thuật có tầm vóc khu vực và quốc tế.
Ông Nguyễn Túc - Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - cho rằng, nếu định hướng giáo dục của Việt Nam tiến tới chuẩn thế giới, nên tham khảo mô hình trường đại học của các nước, tức là trong trường đại học chỉ có các viện, khoa và phụ trách về hành chính.
Theo ông, đã đến lúc cần thẳng thắn nhìn nhận lại thực tế và cắt bỏ các cấp trung gian gây cản trở trong quá trình phát triển. Nếu thống nhất sáp nhập các trường đại học nhỏ lại với nhau, vừa giảm các khâu quản lý, vừa nâng cao năng lực xứng tầm với các trường thế giới.
Ông Nguyễn Túc cho rằng, mô hình hai cấp và đại học vùng khiến nhiều đại học khó tự chủ như các trường độc lập khác. Vì vậy cần thông thoáng hơn về tên gọi và cơ chế vì sản phẩm cuối cùng là do nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức nghề nghiệp, xã hội đánh giá.
Hãy tăng cường quyền cho các trường đại học và không phân biệt đại học quốc gia hay vùng. Nếu chất lượng đào tạo tốt, đảm bảo uy tín, tự nhiên người học sẽ tìm đến, doanh nghiệp đặt hàng và ngược lại.
Đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng)
Việc xem xét bỏ hoặc tái cấu trúc mô hình đại học quốc gia và đại học vùng là cần thiết, nhưng cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên các yếu tố.
Việc bỏ mô hình hai cấp, hoặc ít nhất giảm vai trò quản lý của cấp đại học quốc gia/vùng, sẽ giúp các trường thành viên có quyền tự chủ tương đương các trường đại học độc lập. Điều này phù hợp với định hướng của Luật Giáo dục đại học sửa đổi, nhấn mạnh tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình và đảm bảo chất lượng.
Lý do khác là sẽ phù hợp với xu hướng quốc tế. Việc chuyển đổi từ mô hình “university trong university” sang mô hình đại học tích hợp với các trường (school/college) không có tư cách pháp nhân riêng sẽ giúp Việt Nam hội nhập tốt hơn với các hệ thống giáo dục đại học tiên tiến. Điều này cũng giúp các trường dễ dàng hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư.
Khi hợp nhất các trường thành viên nhỏ hoặc tái cấu trúc để tạo ra các đại học quy mô lớn hơn sẽ giúp tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh quy hoạch mạng lưới đại học đến năm 2030, khi Việt Nam đặt mục tiêu phát triển các trung tâm giáo dục lớn tại Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng và Cần Thơ.
Đại biểu nhấn mạnh, mô hình đại học quốc gia và đại học vùng có những đóng góp quan trọng nhưng cũng bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt trong bối cảnh tự chủ đại học và hội nhập quốc tế.
Đọc bản gốc tại đây
