Ý nghĩa lịch sử của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên

Nền móng cho hệ thống chính trị và vị thế pháp lý của Nhà nước mới

Ngay sau ngày 2.9.1945 - ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc Tuyên ngôn độc lậpkhẳng định trước thế giới cùng toàn thể quốc dân đồng bào về sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngày 3.9.1945, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ sự cấp thiết hơn bao giờ hết phải tiến hành cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu.

Ngày 8.9.1945, Sắc lệnh số 14-SL do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký được công bố đã ghi rõ: “Chiểu theo Nghị quyết của Quốc dân Đại hội ngày 16 - 17.8.1945 tại khu giải phóng, ấn định rằng nước Việt Nam theo chính thể Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ nhân dân toàn quốc sẽ do một Quốc dân đại hội bầu theo lối phổ thông đầu phiếu cử lên”.

Ngày 5.1.1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu: “Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình...”.

Theo lời hiệu triệu của Người, trên mọi miền Tổ quốc các lực lượng chính trị cùng với các tổ chức xã hội đã tiến hành các hoạt động vận động người dân đi bầu cử; lực lượng dân quân tự vệ túc trực đảm bảo an toàn cho các điểm bỏ phiếu; đội ngũ Báo chí Cách mạng liên tục ra bài tuyên truyền, cổ vũ tinh thần dân chủ.

Vượt qua bom đạn, thời tiết, khó khăn về mọi mặt, cuộc Tổng tuyển cử đã diễn ra ở cả vùng tự do và vùng tạm chiếm. Ngày 6.1.1946, tất cả 71 tỉnh, thành phố có 89% tổng số cử tri đi bỏ phiếu và cả nước đã bầu được 333 đại biểu đại diện cho ý chí, nguyện vọng của toàn dân. Trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng phái khác nhau; 43% số đại biểu không đảng phái; 87% đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sĩ cách mạng; 10 đại biểu là đại biểu nữ và 34 đại biểu là đại biểu dân tộc thiểu số. Đúng như lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lần đầu tiên trong lịch sử người dân Việt Nam đã được thể hiện và hưởng dụng quyền dân chủ của mình. Thắng lợi này đã mở ra quá trình xây dựng chế độ dân chủ mới - dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Bước phát triển nhảy vọt về thể chế dân chủ Việt Nam

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên còn có ý nghĩa lịch sử vĩ đại, mở đầu cho quá trình xây dựng chế độ dân chủ mới và tạo nền móng thể chế cho hệ thống chính trị Việt Nam. Sự ra đời của Quốc hội sau thành công của cuộc Tổng tuyển cử chính là mốc son sáng chói đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của Việt Nam.

Từ đó, mở ra một kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên đất nước ta có Quốc hội, có Chính phủ thống nhất, có một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho Nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế cả về đối nội và đối ngoại. Với chức năng là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, nay là nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Quốc hội nước Việt Nam do các đại biểu Nhân dân bầu ra đã và đang thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng nhất của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước.

Thành công của cuộc Tổng tuyển cử còn có ý nghĩa mang tính quyết định đối với sự nghiệp cách mạng đấu tranh đòi độc lập dân tộc, dân chủ, công bằng và tiến bộ xã hội của nhân dân ta. Đồng thời, thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử cũng đã cho thấy tinh thần đoàn kết, ý chí độc lập của toàn thể nhân dân Việt Nam, từ đó góp phần củng cố vững chắc chính quyền non trẻ đang trong bối cảnh đấu tranh với “thù trong, giặc ngoài”.

Tại kỳ họp thứ Nhất của Quốc hội đầu tiên, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát biểu: “Cuộc Tổng tuyển cử là kết quả của sự hy sinh, tranh đấu của tổ tiên ta, nó là kết quả của sự đoàn kết anh dũng phấn đấu của toàn thể đồng bào Việt Nam ta, sự đoàn kết của toàn thể đồng bào không kể già, trẻ, lớn, bé gồm tất cả các tôn giáo, tất cả các dân tộc trên bờ cõi Việt Nam đoàn kết chặt chẽ thành một khối hy sinh không sợ nguy hiểm tranh lấy nền độc lập cho Tổ quốc”.

Gần 80 năm đã trôi qua nhưng thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên vẫn còn nguyên giá trị. Quốc hội Việt Nam đến nay cũng đã không ngừng lớn mạnh, trưởng thành, là hiện thân cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đại diện cho ý chí nguyện vọng của Nhân dân. Bước vào kỷ nguyên mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự phối hợp của các cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, Quốc hội sẽ tiếp tục là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, xứng đáng với vai trò vị thế của mình để đưa đất nước Việt Nam sớm trở thành một quốc gia phát triển, có thu nhập cao, hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc.

Đọc bản gốc tại đây