Phát triển nhà ở cho thuê: Giải pháp an sinh cho người lao động
Phát triển nhà ở cho thuê giá hợp lý được xem là giải pháp an sinh quan trọng, giúp người lao động ổn định chỗ ở trong bối cảnh giá nhà tại các đô thị lớn ngày càng vượt xa khả năng chi trả.
Người lao động mong nhà cho thuê chất lượng hơn
Gia đình anh Trần Xuân Lập thuê nhà tại khu nhà ở công nhân Kim Chung, xã Thiên Lộc, Hà Nội từ nhiều năm nay. Căn hộ rộng 50m2, giá thuê khoảng 3-4 triệu đồng/tháng, đã gồm điện, nước. Hợp đồng thuê có thời hạn 5 năm; khi hết hạn, công nhân phải chứng minh còn làm việc tại khu công nghiệp để được gia hạn.
Theo anh Lập, mức giá thuê phù hợp là điều kiện quan trọng giúp gia đình ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, do thuộc nhóm nhà ở giá rẻ, khu nhà còn thiếu nhiều tiện ích cơ bản, nhất là khu vui chơi cho trẻ em. Trước đây, thang máy thường xuyên hỏng, khiến gia đình ở tầng 8 phải đi bộ nhiều tầng, rất bất tiện.
Chị Hoàng Thị Nguyệt, công nhân tại Hà Nội, bày tỏ mong muốn các dự án nhà ở cho thuê được nâng chất lượng, có thêm tiện ích thiết yếu, hợp đồng dài hạn và giá thuê ổn định để người lao động yên tâm an cư.
Thực tế, Hà Nội hiện có rất ít dự án nhà ở chuyên cho thuê. Phần lớn người dân vẫn phải thuê trọ nhỏ lẻ trong ngõ, điều kiện sống chật hẹp, thiếu tiện ích và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn phòng cháy, chữa cháy. Vì vậy, phát triển nhà ở cho thuê giá phù hợp được xem là giải pháp quan trọng để bảo đảm an sinh cho người lao động, nhất là công nhân, người thu nhập thấp và người trẻ tại đô thị.
Dồn nguồn lực phát triển nhà ở cho thuê
Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐVN Lê Văn Nghĩa thông tin, Luật Nhà ở năm 2023 đã quy định Tổng LĐLĐVN là một trong những chủ thể tham gia đầu tư nhà ở xã hội (NƠXH). Giai đoạn 2024-2025, tổ chức Công đoàn tập trung triển khai 3 dự án nhà ở công nhân cho thuê.
Theo Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn NƠXH đến năm 2030, Tổng LĐLĐVN được giao xây dựng 10.000 căn nhà ở cho công nhân trong giai đoạn 2023-2030. Từ năm 2026-2030, ngoài 3 dự án đang triển khai, Tổng LĐLĐVN dự kiến đầu tư thêm 10-15 dự án mới trên cả nước, quy mô khoảng 9.000 căn hộ.
Hiện, nhiều địa phương cũng đang đẩy mạnh phát triển nhà ở cho thuê thay vì chỉ tập trung nhà để bán. Tại TPHCM, phát triển nhà ở cho thuê được xác định là chiến lược dài hạn để “giữ chân” nguồn nhân lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển đô thị theo hướng văn minh.
Theo Sở Xây dựng TPHCM, thành phố quản lý hơn 13.600 căn hộ, phòng cho thuê và khoảng 41.000 chỗ ở sinh viên, với tỉ lệ khai thác gần như tuyệt đối, cho thấy nhu cầu rất lớn. Giai đoạn 2021-2030, TPHCM đặt mục tiêu phát triển khoảng 200.000 căn NƠXH, trong đó hơn 50.000 căn cho thuê, gồm nhà do Quỹ Phát triển nhà ở TPHCM, tổ chức Công đoàn và các khu công nghiệp, khu chế xuất thực hiện.
Tuy nhiên, việc triển khai còn vướng về vốn, quỹ đất và thủ tục. Dự án nhà ở cho thuê có thời gian thu hồi vốn dài, lãi vay thương mại cao, trong khi chưa có gói tín dụng ưu đãi riêng nên khó thu hút nhà đầu tư.
Cần sớm có cơ chế đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp
TS Nguyễn Văn Khôi - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) nhận định, phát triển thị trường nhà ở cho thuê giá hợp lý không chỉ là câu chuyện nhà ở, mà còn liên quan đến năng lực cạnh tranh quốc gia, an sinh xã hội và cấu trúc đô thị hiện đại. Tại nhiều quốc gia phát triển, nhà ở cho thuê chiếm tỉ trọng lớn trong cơ cấu thị trường nhà ở. Trong khi đó, tại Việt Nam, tâm lý sở hữu nhà vẫn phổ biến, nhưng giá nhà hiện đã vượt khả năng chi trả của nhiều người dân, đặc biệt ở các đô thị lớn. “Nếu không phát triển mạnh nhà ở cho thuê giá hợp lý thì sẽ rất khó giải quyết bài toán an cư cho người lao động, khó thu hút nhân lực chất lượng” - Chủ tịch VNREA nói.
Ông đề xuất cần sớm có cơ chế đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nhà ở cho thuê, như ưu đãi đất đai, tín dụng, thuế, thủ tục đầu tư; phát triển quỹ đầu tư dài hạn, mô hình hợp tác công - tư và thu hút doanh nghiệp nước ngoài tham gia quản lý, vận hành.
Cùng với đó, cần phát triển giao thông công cộng, mở rộng không gian đô thị, giảm chi phí nhà ở và hỗ trợ trực tiếp người thuê, nhất là người thu nhập thấp, công nhân, người trẻ. Đồng thời, cần hình thành văn hóa thuê nhà chuyên nghiệp, ổn định và văn minh.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) kiến nghị, Luật Nhà ở và các văn bản dưới luật cần quy định “luồng xanh” về quy trình, thủ tục đầu tư xây dựng dự án nhà ở cho thuê tương tự như “luồng xanh” đối với dự án nhà ở xã hội như miễn tiền sử dụng đất và tiền thuê đất đối với diện tích mà doanh nghiệp tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong suốt vòng đời dự án, khấu trừ thỏa đáng các chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vào nghĩa vụ tài chính của dự án.
Các dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp cũng nên được hưởng mức ưu đãi như nhà ở xã hội cho thuê; cho phép chủ đầu tư chỉ phải nộp 30% thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp so với quy định chung. Các khoản cho vay xây nhà ở cho thuê không tính vào chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của các tổ chức tín dụng để khuyến khích ngân hàng cho vay.
Theo ông Lê Hoàng Châu, chi phí thuê nhà chỉ nên chiếm khoảng 20% thu nhập hằng tháng để người lao động còn tiền lo những chi phí khác, trong đó có chi phí tái tạo sức lao động và chăm lo cho gia đình. Quản lý vận hành nhà cho thuê cần mô hình quản trị kép: Nhà nước quy định “giá trần” để bảo vệ người thuê và giữ ổn định thị trường.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Khải Quốc Bình cho biết, đã có kiến nghị các bộ, ngành Trung ương xem xét các cơ chế đặc thù cho TPHCM. Trong đó, coi các dự án NƠXH cho thuê là dự án cấp bách để áp dụng quy trình đầu tư rút gọn; miễn, giảm các loại thuế như VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp và tiền thuê đất trong suốt thời gian khai thác dự án.
TPHCM cũng kiến nghị ban hành gói tín dụng đặc biệt với lãi suất chỉ từ 3-4%, thời hạn vay 15-20 năm và ân hạn nợ gốc 3 năm; cho phép thành phố chủ động chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở thương mại, tái định cư, xã hội để sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai.
Về phía TPHCM, thành phố sẽ mở rộng cơ chế hỗ trợ tài chính cho nhà đầu tư khi nâng mức vay được hỗ trợ lãi suất từ 200 tỉ đồng lên 300 tỉ đồng/dự án, với lãi suất ưu đãi trong vòng 7 năm. Thành phố cũng hỗ trợ 100% kinh phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án, giảm giá thuê cho người lao động có nhu cầu thuê nhà và nghiên cứu mô hình quỹ tiết kiệm nhà ở nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa lâu dài.
Xem bản gốc tại đây
