Làm nhà ở cho công nhân, người lao động thuê, Tổng LĐLĐVN không đặt mục tiêu lợi nhuận

16h25: Ông Phan Văn Anh - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát biểu bế mạc hội thảo Giải pháp tăng tốc làm nhà ở xã hội: "Làm nhà ở cho công nhân, người lao động thuê, chúng tôi không đặt mục tiêu lợi nhuận"

Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, hội thảo đã được nghe các đại diện của Bộ Xây dựng trao đổi một số nội dung mới, đặc thù, tới đây sẽ được Quốc hội thông qua. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng đã có báo cáo về các công việc triển khai nhà ở công nhân; các nhà khoa học có trao đổi các giải pháp để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về nhà ở xã hội trong thời gian tới. Đặc biệt, các ý kiến của người lao động thể hiện mong muốn với Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành về nhà ở công nhân. Qua hội thảo hôm nay, chúng tôi xin cảm ơn các ý kiến phát biểu, các trao đổi, thảo luận của nhà khoa học, chủ đầu tư, phóng viên và công nhân lao động.

Qua trao đổi, chúng tôi tóm lược 3 điểm:

Thứ nhất, về các ý kiến chính sách mới, chính sách đặc thù về nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam rất đồng tình, mong muốn trong thời gian tới, các ban, bộ, ngành – đặc biệt là Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước – tiếp tục tham mưu, tham gia cùng Chính phủ và Quốc hội để ban hành Nghị quyết, cũng như ban hành các chính sách nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc mà hội thảo hôm nay đã nêu, như vấn đề về thời gian, quy trình, thủ tục trong công tác lựa chọn nhà đầu tư, công tác mua – thuê mua nhà ở xã hội. Làm sao phải rút ngắn được thời gian.

Đồng thời, kiến nghị Chính phủ, từ đó có đề xuất Quốc hội quy định quy trình, thủ tục đầu tư nhà ở xã hội không quá 1 năm.

“Bản thân tôi cũng dự nhiều hội thảo về phát triển nhà ở xã hội. Nhiều doanh nghiệp, chuyên gia bày tỏ rằng với các quy định hiện nay, để triển khai nhà ở xã hội từ lúc bắt đầu đến khi khởi công phải mất 3 năm – thời gian này là quá dài. Chính phủ đã thấy được vấn đề này, cho nên tới đây, Chính phủ đã đề xuất Quốc hội ban hành Nghị quyết để giải quyết vấn đề, vừa đúng quy định pháp luật, vừa bảo đảm công khai, minh bạch, lựa chọn được những nhà đầu tư tốt nhất, xây dựng được nhà ở xã hội tốt nhất, nhưng giá thành phải rẻ nhất”.

Thứ hai là chính sách về đất đai. Việc giao đất phải có cơ chế, chính sách đặc thù. Địa phương phải có quỹ đất cho nhà ở xã hội, đồng thời phải có quy trình, quy định giao đất một cách thuận tiện và sớm nhất.

Thứ ba là đề xuất các giải pháp tháo gỡ vướng mắc về nguồn vốn – vì đây là vấn đề liên quan đến nhiều lĩnh vực. Trước đây, trong đề án 1 triệu căn hộ đã bố trí nguồn vốn 120.000 tỉ đồng, nhưng việc giải ngân, tiếp cận còn gặp nhiều khó khăn, tỉ lệ giải ngân không đáng kể. Hội thảo hôm nay đã đưa ra nhiều giải pháp căn cơ để tháo gỡ. Cần có chính sách để chủ đầu tư các dự án nhà ở xã hội có thể tiếp cận nguồn vốn một cách thuận lợi, với nhiều chính sách ưu đãi.

Đối với người lao động – những người có nhu cầu thuê, mua nhà ở xã hội – cũng cần được tiếp cận nguồn vốn này. Chúng tôi xin tiếp thu và tổng hợp để đề xuất, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền.

Về thủ tục thuê mua cũng được đề cập rất nhiều. Có nhiều ý kiến cho rằng hiện nay thủ tục thuê, mua còn nhiều rườm rà. Do đó, cần có những đề xuất, kiến nghị để giải quyết vấn đề này, làm sao để thủ tục thuê mua được nhanh gọn. Đây là vấn đề nói thì có vẻ đơn giản nhưng thực tế lại rất khó.

Về chất lượng các dự án nhà ở xã hội, người lao động, người có nhu cầu thuê – mua rất mong muốn được ở trong những căn nhà chất lượng tốt. Để có được nhà ở xã hội chất lượng tốt nhưng giá thành thấp thì phải có cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, của xã hội. Đây là vấn đề rất quan trọng.

Về trách nhiệm của các ban, bộ, ngành, của các địa phương, hội thảo cũng nêu ra nhiều nội dung. Chúng tôi xin tiếp thu, tổng hợp để kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền.

Đối với nhà ở công nhân do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam làm chủ đầu tư, chúng tôi rất quyết liệt trong việc triển khai các dự án này. Theo báo cáo của đồng chí Lê Văn Nghĩa – Trưởng ban Quản lý Dự án Thiết chế Công đoàn – hiện nay, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã hoàn thành dự án tại Hà Nam với 5 block, gần 200 căn hộ. Về cơ bản, công nhân lao động đã đến thuê ở, lấp đầy.

“Theo kế hoạch chung, từ nay đến cuối năm, chúng tôi sẽ khởi công thêm 4 dự án ở Tiền Giang, Bến Tre, Bắc Giang, Bắc Ninh với tổng số căn hộ là 2.200 căn, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026. Theo kế hoạch tổng thể, từ năm 2026 – 2030, chúng tôi tiếp tục triển khai thêm 10 dự án tại các tỉnh thành trên cả nước. Dự kiến đến năm 2030, tổ chức Công đoàn sẽ có khoảng 15 dự án với khoảng 10.000 căn hộ. Chúng tôi phấn đấu và tin tưởng rằng với các cơ chế đặc thù, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chắc chắn sẽ hoàn thành được mục tiêu đã đề ra” – ông Phan Văn Anh nhấn mạnh.

Theo ông Phan Văn Anh, về vấn đề nguồn vốn, tổ chức Công đoàn đã chuẩn bị đầy đủ các nguồn lực tài chính để triển khai 15 dự án nhà ở xã hội từ nay đến năm 2030, hoàn toàn không gặp trở ngại.

Về giá cho thuê, Tổng Liên đoàn xác định phải thực sự ưu đãi, không đặt mục tiêu lợi nhuận trong việc cho công nhân thuê nhà ở của tổ chức Công đoàn. Thời hạn thu hồi vốn, Nhà nước quy định có thể là 20 năm, nhưng Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam dự kiến thu hồi vốn trong 50 năm và có chính sách hỗ trợ cho đoàn viên, người lao động.

Đặc biệt, tổ chức Công đoàn rất quan tâm đến vấn đề nhà ở công nhân, trong đó bao gồm: quy hoạch, chất lượng, môi trường sống – làm sao để khu nhà ở công nhân thực sự trở thành nơi đáng sống.

16h20: Phóng viên đặt câu hỏi tới ông Lê Văn Nghĩa, Trưởng ban Ban quản lý dự án Thiết chế Công đoàn: Điểm khác nhau giữa nhà ở xã hội do doanh nghiệp đầu tư xây dựng và do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đầu tư xây dựng?

Ông Lê Văn Nghĩa, Trưởng ban Ban quản lý dự án Thiết chế Công đoàn trả lời: Điểm khác nhau giữa nhà ở xã hội do doanh nghiệp đầu tư xây dựng và do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đầu tư xây dựng là rất rõ ràng.

Thứ nhất, nguồn vốn của chủ đầu tư là Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là tài chính công đoàn; nguồn vốn xây nhà ở xã hội của doanh nghiệp là của doanh nghiệp;

Khác nhau về cơ chế chính sách: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chỉ làm nhà ở xã hội cho thuê, không được bán và thuê mua; còn doanh nghiệp được bán, cho thuê và thuê mua.

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là cơ quan đầu tư nhà ở xã hội hình thức là phi lợi nhuận, còn doanh nghiệp là bắt buộc có lợi nhuận.

Bên cạnh đó, theo ông Lê Văn Nghĩa, các tiêu chí quy định của pháp luật về đầu tư: Doanh nghiệp thực hiện theo pháp luật về đầu tư; còn Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thực hiện theo pháp luật về đầu tư công.

16h10: Sẽ xây dựng khu thiết chế Công đoàn ở Hà Nội

Chị Nguyễn Thị Huyền, công nhân Công ty môi trường đô thị Hà Nội hỏi: Dự kiến khi nào xây dựng khu thiết chế công đoàn tại Hà Nội và một số tỉnh thành lân cận?

Trả lời vấn đề này, ông Lê Văn Nghĩa - Trưởng ban Quản lý dự án Thiết chế Công đoàn cho biết, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã gửi văn bản cho UBND TP Hà Nội về việc bố trí quỹ đất để xây dựng nhà ở cho công nhân và người lao động trên địa bàn thành phố.

“Theo kế hoạch, việc triển khai khu thiết chế Công đoàn tại Hà Nội sẽ triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030” - ông Nghĩa nói.

Còn ở Bắc Ninh - Bắc Giang, dự kiến quý IV/2025, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam sẽ triển khai xây dựng 2 khu thiết chế Công đoàn với quy mô 1.100 căn hộ, giá cho thuê từ 1-3 triệu đồng.

“Căn hộ có giá thuê 3 triệu đồng/tháng có tiện ích đến 54m2 với 2 phòng ngủ, đã được đầu tư nội thất cơ bản, phù hợp với gia đình đông người” - ông Nghĩa nói.

16h00: Công nhân mong được hướng dẫn mua nhà ở xã hội trực tiếp, không qua trung gian

Tại Hội thảo “Giải pháp tăng tốc phát triển nhà ở xã hội”, anh Nguyễn Văn Sơn – công nhân môi trường thuộc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (Urenco) – đã nêu băn khoăn: “Chúng tôi rất mong muốn mua được căn nhà ở xã hội để ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, việc tiếp cận thông tin hiện nay còn nhiều khó khăn. Nhiều người lao động không biết phải đăng ký mua qua đâu, thậm chí có trường hợp bị lừa tiền do mua qua cò. Chúng tôi rất mong được hướng dẫn rõ ràng để có thể mua nhà trực tiếp từ chủ đầu tư, không phải qua trung gian”.

Trả lời câu hỏi trên, ông Phạm Công Doan – Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Arita, đơn vị triển khai một số dự án nhà ở xã hội – cho biết:

“Thủ tục và điều kiện để được xét duyệt mua nhà ở xã hội có những tiêu chí chặt chẽ, bởi đây là loại hình nhà ở dành cho các đối tượng thụ hưởng chính sách. Người lao động có nhu cầu cần trực tiếp liên hệ với chủ đầu tư hoặc Ban quản lý dự án để được hướng dẫn và xác minh hồ sơ bởi các cơ quan có thẩm quyền. Sau khi được xác nhận đủ điều kiện, chủ đầu tư sẽ tiếp cận và giải quyết trực tiếp tại trụ sở hoặc văn phòng đại diện của mình tại dự án. Người dân tuyệt đối không nên mua qua bất kỳ bên trung gian, cò mồi nào nhằm tránh rủi ro và đảm bảo quyền lợi hợp pháp".

Tại hội thảo, khi ông Phan Văn Anh - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đặt câu hỏi về những vướng mắc trong điều kiện mua nhà ở xã hội, ông Phạm Công Doan – Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Arita – đã chỉ rõ một trong những khó khăn điển hình hiện nay là việc xác nhận thu nhập đối với lao động tự do.

“Theo quy định, để được xét mua nhà ở xã hội, thu nhập của vợ hoặc chồng phải dưới 15 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, việc xác nhận thu nhập lại phụ thuộc vào chính quyền địa phương, cụ thể là UBND xã hoặc phường nơi người lao động cư trú. Đối với lao động tự do, việc này gần như không khả thi. Nhiều trường hợp, người lao động đến UBND xã/phường để xin xác nhận thì bị từ chối, cán bộ địa phương cho biết không thể xác nhận vì không có căn cứ kiểm soát được thu nhập của lao động tự do.

Ông Doan cho rằng đây là một trong những “nút thắt” lớn khiến nhiều lao động tự do – dù đủ điều kiện thực tế – vẫn không thể hoàn thiện hồ sơ mua nhà ở xã hội. Việc này cần có giải pháp tháo gỡ từ phía các cơ quan quản lý để đảm bảo chính sách nhà ở xã hội thực sự đến được với đúng đối tượng thụ hưởng.

15h48: Quy định trách nhiệm, vai trò của địa phương trong việc bố trí quỹ đất xây nhà ở xã hội

Theo TS Nguyễn Văn Đính - Chủ tịch Hội môi giới BĐS Việt Nam, có 4 nhóm vấn đề trong việc triển khai xây dựng nhà ở xã hội trong giai đoạn vừa qua: Vấn đề liên quan đến quỹ đất, vấn đề về thể chế, vấn đề về vốn, vấn đề về đầu ra của thị trường.

“Những nhóm vấn đề này dẫn đến nguyên nhân chậm triển khai và triển khai chưa được tốt chương trình 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ” – ông Đính cho biết.

Về nhóm vấn đề thể chế, theo ông Đính, có nhiều thủ tục như “rải đinh” thách đố chủ đầu tư. Việc các thủ tục vừa khó, vừa kéo dài khiến chi phí bị đội lên, dẫn đến việc các chủ đầu tư không mặn mà tham gia xây dựng dự án nhà ở xã hội.

“Vì vậy, Nghị quyết sắp được thông qua sẽ là nghị quyết cởi mở và sâu sắc nhất trong việc tháo gỡ các vấn đề về thể chế” – Chủ tịch Hội môi giới BĐS Việt Nam nhấn mạnh.

Về nhóm vấn đề quỹ đất, theo ông Đính, quỹ đất do địa phương quyết định. Thế nhưng, nhiều địa phương không hỗ trợ, không tạo điều kiện. Điều này khiến cho doanh nghiệp không thể tiếp cận quỹ đất để xây dựng, người dân không được tiếp cận với nhà ở xã hội.

“Chúng tôi mong muốn có thêm quy định trách nhiệm, vai trò của địa phương trong việc bố trí quỹ đất xây nhà ở xã hội, đặc biệt là việc tạo ra quỹ đất” – ông Đính cho hay.
Về nhóm vấn đề về vốn, các ngân hàng đã đưa ra nhiều cơ chế, các gói tín dụng để phục vụ cho việc phát triển nhà ở xã hội. Thế nhưng, chủ đầu tư vẫn vướng những quy định, quy trình về vay vốn, một số các điều kiện để được vay và vấn đề về lãi suất. Vì vậy, ông Đính đề xuất có một quỹ để phát triển nhà ở xã hội.

Cuối cùng, về vấn đề đầu ra, ông Đính cho biết, đây là vấn đề quan trọng, quyết định việc doanh nghiệp có mặn mà với dự án hay không. “Hiện nay, các quy định cũng đã khá cởi mở. Thế nhưng vấn đề ai là người chịu trách nhiệm xác nhận cho người dân để được mua nhà ở xã hội. Vì vậy, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm sẽ giúp “cởi trói” vấn đề này” - ông Đính nhận định.

15h40: "Quan trọng nhất là phải có được nguồn cung nhà ở xã hội, sản phẩm phù hợp với người tiêu dùng"

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho biết - những tâm tư, ý kiến của doanh nghiệp rất đáng được ghi nhận, đại diện cho ý kiến của người trong cuộc.

Ông Phong cho rằng phải có cơ chế tạo điều kiện cho doanh nghiệp. Những ý kiến, đề xuất của doanh nghiệp phải đến được cơ quan chức năng. Dựa trên cơ sở pháp lý, những kiến nghị, đề xuất của doanh nghiệp phải được tiếp nhận, xử lý trong khuôn khổ.

“Phải lợi hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp. Quan trọng nhất là phải có được nguồn cung, sản phẩm phù hợp với người tiêu dùng để đáp ứng nhu cầu xã hội, đảm bảo tính định hướng trong quá trình xây dựng và phát triển nhà ở xã hội” - ông Phong nói.

15h30: Ông Lê Văn Nghĩa, Trưởng ban Quản lý dự án Thiết chế Công đoàn trao đổi về một số ý kiến của chuyên gia tại hội thảo.

Ông Lê Văn Nghĩa trao đổi về vấn đề giá cho thuê, vấn đề vận hành tại khu thiết chế công đoàn; đối tượng cho thuê trong khu thiết chế công đoàn.

Theo ông Nghĩa, công nhân lao động trong và ngoài khu công nghiệp đều được quyền nộp hồ sơ thuê trong khu thiết chế công đoàn, có xác nhận của công đoàn, doanh nghiệp. Nếu số lượng hồ sơ nộp cao hơn nguồn cung thì ưu tiên hàng đầu là đoàn viên công đoàn, sau đó đến đối tượng khác. Ông Nghĩa khẳng định đối tượng thuê trong thiết chế Công đoàn được Ban Quản lý thực hiện theo đúng quy định của luật, chỉ đạo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

15h30: Gỡ vướng pháp lý để đưa nhà ở xã hội đến đúng tay người lao động

Tại Hội thảo phát triển nhà ở xã hội, ông Phạm Công Doan – Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Arita – đã chia sẻ về quá trình triển khai dự án nhà ở xã hội thuộc khu thiết chế công đoàn tại phường Đồng Văn, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam. Đây là công trình có ý nghĩa xã hội sâu sắc, góp phần hiện thực hóa chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong việc chăm lo đời sống công nhân, người lao động.

Theo ông Doan, dự án nhà ở xã hội tại khu thiết chế công đoàn Đồng Văn được đầu tư bài bản, quy mô như sau:

Diện tích đất xây dựng nhà ở xã hội: 10.851 m², gồm 4 tòa chung cư cao 14 tầng với 906 căn hộ, diện tích linh hoạt từ 36 m² đến 62 m², phù hợp với nhu cầu của người lao động thu nhập thấp.

Diện tích đất xây dựng nhà ở thương mại liền kề: 2.678 m² với 29 căn hộ.

Trường mầm non: 2.189 m².

Khu thể thao, cây xanh cảnh quan: 2.576 m².

Bãi đỗ xe: 3.414 m².

Tổng mức đầu tư dự án lên tới 573,7 tỉ đồng.

Về tiến độ triển khai, hạ tầng kỹ thuật và khu nhà liền kề đã hoàn thành, đang tiến hành bàn giao. Các tòa chung cư nhà ở xã hội đang được thi công đúng tiến độ, với kế hoạch bàn giao từng giai đoạn: Trong đó, quý II/2025 sẽ hoàn thành tòa 1.2; quý III/2025 là tòa 2.2 và quý IV/2025 sẽ hoàn thành tòa 1.1 và 2.1

Dự án được triển khai với đầy đủ cơ sở pháp lý theo quy định pháp luật hiện hành: chấp thuận chủ trương đầu tư, quy hoạch chi tiết, thiết kế kỹ thuật và giấy phép xây dựng.

Về mặt xã hội, đây là một trong những dự án trọng điểm của tỉnh Hà Nam, góp phần giải quyết nhu cầu nhà ở cho công nhân, người thu nhập thấp, thúc đẩy an sinh và phát triển kinh tế - xã hội.

Dù triển khai thuận lợi về hạ tầng và pháp lý, song ông Phạm Công Doan thẳng thắn chỉ ra nhiều vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục pháp lý để người dân có thể mua nhà ở xã hội.

1. Quy trình xét duyệt còn phức tạp, gây khó cho người lao động:

Người dân phải chứng minh nhiều điều kiện (chưa có nhà ở, thu nhập thấp, cư trú ổn định, làm việc tại địa phương…).

Đặc biệt, lao động tự do khó xin xác nhận thu nhập theo mẫu Thông tư 05/2021/BXD; nhiều UBND xã/phường từ chối xác nhận hoặc không trả lời bằng văn bản.

Sở Xây dựng yêu cầu xác nhận từ địa phương nhiều lần, gây trùng lặp, kéo dài thời gian.
Việc xác nhận tài sản gắn liền với đất còn bất cập: nhiều hồ sơ bị loại vì giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ghi là đất nông nghiệp, hoặc do bố mẹ người mua có sở hữu đất – điều chưa phù hợp với tinh thần Nghị định 49/2021/NĐ-CP.

2. Người dân còn tâm lý e ngại, dè dặt:

Thủ tục phức tạp khiến nhiều người e ngại, không mạnh dạn nộp hồ sơ hoặc bỏ dở giữa chừng, dẫn đến số lượng hồ sơ hợp lệ ít, ảnh hưởng đến tiến độ phân phối căn hộ.

3. Thiếu sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan:

Chưa có cơ chế liên thông rõ ràng trong xác minh điều kiện thụ hưởng của người mua, nhất là với người lao động ngoại tỉnh. Nhiều địa phương còn lúng túng, xử lý hồ sơ chậm trễ, ảnh hưởng quyền lợi người dân và tiến độ dự án.

Trước thực trạng này, ông Doan kiến nghị cần đơn giản hóa thủ tục hành chính: Các cấp chính quyền tỉnh Hà Nam, đặc biệt là Sở Xây dựng, cần rà soát, ban hành quy trình xét duyệt gọn nhẹ, loại bỏ các bước trùng lặp. Ưu tiên số hóa, ứng dụng công nghệ trong tiếp nhận và xử lý hồ sơ.

Thành lập tổ công tác liên ngành tại địa phương: Tổ công tác có chức năng hỗ trợ người dân làm hồ sơ, xác minh điều kiện thụ hưởng, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các sở ngành.

Đẩy mạnh truyền thông chính sách nhà ở xã hội: Tăng cường phổ biến thông tin qua báo chí, mạng xã hội, các tổ chức công đoàn... để người lao động hiểu rõ quyền lợi, chủ động tham gia.

“Chúng tôi khẳng định sẽ tuân thủ nghiêm pháp luật, đảm bảo chất lượng và tiến độ công trình, đồng thời đồng hành hỗ trợ người dân trong quá trình hoàn thiện hồ sơ. Chúng tôi mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ từ các cơ quan quản lý để chính sách nhà ở xã hội thực sự đến được với người cần, đúng thời điểm, đúng đối tượng” – ông Doan nói”.

15h05: Sức bật của dòng vốn vào phân khúc nhà ở xã hội năm 2025

Theo TS. Nguyễn Minh Phong (chuyên gia kinh tế), phát triển NOXH luôn là một trong những chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Chính phủ nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
Trong bối cảnh hiện nay, khi nhu cầu về nhà ở của người thu nhập thấp và công nhân ngày càng cấp bách thì vấn đề nguồn lực – đặc biệt là nguồn vốn – trở thành yếu tố then chốt quyết định hiệu quả triển khai.

Trình bày tham luận “Sức bật mới của nguồn vốn cho phân khúc nhà ở xã hội”, ông Phong nhấn mạnh 3 nhóm nội dung chính, gồm: Hệ thống chính sách tạo lực đẩy cho dòng vốn; Tín hiệu tích cực từ thực tế triển khai; Các giải pháp cần thiết để khơi thông và tối ưu hóa dòng vốn.

Về chính sách mở đường cho dòng vốn, ông Võ Nguyên Phong cho biết, năm 2024–2025 ghi nhận nhiều chuyển động chính sách quan trọng tạo đà cho dòng vốn đầu tư vào NOXH, như:

Quyết định số 338/QĐ-TTg phê duyệt Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ NOXH giai đoạn 2021–2030 – đây là kim chỉ nam chiến lược, đặt ra chỉ tiêu rõ ràng cho cả nước.

Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư và Quyết định 927/QĐ-TTg ngày 30.8.2024 đã làm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng và cụ thể hóa chiến lược phát triển NOXH trong giai đoạn mới.

Công điện 130/CĐ-TTg do Thủ tướng ký ban hành ngày 10.12.2024 yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, bổ sung quy hoạch và quỹ đất NOXH, đẩy nhanh phê duyệt dự án, đồng thời tăng cường thanh kiểm tra, xử lý vi phạm.

Song hành với đó, Bộ Xây dựng đã giao chỉ tiêu hoàn thành 130.000 căn hộ NOXH năm 2024, phối hợp tổ chức nhiều hội nghị tháo gỡ vướng mắc với sự tham gia của Chính phủ, các bộ ngành và địa phương.

Theo ông Phong, nhờ chính sách mở lối, năm 2024–2025 chứng kiến dòng vốn tín dụng và xã hội hóa đang đổ mạnh vào phân khúc NOXH:

Trong đó, các chương trình tín dụng ưu đãi 120.000 tỉ đồng đã bắt đầu phát huy hiệu quả. Các ngân hàng thương mại nhà nước như Agribank, BIDV, VietinBank, Vietcombank đang triển khai giải ngân theo lãi suất ưu đãi thấp hơn 1,5–2% so với thị trường.

Tại TPHCM, từ năm 2021 đến nay, đã có 5 dự án NOXH hoàn thành với hơn 2.300 căn hộ, 21 doanh nghiệp đăng ký xây dựng thêm 52.000 căn hộ từ quỹ đất tự lập; ngoài ra, còn có 18.000 căn từ các khu đất mời gọi đầu tư và nguồn vốn công.

Về giải pháp để phát triển NOXH thực chất và bền vững, ông Phong nhấn mạnh cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp tài chính – chính sách.

Thứ nhất, rút ngắn thủ tục và nới điều kiện vay vốn: cần đơn giản hóa quy trình giải ngân gói 120.000 tỉ đồng; hạ lãi suất ưu đãi cho người mua NOXH về dưới 5%; mở rộng đối tượng vay gồm cả người lao động di cư, chủ đầu tư dự án cho thuê.

Thứ hai là tăng vốn đầu tư công và tài chính công đoàn: Bổ sung vốn từ ngân sách Nhà nước để triển khai dự án NOXH cho thuê; Cho phép Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tiếp tục đầu tư nhà ở công nhân từ nguồn tài chính công đoàn; Hỗ trợ bảo lãnh tín dụng và miễn giảm thuế cho các dự án được chỉ định triển khai.

Thứ ba là phát triển quỹ đất và cơ chế hoàn trả chi phí đầu tư: Công khai và chuẩn hóa danh mục quỹ đất dành cho NOXH; có quy định rõ ràng về hoàn trả chi phí GPMB, đầu tư hạ tầng; ưu tiên bố trí đất công nằm gần các khu công nghiệp, khu đô thị mới.

Cuối cùng là huy động vốn xã hội hóa dài hạn: Cho phép thành lập các quỹ tín thác đầu tư bất động sản NOXH (REITs); khuyến khích doanh nghiệp phát hành trái phiếu xanh dành riêng cho lĩnh vực nhà ở xã hội; tăng cường hợp tác công – tư trong việc đầu tư, quản lý, vận hành nhà ở xã hội, nhất là tại các đô thị lớn.

Theo TS. Nguyễn Minh Phong, dòng vốn chính là “huyết mạch” để phân khúc NOXH chuyển từ chính sách thành hiện thực. Những chính sách đang phát huy tác dụng, nhưng vẫn cần thêm hành lang pháp lý rõ ràng, nguồn lực tài chính mạnh mẽ hơn và sự phối hợp quyết liệt từ trung ương đến địa phương.

“Nếu tháo gỡ được điểm nghẽn về vốn, chúng ta sẽ tạo ra được bước đột phá trong phát triển NOXH, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giữ chân người lao động, ổn định thị trường bất động sản và thúc đẩy tăng trưởng bền vững” – ông Phong nói.

14h50: Tổng LĐLĐ Việt Nam và kết quả phát triển nhà ở xã hội dành cho công nhân

Theo ông Lê Văn Nghĩa – Trưởng Ban Quản lý thiết chế Công đoàn, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, thực hiện Quyết định 1655/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã triển khai thành công Khu thiết chế Công đoàn Hà Nam tại Khu công nghiệp Đồng Văn 2, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam. Tại đây, ngoài 244 căn hộ nhà ở xã hội dành cho công nhân, khu thiết chế còn bao gồm các công trình văn hóa – thể thao phục vụ đời sống tinh thần cho người lao động.

Mô hình này đã chứng minh hiệu quả trong việc tạo lập không gian sống ổn định, tiện ích, gắn kết cộng đồng công nhân và góp phần giữ chân lao động tại khu công nghiệp.

Theo Luật Nhà ở có hiệu lực từ 1.8.2024, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chính thức được xác định là cơ quan chủ quản, có trách nhiệm trực tiếp đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội cho công nhân thuê, bằng nguồn tài chính công đoàn.

Trên cơ sở đó, Tổng Liên đoàn đã giao Ban Quản lý dự án thiết chế Công đoàn làm chủ đầu tư, triển khai kế hoạch xây dựng nhà ở xã hội dành cho công nhân trên toàn quốc, theo lộ trình ba giai đoạn.

“Trên cơ sở Luật Nhà ở thông qua, trong giai đoạn đầu tiên (2024 - 2025), chúng tôi dự kiến triển khai đầu tư khu nhà ở tại bốn tỉnh, thành phố gồm: Tiền Giang, Bến Tre, Bắc Ninh và Bắc Giang. Dự kiến vào cuối tháng 7.2025 sẽ khởi công dự án nhà ở xã hội cho công nhân tại Tiền Giang. Dự án có quy mô 450 căn hộ. Tại Bến Tre, Bắc Ninh và Bắc Giang, hiện các dự án đang ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Chúng tôi đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi, đang trình UBND cấp tỉnh. Dự kiến tháng 6.2025 sẽ được phê duyệt chủ trương đầu tư, dự kiến cuối tháng 10, đầu tháng 11 chúng tôi sẽ xây dựng tại 3 tỉnh thành này với khoảng 1.800 căn” – ông Lê Văn Nghĩa cho biết.

Trong giai đoạn 2026 – 2030, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam sẽ tiếp tục rà soát tại các tỉnh thành – những nơi có đông công nhân, người lao động và phối hợp với các địa phương để có quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội.

Trưởng Ban Quản lý thiết chế Công đoàn cho biết, trong quá trình Bộ Xây dựng xây dựng Dự thảo Nghị quyết thí điểm về chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội có sự tham gia của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Nghị quyết này sẽ giúp rút ngắn tối thiểu khoảng 4 - 6 tháng về công tác đấu thầu.

14h20: Có hiện thực hóa được giấc mơ 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030?

Tại hội thảo, ông Hà Quang Hưng – Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) đã trình bày Tham luận: “Một số điểm đáng chú ý trong Dự thảo Nghị quyết Chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội”

Theo ông Hưng, trong những năm gần đây, phát triển nhà ở xã hội đã và đang trở thành một trong những nội dung trọng tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Điều này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, nhu cầu nhà ở của người dân có thu nhập thấp và công nhân lao động tại các khu công nghiệp ngày càng gia tăng.

Tại hội thảo hôm nay, chúng tôi xin được trình bày một số kết quả nổi bật trong 4 tháng đầu năm 2025, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy lĩnh vực nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Về công tác quy hoạch và bố trí quỹ đất, theo ông Hưng, tính đến nay, cả nước đã có 1.309 vị trí được quy hoạch để phát triển nhà ở xã hội, với tổng diện tích khoảng 9.737 ha. Đây là minh chứng rõ nét cho sự cam kết của các địa phương trong việc thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, đảm bảo dành đủ quỹ đất cho phân khúc nhà ở cho người thu nhập thấp.

Về việc triển khai Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội, ông Hưng cho biết, theo thống kê đến ngày 30.4.2025, cả nước có 679 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai, với tổng quy mô 623.051 căn. Trong đó, 108 dự án đã hoàn thành (73.075 căn); 152 dự án đã khởi công (130.963 căn); có 419 dự án đã có chủ trương đầu tư (419.013 căn).

Như vậy, tổng số căn đã hoàn thành và khởi công hiện chiếm khoảng 48% so với mục tiêu 458.000 căn đặt ra đến năm 2025. Đây là kết quả đáng ghi nhận, tuy nhiên vẫn cần tiếp tục đẩy nhanh tiến độ để đạt đúng chỉ tiêu.

Về kết quả đầu tư trong 4 tháng đầu năm 2025, ông Hưng cho hay, hiện đã có 15.614 căn nhà ở xã hội hoàn thành; có 20 dự án được khởi công mới, quy mô 19.492 căn.

“Những con số trên thể hiện sự tăng tốc trong triển khai các dự án, song cũng cho thấy áp lực không nhỏ đối với phần việc còn lại trong năm nhằm hoàn thành mục tiêu Thủ tướng Chính phủ đã giao”, ông Hưng nêu.

Về công tác kiểm tra, giám sát và hỗ trợ địa phương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết: Ngày 18.3.2025, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng chủ trì tổ chức các đoàn kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các địa phương nhằm đảm bảo hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội. Bộ đã thành lập 16 đoàn công tác, trực tiếp kiểm tra tại các địa phương trọng điểm như: Hà Nội, TPHCM, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Quảng Nam, Bình Thuận…

Kết quả tổng hợp cho thấy: chỉ tiêu được giao cho 16 địa phương là 54.002 căn, trong đó các địa phương cam kết có thể hoàn thành 47.460 căn, đạt khoảng 88%. Sau các đợt kiểm tra, Bộ Xây dựng đã ban hành thông báo kết luận, yêu cầu các địa phương đẩy mạnh chỉ đạo, quyết liệt thực hiện nhiệm vụ được giao.

Để tiếp tục tháo gỡ khó khăn và tạo ra đột phá thực chất trong phát triển nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng xác định 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Phối hợp chặt chẽ với Quốc hội để hoàn thiện, thông qua Nghị quyết về cơ chế đặc thù; Xây dựng Nghị định hướng dẫn thực hiện Nghị quyết, dự kiến ban hành trong tháng 7.2025; Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn, phổ biến chính sách đến các địa phương, doanh nghiệp; Rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực tiễn; Tăng cường kiểm tra, giám sát, đảm bảo các địa phương hoàn thành đúng, đủ các chỉ tiêu đã được giao.

“Phát triển nhà ở xã hội không chỉ là bài toán xây dựng cơ bản, mà còn là một nhiệm vụ chính trị, trách nhiệm an sinh xã hội và là cam kết của Chính phủ đối với người dân. Với quyết tâm chính trị cao, sự phối hợp chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương, cùng sự đồng hành của doanh nghiệp và người dân, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng rằng mục tiêu xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 là khả thi.

Bộ Xây dựng cam kết tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các địa phương và doanh nghiệp trong quá trình triển khai, để nhà ở xã hội thực sự trở thành điểm tựa an cư cho hàng triệu người dân có thu nhập thấp trên cả nước”, ông Hưng cho hay.

“Để thực hiện các dự án nhà ở xã hội thì thủ tục, hồ sơ không khác gì thực hiện các dự án nhà ở thương mại, thậm chí còn khó khăn, vất vả, phức tạp hơn. Nếu như vậy thì khả năng sẽ không hoàn thành được chỉ tiêu hoàn thành được 1 triệu căn nhà ở xã hội. Do vậy, các địa phương, doanh nghiệp cũng đề xuất cần có cơ chế thông thoáng hơn nữa, cởi trói hơn nữa cho các dự án nhà ở xã hội. Do đó, Chính phủ đã trình Quốc hội sẽ ban hành Nghị quyết thí điểm của Quốc hội về một số cơ chế đặc thù để phát triển nhà ở xã hội trong thời gian tới, nhằm cắt giảm các thủ tục hành chính, có thêm các cơ chế ưu đã hơn cho nhà đầu tư cũng như các điều kiện để công nhân, người lao động, công chức, viên chức để được thụ hưởng chính sách về nhà ở xã hội.

Chúng tôi đã rà soát lần cuối cùng để ngày mai Quốc hội sẽ thông qua nghị quyết này, sớm hơn 1 tháng so với chương trình họp của Quốc hội”, ông Hưng nói.

Theo ông Hưng, thời gian tới sẽ thành lập Quỹ nhà ở quốc gia bởi một trong những điểm nghẽn trong thời gian vừa qua, mặc dù đã có cơ chế chính sách hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, tuy nhiên, các nguồn vốn này chủ yếu là từ ngân sách Nhà nước, nguồn vốn ngân sách chưa đáp ứng được nhiệm vụ chi đối với nhà ở xã hội. Cho nên các chủ đầu tư rất khó khăn tiếp cận nguồn vốn. Do vậy, Quốc hội quyết định thành lập quỹ Nhà ở quốc gia, đây là quỹ tài chính ngoài Ngân sách và hoạt động với mục đích phi lợi nhuận với 2 cấp Trung ương và địa phương, với nhiều nguồn như nguồn ngân sách, hỗ trợ tự nguyện của các tổ chức cá nhân, tiền bán các nhà ở…

“Mục đích của quỹ này chủ yếu để đầu tư xây dựng, tạo lập quỹ nhà ở xã hội để cho thuê, để nhiều người tiếp cận, thụ hưởng được với loại hình nhà ở này”, ông Hưng nói.

14h05: Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Phan Văn Anh phát biểu đề dẫn hội thảo.

Thay mặt Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Ban Tổ chức Hội thảo, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Phan Văn Anh gửi tới quý vị đại biểu, lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

Theo Phó Chủ tịch, Hội thảo với chủ đề: “Giải pháp tăng tốc làm nhà ở xã hội” – một chủ đề không chỉ có tính thời sự mà còn mang tầm chiến lược quan trọng đối với an sinh xã hội, đặc biệt là trong không khí Tháng Công nhân năm 2025 - Tháng hành động vì an toàn vệ sinh lao động.

Phó Chủ tịch cho biết, theo báo cáo của Bộ Xây dựng, từ năm 2021 đến nay, cả nước có 655 dự án nhà ở xã hội được triển khai, đã hoàn thành được 103 dự án. Tuy nhiên, số căn hộ đến nay mới đạt 15,6 % mục tiêu của Đề án phát triển nhà ở xã hội.

“Một số địa phương tích cực triển khai khởi công, hoàn thành các dự án, đạt tỉ lệ cao so với chỉ tiêu đề ra của Đề án đến năm 2025; Tuy vậy, nhiều địa phương lại có kết quả thực hiện chậm so với kế hoạch đăng ký tại đề án, thậm chí một số địa phương không có dự án khởi công trong giai đoạn từ năm 2021 đến nay; việc giải ngân gói tín dụng ưu đãi 120.000 tỉ đồng còn chậm so với mong muốn cũng như nhu cầu thực tiễn của các doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân” – ông Phan Văn Anh cho biết.

Theo các chuyên gia và doanh nghiệp, vướng mắc trong việc xây dựng nhà ở xã hội có 3 “nút thắt” là pháp lý, nguồn vốn, quỹ đất.

Phó Chủ tịch mong rằng, trong khuôn khổ hội thảo sẽ cùng nhau chia sẻ, phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp khả thi để có thể triển khai ngay trong thời gian tới. Những kiến nghị, ý tưởng từ hội thảo sẽ là cơ sở để các cơ quan chức năng tiếp thu, hoàn thiện chính sách và thúc đẩy quá trình thực hiện hiệu quả hơn nữa.

Luật Nhà ở (sửa đổi) quy định Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là cơ quan chủ quản dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng nguồn tài chính công đoàn cho công nhân, người lao động thuộc đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội thuê. Ông Phan Văn Anh bày tỏ: “Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam rất muốn lắng nghe ý kiến của các đại biểu, các nhà khoa học, từ đó, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam sẽ kiến nghị, đề xuất với Chính phủ, Quốc hội các cấp các ngành”.

14h05: Hội thảo Giải pháp Tăng tốc làm nhà ở xã hội do Báo Lao Động tổ chức có sự tham dự của ông Phan Văn Anh - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; ông Nguyễn Đức Thành, Phó Tổng Biên tập Báo Lao Động; cùng với sự hiện diện của ông Lê Văn Nghĩa – Trưởng Ban Quản lý dự án thiết chế Công đoàn (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), ông Hà Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường Bất động sản (Bộ Xây dựng), TS.Nguyễn Minh Phong - chuyên gia kinh tế, TS Vũ Đình Ánh - Chuyên gia kinh tế, đại diện chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, đại diện công nhân, người lao động, đại diện các nhà báo, phóng viên cơ quan báo chí, truyền hình Trung ương.

Đọc bản gốc tại đây