Hành trình 20 năm của nữ cựu binh đưa đồng đội về đất mẹ

Hai mươi năm, bước chân không mỏi đi tìm mộ liệt sĩ

Một sáng ở nông trường Đức Phú, TP Đà Nẵng, sương vẫn phủ trắng những triền núi, bà Đặng Thị Cúc - người dân quen gọi là “bà Hai” - lại đeo chiếc ba lô cũ, bước vội ra khỏi nhà. Hành trình hôm nay của bà là cùng gia đình liệt sĩ Phùng Văn Lung (quê Hải Phòng) băng rừng tìm nơi yên nghỉ của anh - người đã hy sinh tại chiến trường Quảng Đà năm 1970.

Nửa thế kỷ qua, gia đình ông Phùng Đình Điện (em trai liệt sĩ) chưa một lần biết anh mình nằm ở đâu. Ông tìm đến Đức Phú và gặp bà Hai Cúc. Bằng trí nhớ sắc bén của người từng trải qua chiến tranh, bà lần tìm, đối chiếu với những “dữ liệu sống” lưu giữ trong ký ức. Khi xác định được địa điểm, bà không ngần ngại cùng gia đình băng qua suối sâu, leo dốc đá để tìm phần mộ. Ngày tìm thấy, ông Điện xúc động nghẹn lời: “Bà Cúc không chỉ dẫn đường, bà còn sống cùng chúng tôi suốt những ngày tìm kiếm, chia sẻ từng bữa cơm, giấc ngủ. Chúng tôi biết ơn tấm lòng của bà - một người đã coi đồng đội của mình cũng là người thân của gia đình chúng tôi”.

Sinh năm 1951, giữa lúc chiến tranh đang khốc liệt, cô gái 15 tuổi Đặng Thị Cúc đã xung phong nhập ngũ, về Bệnh xá tỉnh CK150 ở Núi Thành (Quảng Nam cũ) làm nhiệm vụ tiếp phẩm, chăm sóc thương binh. Đức Phú khi ấy còn là xã Kỳ Yên - là căn cứ địa của các Trung đoàn 402, 406, 409. Bà biết rõ ai bị thương, ai hy sinh qua mỗi trận đánh.

Sau Hiệp định Paris 1973, bà chuyển sang công tác hậu cần, rồi lên Gia Lai - Kon Tum công tác. Năm 1989, chồng mất, bà xin nghỉ hưu sớm để nuôi con và tham gia công tác Hội Cựu chiến binh tại địa phương. Đến năm 2006, khi được bầu làm Chủ tịch Hội, bà bắt đầu gắn bó sâu hơn với công việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Thống kê của Hội Cựu chiến binh huyện Núi Thành (cũ), từ 2005 đến 2025, bà Cúc đã tham gia tìm được 21 phần mộ liệt sĩ, trong đó 9 phần mộ quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ xã Tam Sơn, 12 phần mộ đưa về quê hương của các anh. Hiện bà vẫn tiếp tục hỗ trợ tìm kiếm 7 phần mộ khác, dù đã bước qua tuổi 74.

Trọn nghĩa với đồng đội

Bà Cúc kể, những chuyến đi đầu tiên vô cùng gian nan. Đường đất, dốc cao, nhiều đoạn chỉ có thể đi bộ. Cả đoàn phải mang theo gạo, mắm, muối, võng, xoong nồi để ở rừng nhiều ngày. Có chuyến lên tận nóc Ông Hồng, Ông Bền, Ông Nguyên hay đèo Ba Ví, Thầu Đâu…, xa lắc và hiểm trở. Có chuyến tìm được, có chuyến trở về tay trắng. Nhưng bà chưa từng bỏ cuộc.

Bà Nguyễn Thị Xuân Trang - Chủ tịch UBMTTQ xã Đức Phú, chia sẻ: “Cô Cúc là nhân chứng sống quý giá. Chính tinh thần bền bỉ, trách nhiệm của cô đã truyền cảm hứng cho lớp trẻ về nghĩa vụ đền ơn đáp nghĩa”.

“Còn sức, còn trí nhớ, tôi vẫn sẽ tiếp tục đi. Để những đồng đội của tôi, sau bao năm nằm lại giữa núi rừng, được trở về với đất mẹ” - bà Cúc nói, đôi mắt ánh lên niềm tin.

Xem bản gốc tại đây