Thiếu sách giáo khoa, phụ huynh sao chép cho con học có vi phạm bản quyền?

Những ngày gần đây, tình trạng thiếu hụt sách giáo khoa cục bộ cho học sinh dù năm học mới đã bắt đầu xảy ra ở nhiều địa phương trên cả nước. Trước tình hình mua, đăng ký mượn đều không đủ bộ sách, nhiều phụ huynh đã chọn giải pháp tải các file mềm rồi in ra; hoặc mượn sách của người quen để photo những cuốn sách còn thiếu... để phục vụ việc học của con cái.

Theo luật sư Đặng Thành Trí (Công ty Luật TNHH MTV Đặng Thành, Đoàn Luật sư TPHCM), dù có thể thông cảm đối với việc photo, in ấn sách học cho con của các phụ huynh, tuy nhiên xét về mặt pháp lý thì hành vi trên có thể đã vi phạm các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ, sách giáo khoa thuộc đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Vì vậy, việc sao chép phải đáp ứng theo các quy định thì mới không bị xem là vi phạm.

Trong đó, nội dung được sao chép một bản sách giáo khoa, giáo trình để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại được quy định tại điểm a Khoản 1 điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng trong trường hợp sao chép bằng thiết bị sao chép (máy in, máy photocopy, máy ảnh...)

Đồng thời, điểm b Khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ cũng quy định, khi sử dụng thiết bị sao chép thì chỉ được sao chép một phần tác phẩm để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại.

Còn theo hướng dẫn tại Điều 25 Nghị định 17/2023/NĐ-CP (trong đó khoản 2 được sửa đổi bởi Điều 9 Nghị định 134/2026/NĐ-CP) quy định việc sao chép bằng cách photocopy, chụp ảnh hoặc hình thức tương tự khác tối đa không quá 10% tổng số trang hoặc tổng đơn vị lưu trữ...; độc lập với từng tổ chức, từng cá nhân thực hiện, và nếu có sự lặp lại thì đó là các trường hợp riêng lẻ không liên quan đến nhau trên cùng một tác phẩm.

Như vậy, đối chiếu theo các quy định trên thì việc sao chép (photocopy, in ấn) một cuốn sách giáo khoa cho con học mà không vi phạm bản quyền khi chỉ thực hiện dưới 10% số trang của một cuốn sách. Việc sao chép toàn bộ cuốn sách bằng thiết bị sao chép đều là vi phạm bản quyền theo quy định hiện hành, đối với cả phụ huynh và các cơ sở photocopy, in ấn.

Theo luật sư Đặng Thành Trí, để thực hiện đúng quy định, phụ huynh có thể photo, in ấn một số trang đầu của sách cho các cháu học tạm trong những ngày đầu năm học. Hoặc tùy theo điều kiện, có thể đề nghị nhà trường sử dụng máy chiếu trình chiếu sách giáo khoa trong tiết học để tất cả học sinh có thể theo dõi; hoặc tổ chức dùng chung sách giáo khoa cho các em ngồi cạnh nhau, trong thời gian chờ phát hành bổ sung đầy đủ sách giáo khoa tại các địa phương.

Xem bản gốc tại đây