95 năm phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc

Không ngừng phát huy tinh thần yêu nước, truyền thống đoàn kết của dân tộc Việt Nam

Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo, trải qua 95 năm hình thành và phát triển với những tên gọi khác nhau, MTTQ không ngừng phát huy tinh thần yêu nước, truyền thống đoàn kết của dân tộc Việt Nam - một nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Vai trò của MTTQ không chỉ thể hiện rõ trong thời kỳ kháng chiến kiến quốc, xây dựng chính quyền, dành và giữ chính quyền về tay Nhân dân, mà trong giai đoạn hiện nay, MTTQ tiếp tục thể hiện vai trò nòng cốt trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, là nhân tố quan trọng trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã xác định: “MTTQ Việt Nam, các đoàn thể Nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, chăm lo lợi ích của các đoàn viên, hội viên; thực hiện dân chủ và xây dựng xã hội lành mạnh; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước; giáo dục lý tưởng và đạo đức cách mạng, quyền và nghĩa vụ công dân, tăng cường mối liên hệ giữa Nhân dân với Đảng, Nhà nước”.

Nghị quyết Đại hội XII của Đảng không những chỉ rõ mà đã nâng tầm vai trò của MTTQ Việt Nam lên thành “vai trò nòng cốt” để tập hợp và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt của MTTQ Việt Nam “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt để Nhân dân làm chủ” và nhấn mạnh vai trò nòng cốt về chính trị của tổ chức MTTQ đó là: “Tăng cường vai trò nòng cốt chính trị, trách nhiệm của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc,… thực hành dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội... Xây dựng thế trận lòng dân, phát huy sức mạnh đoàn kết, đồng thuận của Nhân dân trong và ngoài nước để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

Thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp năm 2013, Luật MTTQ Việt Nam năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã quy định rõ về vai trò, nhiệm vụ của MTTQ Việt Nam: “MTTQ Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị của Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam; là cơ sở chính trị của chính quyền Nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; thể hiện ý chí, nguyện vọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội…”.

Khẳng định vai trò nòng cốt trong đời sống chính trị - xã hội

Với những chủ trương, đường lối và quy định pháp luật thể hiện nhất quán quan điểm của Đảng, Nhà nước về vai trò của MTTQ Việt Nam, có thể thấy một trong những yêu cầu, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay là MTTQ Việt Nam phải khẳng định được vai trò nòng cốt của mình trong đời sống chính trị - xã hội của đất nước, nhất là trong thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội như Văn kiện Đại hội Đảng và Hiến pháp, Luật MTTQ Việt Nam đã nêu, đồng thời mọi hoạt động của MTTQ đều phải đóng góp ngày càng thiết thực vào đời sống xã hội, đáp ứng lòng mong mỏi và sự kỳ vọng của Nhân dân và được Nhân dân ghi nhận.

Thực tiễn hoạt động của MTTQ Việt Nam thời gian qua cho thấy: MTTQ Việt Nam các cấp luôn nỗ lực phấn đấu phát huy vai trò, trách nhiệm của mình trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội. Vai trò, vị trí của MTTQ Việt Nam ngày càng được nâng cao với những đóng góp tích cực trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Trong thực hiện dân chủ, MTTQ Việt Nam các cấp đã thể hiện vai trò nòng cốt để phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trên nhiều lĩnh vực, tích cực thực hiện dân chủ ở cơ sở, chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động của Ban Thanh tra Nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng. Nhiệm vụ nắm bắt, tập hợp, phản ánh ý kiến, kiến nghị của Nhân dân đến các cơ quan Nhà nước được MTTQ Việt Nam các cấp thực hiện nền nếp.

Kết quả xử lý các ý kiến, kiến nghị, nguyện vọng của Nhân dân được tập hợp, báo cáo và phản hồi lại với Nhân dân qua các kênh thông tin của Ủy ban MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức thành viên. Nhiệm vụ giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước của MTTQ Việt Nam các cấp được thực hiện ngày càng thực chất, đã chủ động phối hợp và duy trì thực hiện quy định người đứng đầu cấp ủy, chính quyền đối thoại trực tiếp với Nhân dân để kịp thời giải quyết các kiến nghị, phản ánh của Nhân dân…

Để tăng cường đồng thuận trong xã hội, Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã phối hợp với chính quyền tích cực tuyên truyền, vận động thực hiện công tác giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần Nhân dân, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.

Các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước tiếp tục được đổi mới về nội dung và phương thức thực hiện. MTTQ và các tổ chức thành viên tích cực thực hiện nhiệm vụ đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tầng lớp Nhân dân, đồng bào dân tộc, tôn giáo; công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp, đoàn kết người Việt Nam ở nước ngoài được tổ chức bằng nhiều hình thức phong phú, đa dạng; duy trì tổ chức hiệu quả “Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc” ở khu dân cư; phát huy truyền thống “tương thân tương ái”, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên đã kịp thời triển khai các hoạt động cứu trợ, nhân đạo từ thiện, vận động ủng hộ giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn, bị thiệt hại do dịch bệnh, thiên tai, hoạn nạn…

Gần đây nhất, ngày 2.10.2025 Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Việt Nam đã tổ chức lễ phát động ủng hộ Nhân dân các tỉnh khắc phục hậu quả do cơn bão số 10 gây ra, hưởng ứng lời kêu gọi của lãnh đạo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam rất nhiều cơ quan, doanh nghiệp tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước đã ủng hộ thông qua Ban Vận động cứu trợ Trung ương, tính đến 17h ngày 5.11.2025 các tổ chức, cá nhân đã đăng ký ủng hộ 1.185,62 tỉ đồng… với những cố gắng, nỗ lực và kết quả cụ thể, vai trò của MTTQ đã được các ngành, các cấp và Nhân dân ghi nhận, đánh giá cao. Qua đó góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội, xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng thêm vững chắc.

Nội dung giám sát tập trung vào những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân

Trong nhiệm kỳ 2020-2025, toàn hệ thống MTTQ đã triển khai 231.110 cuộc giám sát, trong đó: Cấp Trung ương tổ chức 31 đoàn giám sát chuyên đề, cấp tỉnh 7.508 cuộc, cấp huyện 39.794 cuộc, cấp xã 183.808 cuộc. Nội dung giám sát tập trung vào những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân như quản lý, sử dụng đất đai, ngân sách, bảo vệ môi trường, an sinh xã hội, thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, công tác cán bộ…

Công tác phản biện xã hội tiếp tục được các cấp ủy lãnh đạo chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi để Mặt trận và các tổ chức thành viên tham gia ngay từ khâu xây dựng chính sách. Nhiều ý kiến phản biện được các cơ quan chủ trì tiếp thu, bổ sung, hoàn thiện chính sách, pháp luật, góp phần nâng cao tính khả thi, sát thực tiễn và phù hợp với nguyện vọng của Nhân dân. Trong nhiệm kỳ, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tổ chức 16 hội nghị phản biện xã hội, các tổ chức chính trị - xã hội phản biện đối với 19 dự thảo văn bản, Mặt trận các cấp tổ chức 85.886 cuộc phản biện xã hội (trong đó cấp tỉnh 6.979 cuộc, cấp huyện 16.002 cuộc, cấp xã 62.905 cuộc).

Đặc biệt, công tác giám sát, phản biện ngày càng được đổi mới về nội dung, phương thức, có sự tham gia ngày càng nhiều của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, người có uy tín.

Nhiều mô hình giám sát hiệu quả được duy trì và nhân rộng như: “Nhân dân giám sát cán bộ, đảng viên”, “Mặt trận giám sát đầu tư cộng đồng”, “Giám sát việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở”. Công tác tiếp nhận, xử lý kiến nghị, nguyện vọng của cử tri, Nhân dân được thực hiện nghiêm túc, có cơ chế phản hồi rõ ràng, từng bước nâng cao uy tín và vị thế của tổ chức.

Xem bản gốc tại đây