Học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh chăm lo đời sống của người lao động trong bối cảnh mới

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành tình cảm sâu sắc và sự quan tâm đặc biệt đối với giai cấp công nhân và người lao động. Người từng căn dặn: “Lực lượng to lớn của giai cấp công nhân và nhân dân lao động là ở sự đoàn kết chặt chẽ. Muốn cho sự nghiệp cách mạng thành công thì phải chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân”. Người cho rằng: “Nếu công nhân đủ ăn, đủ mặc thì họ mới đủ sức; đủ sức thì làm được việc. Một con ngựa ăn no mới chạy nhanh. Một cái máy đủ dầu mỡ mới quay đều. Người ta cũng thế”. Người đồng thời dành sự quan tâm đặc biệt đối với các lao động nữ: “Phải đặc biệt chú ý đến sức lao động phụ nữ. Phụ nữ là đội quân lao động rất đông. Phải giữ gìn sức khoẻ cho phụ nữ để chị em tham gia sản xuất được tốt”. Trong các chuyến thǎm hỏi công nhân lao động,Bác đặc biệt chú ý đến vấn đề vệ sinh, bảo vệ sức khoẻ cho công nhân. Sự chǎm lo đó đi từ những sinh hoạt bình thường nhất có thể ảnh hưởng tới đời sống và sức khoẻ của công nhân. Vì Người cho rằng: "Nếu đời sống được cải thiện và mọi người được khoẻ mạnh thì sẽ phấn khởi thi đua sản xuất...". Đi tới đâu Bác cũng cǎn dặn: "... cán bộ phụ trách phải luôn luôn chú ý sǎn sóc đến sức khỏe, đời sống của công nhân". Đối với tổ chức công đoàn, Bác yêu cầu: “Mục đích công đoàn là phải cải thiện đời sống công nhân, nâng cao đời sống vật chất, văn hóa của giai cấp công nhân nói riêng và nhân dân nói chung”.

Với tư tưởng nhân văn sâu sắc và tiến bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành sự quan tâm đặc biệt cho công nhân lao động. Tư tưởng đó không chỉ đến từ tầm nhìn sáng suốt của người lãnh đạo về vai trò, sứ mệnh của giai cấp công nhân, về tôn trọng và bảo vệ quyền con người, mà còn chính từ tấm lòng đồng cảm của Bác khi đã trải qua những ngày tháng “vong quốc nô”. Nhìn lại lịch sử, bản thân Bác khi còn là người thanh niên yêu nước bôn ba nơi đất khách cũng đã từng là người phụ bếp trên tàu Tréville Pháp, làm vườn ở ngoại ô Harve, thủy thủ trên tàu biển vòng quanh Châu Phi, bồi bàn ở Boston, thợ đốt lò, cào tuyết ở Anh,... Do đó, Bác thấu hiểu hơn ai hết những vất vả, khó khăn và thậm chí là rủi ro thường trực mà người lao động luôn phải đối mặt. Thấm nhuần và quán triệt tư tưởng của Người, tổ chức Công đoàn và đội ngũ cán bộ công đoàn các thế hệ đã luôn ý thức sâu sắc về sứ mệnh của mình trong việc chăm lo đời sống, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Trong bối cảnh mới hiện nay, bên cạnh những thuận lợi từ hội nhập, chuyển đổi số và tăng trưởng kinh tế, người lao động Việt Nam đang phải đối mặt với không ít thách thức: biến động thị trường lao động, xu hướng tự động hóa thay thế nhân công giản đơn, tình trạng giảm đơn hàng, sa thải lao động, đặc biệt là ở khu vực doanh nghiệp tư nhân và FDI. Tác động từ quá trình tinh gọn bộ máy nhà nước cũng ảnh hưởng đến tâm lý, việc làm, thu nhập và sự ổn định của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức – trong đó có cả cán bộ công đoàn chuyên trách.

Trước thực tế đó, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chăm lo cho người lao động đòi hỏi tổ chức Công đoàn, nhất là Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và các cấp công đoàn, cần có những bước đi cụ thể, linh hoạt và quyết liệt hơn bao giờ hết. Trên cơ sở mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung giải pháp đã được xác định tại các văn kiện Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIII, một số giải pháp trọng tâm được chúng tôi xác định như sau:

Thứ nhất, chăm lo thiết thực đến đời sống, việc làm, thu nhập và an sinh cho người lao động, triển khai, thực hiện tốt Nghị quyết số 07/NQ-BCH ngày 29/8/2024 của BCH Tổng Liên đoàn về “Tập trung nguồn lực chăm lo phúc lợi cho đoàn viên, người lao động trong tình hình mới”. Tư tưởng Hồ Chí Minh không tách rời lý luận với hành động thực tiễn. Việc chăm lo không thể dừng ở chủ trương, khẩu hiệu mà phải thông qua là những chính sách, mô hình hoạt động cụ thể. Các hoạt động như "Tết Sum vầy", "Tháng Công nhân", xây dựng thiết chế công đoàn, phát triển mạng lưới đối tác an sinh xã hội cho công nhân được chúng tôi thường xuyên tham mưu tổ chức và nhận được sự đánh giá cao của các đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và của xã hội. Đồng thời, tham mưu công tác chỉ đạo, hướng dẫn các cấp công đoàn nắm chắc tình hình doanh nghiệp, kiến nghị kịp thời khi xảy ra nguy cơ nợ lương, sa thải, hoặc đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái luật.

Thứ hai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động qua hoạt động đại diện, thương lượng, đối thoại, thực hiện tốt Chương trình “Nâng cao hiệu quả công tác đối thoại, thương lượng tập thể giai đoạn 2023 - 2028” nhằm tập trung vào việc cải thiện quyền lợi của đoàn viên và người lao động; xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định và bền vững. Tư tưởng của Bác luôn đề cao vai trò “người đại diện trung thành” của quần chúng. Trong điều kiện hiện nay, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ công đoàn – nhất là kỹ năng thương lượng, pháp lý và đối thoại – là then chốt. Cần tiếp tục củng cố và phát huy vai trò tổ chức Công đoàn trong Hội đồng tiền lương quốc gia, Hội đồng thẩm định chính sách và các tổ đối thoại tại doanh nghiệp.

Thứ ba, đồng hành và bảo vệ cán bộ công đoàn trong quá trình sắp xếp, tinh giản tổ chức.Chúng ta học Bác không chỉ ở tư tưởng "vì dân", mà còn ở phương pháp sâu sát, linh hoạt. Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 18, bên cạnh việc tinh gọn bộ máy, cần bảo đảm tính ổn định và chính sách cho đội ngũ cán bộ công đoàn chuyên trách – đặc biệt tại các Liên đoàn Lao động quận, huyện và Công đoàn ngành. Tổng Liên đoàn đã và đang tích cực kiến nghị với Đảng, Nhà nước để điều chỉnh khung pháp lý phù hợp với đặc thù tổ chức Công đoàn, nhằm tạo cơ chế bố trí, sắp xếp cán bộ một cách hợp lý và nhân văn.

Thứ tư, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động công đoàn gắn với chuyển đổi số và nhu cầu thực tiễn của người lao động. Tư tưởng Hồ Chí Minh về “cách mạng là sự nghiệp của quần chúng” đặt ra yêu cầu Công đoàn phải gần hơn, sát hơn với người lao động. Công đoàn cần chuyển từ "mô hình hành chính thuần túy" sang "tổ chức dịch vụ, hỗ trợ, kết nối và bảo vệ". Việc ứng dụng công nghệ, xây dựng nền tảng số công đoàn, lắng nghe phản ánh người lao động qua mạng xã hội, tổng đài... là những bước đi cần thiết trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, chuyển đổi số cũng đặt ra thách thức về năng lực số của cán bộ công đoàn, kinh phí đầu tư hạ tầng và tư duy đổi mới trong tổ chức. Do đó, cần có lộ trình bài bản, đồng bộ từ trung ương đến cơ sở, ưu tiên đào tạo đội ngũ cán bộ biết sử dụng công cụ số phục vụ đoàn viên.

Với tất cả tấm lòng kính yêu vô hạn đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, tất cả chúng ta, dù ở cương vị nào, đều hết sức xúc động, cảm nhận đầy đủ và ghi nhớ sâu sắc những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công nhân lao động và vai trò của tổ chức công đoàn. Học Bác không chỉ là học tư tưởng, đạo đức, phong cách, mà là học cách hành động vì người lao động bằng những việc làm cụ thể, thiết thực và nhân văn. Trong vai trò của Ban Chính sách, Pháp luật và Quan hệ Lao động, chúng tôi xác định nhiệm vụ trung tâm là nghiên cứu, tham mưu, đề xuất những cơ chế, chính sách thực sự mang lại lợi ích cho đoàn viên, người lao động; đồng thời góp phần khẳng định vai trò của Công đoàn trong hệ thống chính trị và trong lòng người lao động.

Xin được kết thúc bài tham luận bằng lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
“Muốn được nhân dân giúp đỡ thì trước hết mình phải giúp đỡ nhân dân đã”.
Công đoàn muốn người lao động đồng hành, thì trước hết phải đồng hành và chăm lo cho họ từ những điều nhỏ nhất, trong cả tư tưởng, đời sống và quyền lợi.

"Tham luận tại hội nghị chuyên đề: Quan điểm của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về giai cấp công nhân và tổ chức công đoàn"