Cơ hội hình thành cam kết 3 bên từ Diễn đàn công nhân lao động vì môi trường

Trước ngày tổ chức Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường 2025, Báo Lao Động có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Anh Thơ - Viện trưởng Viện Khoa học an toàn và vệ sinh lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Ngày 19.9, Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường 2025 được tổ chức, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của chương trình? Thông qua chương trình, ông mong muốn sẽ được lắng nghe những ý kiến gì từ đại diện các doanh nghiệp, người lao động và cơ quan quản lý trong các lĩnh vực môi trường?

- Ông Nguyễn Anh Thơ: Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường 2025 có ý nghĩa rất thiết thực trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm rác thải nhựa đang là thách thức toàn cầu. Đây là dịp để khẳng định vai trò quan trọng của người lao động trong xây dựng doanh nghiệp xanh, sản xuất bền vững. Những kết quả nổi bật của Tháng hành động vì môi trường vừa qua cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ khi đã có hơn 1,1 triệu đoàn viên, công nhân tham gia với hơn 11 nghìn hoạt động, trồng trên 1,3 triệu cây xanh và xử lý hàng nghìn tấn rác thải.

Thông qua diễn đàn này, tôi mong muốn được lắng nghe từ doanh nghiệp các cam kết và giải pháp đầu tư công nghệ sạch, giảm thiểu rác thải nhựa, xây dựng môi trường làm việc an toàn – xanh – sạch – đẹp; Từ người lao động là những sáng kiến, câu chuyện thực tiễn trong tiết kiệm năng lượng, phân loại rác tại nguồn, cải thiện môi trường sản xuất; Từ cơ quan quản lý là cơ chế, chính sách hỗ trợ, giám sát và khuyến khích cả doanh nghiệp lẫn công nhân cùng hành động vì mục tiêu phát triển xanh.

Ông đánh giá như thế nào về vai trò của công nhân, người lao động trong các hoạt động bảo vệ môi trường? Ông kỳ vọng trong quá trình lao động sản xuất của mình, công nhân, người lao động sẽ có thêm những sáng kiến như thế nào để bảo vệ môi trường?

- Ông Nguyễn Anh Thơ: Công nhân, người lao động là lực lượng trực tiếp tham gia quá trình sản xuất, vì vậy họ vừa là đối tượng chịu tác động từ môi trường làm việc, vừa là chủ thể có khả năng tạo ra thay đổi. Vai trò quan trọng của họ thể hiện ở việc: thực hiện đúng quy trình, sử dụng tiết kiệm nguyên liệu, năng lượng; chủ động phân loại, thu gom, xử lý rác thải; giám sát, phản ánh kịp thời những nguy cơ gây ô nhiễm trong doanh nghiệp.

Tôi kỳ vọng người lao động sẽ có những đề xuất, áp dụng các sáng kiến kỹ thuật cải tiến dây chuyền sản xuất để giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, hạn chế hóa chất độc hại; Sáng kiến “xanh hóa” nơi làm việc: sử dụng bình nước cá nhân thay chai nhựa, tái chế phế phẩm thành vật dụng hữu ích, xây dựng “góc xanh” trong xưởng, nhà máy; Phát triển các mô hình “3R” (Reduce – Reuse – Recycle) phù hợp với từng ngành nghề, đặc biệt là các sáng kiến tận dụng phế liệu, phụ phẩm làm nguyên liệu đầu vào.

Đồng thời tăng cường các giải pháp an toàn – vệ sinh lao động gắn với bảo vệ môi trường, ví dụ: thiết kế thiết bị lọc bụi, xử lý hơi khí độc, cải tiến quy trình để giảm rủi ro ô nhiễm và lan tỏa các thói quen sống xanh: phân loại rác tại nguồn, hạn chế nhựa dùng một lần, tiết kiệm điện, nước ngay trong và ngoài giờ làm việc.

Những vấn đề nóng của môi trường nào ông kỳ vọng sẽ được tháo gỡ thông qua Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường năm nay?

- Ông Nguyễn Anh Thơ: Tôi kỳ vọng Diễn đàn sẽ tháo gỡ một số vấn đề nóng như ô nhiễm rác thải nhựa – hiện nay đang là thách thức lớn nhất, cần giải pháp đồng bộ từ giảm dùng nhựa một lần đến tăng cường tái chế, kinh tế tuần hoàn.

Hai là vấn đề ô nhiễm không khí tại các đô thị, khu công nghiệp – gắn với giao thông, sản xuất và xây dựng; cần các giải pháp kiểm soát khí thải, phát triển vùng phát thải thấp.

Ba là quản lý chất thải trong sản xuất – đặc biệt ở các ngành có nguy cơ cao như dệt nhuộm, hóa chất, khai thác khoáng sản; cần đổi mới công nghệ, giám sát chặt chẽ.

Bốn là điều kiện lao động – môi trường làm việc – nhiều nơi vẫn còn bụi, tiếng ồn, hóa chất độc hại; cần gắn chặt giữa an toàn, vệ sinh lao động với bảo vệ môi trường.

Năm là hiện nay đang thiếu cơ chế khuyến khích sáng kiến xanh từ người lao động – nhiều sáng kiến còn manh mún, chưa có chính sách hỗ trợ nhân rộng.

Sáu là trách nhiệm mở rộng của doanh nghiệp – trong việc thu hồi, tái chế sản phẩm sau tiêu dùng, xử lý chất thải tại nguồn; cần chế tài và cơ chế hỗ trợ rõ ràng.

Cuối cùng là sự phối hợp giữa các bên – hiện còn phân tán; diễn đàn là cơ hội để hình thành cam kết ba bên: Nhà nước – Doanh nghiệp – Người lao động.

Tôi kỳ vọng diễn đàn sẽ không chỉ nêu ra các vấn đề, mà quan trọng hơn là tạo ra các cam kết hành động cụ thể từ doanh nghiệp, cơ quan quản lý và công nhân để từng bước tháo gỡ, chuyển hóa thách thức thành cơ hội phát triển xanh, bền vững.

Rất cảm ơn những chia sẻ của ông!

Xem bản gốc tại đây