Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam và 77 năm đồng hành cùng văn hóa dân tộc

Dấu ấn một thời kháng chiến

Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam được thành lập năm 1948, trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang diễn ra ác liệt. Sự ra đời của Liên hiệp là một dấu mốc quan trọng, khẳng định vai trò to lớn của văn nghệ sĩ trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, Liên hiệp đã tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ khắp mọi miền, cùng chung khát vọng xây dựng một nền văn nghệ cách mạng, gắn bó với đời sống nhân dân và đất nước.

Trong suốt chiều dài lịch sử, giới văn nghệ sĩ Việt Nam luôn gắn bó mật thiết với vận mệnh dân tộc. Trong thời kỳ kháng chiến, nhiều người đã trở thành chiến sĩ thực thụ, cầm bút như cầm súng, dùng lời ca, tiếng hát để cổ vũ tinh thần yêu nước. Không ít người đã ngã xuống giữa chiến trường, để lại những tác phẩm bất hủ và tấm gương sáng ngời như Nam Cao, Tô Ngọc Vân, Trần Đăng, Hoàng Lộc, Thâm Tâm, Chu Cẩm Phong, Hoàng Việt, Nguyễn Thi, Trần Hữu Trang, Lê Anh Xuân, Dương Thị Xuân Quý… Họ là minh chứng cho mối quan hệ bền chặt giữa văn học nghệ thuật và cách mạng dân tộc.

Tại buổi gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ ngày 30.12.2024, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh vai trò to lớn của đội ngũ văn nghệ sĩ trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc: "Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ đầy gian khổ song vô cùng oanh liệt, tự hào, rất nhiều văn nghệ sĩ vừa cầm súng, vừa cầm bút, cầm đàn luôn sát cánh cùng mọi tầng lớp nhân dân và toàn dân tộc sẵn sàng hiến dâng, dũng cảm hy sinh, xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa; đã viết nên những tác phẩm, những bản anh hùng ca truyền cảm hứng, cổ vũ, khích lệ, tạo nên sức mạnh vô song của toàn dân tộc trong công cuộc chiến đấu, bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước. Bằng những vần thơ, lời văn, câu hát, bản nhạc, nét vẽ, thước phim, vở kịch…

Những tác giả quen thuộc như lãnh tụ Hồ Chí Minh, Sóng Hồng, Tố Hữu, Văn Cao, Phạm Tuyên, Lưu Hữu Phước, Hoàng Vân, Đỗ Nhuận, Nguyễn Thi, Tô Ngọc Vân, Tường Vy, Trà Giang… và biết bao văn nghệ sĩ nổi tiếng khác đã lan tỏa khí thế cách mạng đến mọi miền của Tổ quốc, ca ngợi lòng dũng cảm và khích lệ tinh thần chiến đấu của quân và dân ta trên chiến trường, trở thành nguồn động viên to lớn trên mọi mặt trận, đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng nhân dân và là di sản văn hóa quý giá, giúp thế hệ mai sau hiểu rõ hơn về giá trị của độc lập, tự do và sự hy sinh của cha ông".

Theo Tổng Bí thư, trong các chiến dịch, mặc dù gian khổ, khó khăn nhưng các văn nghệ sĩ vẫn xung trận, có mặt ở các chiến trường, các trận đánh, có nhiều sáng tác tại chỗ rất có ý nghĩa, thể hiện tinh thần lạc quan, tin tưởng vào chiến thắng của Đảng, nhân dân, quân đội và chiến sĩ. Đội ngũ văn nghệ sĩ đã cùng với toàn dân, toàn quân "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", làm nên những thắng lợi vĩ đại "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", thu non sông về một mối, để non sông tổ quốc ta "Chưa có bao giờ đẹp như hôm nay" vào ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Những lời phát biểu của Tổng Bí thư là sự khẳng định ý nghĩa lớn lao của văn nghệ cách mạng, vừa là sức mạnh tinh thần, vừa là "vũ khí sắc bén" trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do cho Tổ quốc.

Tiếp nối sứ mệnh sáng tạo, xây dựng và hội nhập

Sau chiến tranh, bước vào thời bình, đội ngũ văn nghệ sĩ Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, khơi dậy tinh thần sáng tạo để phục vụ công cuộc xây dựng đất nước. Nhiều tác phẩm có nội dung sâu sắc, phản ánh chân thực đời sống xã hội, khơi dậy lòng nhân ái và khát vọng vươn lên của con người Việt Nam trong thời kỳ hội nhập.

Các chủ đề về bảo tồn di sản văn hóa, xây dựng con người Việt Nam hiện đại, khẳng định chủ quyền biển đảo được phản ánh sinh động qua các loại hình nghệ thuật như văn học, âm nhạc, hội họa, sân khấu, điện ảnh. Chính từ sức sáng tạo bền bỉ đó, văn học nghệ thuật Việt Nam đã và đang góp phần bồi đắp giá trị văn hóa dân tộc, tạo nên bản sắc riêng của Việt Nam trong thời đại toàn cầu hóa.

Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh vai trò to lớn của đội ngũ văn nghệ sĩ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước: "Trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, lan tỏa khắp mạch sống của Tổ quốc như những tế bào máu, đội ngũ văn nghệ sĩ tiếp tục không quản hy sinh, gian khổ để phản ánh, khẳng định sức sống muôn màu, ở mọi vùng miền, mọi ngành nghề, sáng tạo những tác phẩm đậm đà giá trị văn hóa - nhân văn, tiếp thêm sức sống mỹ học, nghệ thuật học, tạo ra nguồn lực tinh thần cho đất nước trên con đường vươn tới sự cường thịnh, tươi đẹp, nhất là vẻ đẹp tâm hồn Việt Nam.

Chúng ta xúc động, tự hào trước những tác phẩm kết tinh tài năng, tâm huyết, trách nhiệm, tận tụy, dấn thân của các thế hệ văn nghệ sĩ; những tác phẩm cổ vũ, khích lệ toàn dân, toàn quân, ghi dấu những năm tháng không thể nào quên của đất nước, thể hiện mạnh mẽ tầm vóc con Lạc cháu Hồng, nuôi dưỡng lòng tự hào dân tộc, tự hào về Đảng và Tổ quốc quang vinh; những tác phẩm đề cao, biểu dương những nhân tố mới, những tấm gương lao động, sản xuất và chiến đấu quên mình.

Chúng ta tôn vinh đội ngũ văn nghệ sĩ - những người một lòng đi theo lý tưởng của Đảng, tận tâm phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, đoàn kết một lòng chống lại âm mưu "diễn biến hòa bình", tự nguyện trở thành người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, tình nguyện sống và sáng tạo ở những nơi địa đầu Tổ quốc, những mặt trận gian khổ, ác liệt nhất, cùng máu thịt với nhân dân, tắm mình trong thử thách, coi đó là khát vọng, là lẽ sống, là hạnh phúc của đời mình".

Trong diễn văn nhân dịp kỷ niệm 75 năm ngày thành lập Liên hiệp các Hội Nhà văn Nghệ thuật Việt Nam (25.7.1948 - 25.7.2023), PSG-TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam cho biết, với những đóng góp to lớn, Liên hiệp đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, cùng hàng nghìn văn nghệ sĩ được vinh danh Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước, Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú.

Trải qua hơn 7 thập kỷ, Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam đã quy tụ hơn 40.000 hội viên hoạt động trong nhiều lĩnh vực: sáng tác, biểu diễn, nghiên cứu, lý luận - phê bình, sưu tầm, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Trong thời kỳ hội nhập, Liên hiệp phát huy mạnh mẽ vai trò là trung tâm đoàn kết giới văn nghệ sĩ cả nước. Tổ chức thường xuyên tổng hợp ý kiến, kiến nghị của hội viên, phối hợp với các cơ quan chức năng để tham mưu chính sách, xây dựng cơ chế hỗ trợ sáng tạo, bảo vệ quyền lợi nghề nghiệp. Bên cạnh đó, Liên hiệp còn tổ chức nhiều hội thảo, tọa đàm lý luận phê bình, trại sáng tác, triển lãm, liên hoan nghệ thuật, tạo môi trường giao lưu và phát triển cho thế hệ nghệ sĩ trẻ.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, Liên hiệp xác định vai trò đặc biệt của mình là đại diện cho văn nghệ sĩ của 54 dân tộc anh em, kết nối truyền thống và hiện đại, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại nhưng vẫn giữ hồn cốt Việt. Văn học nghệ thuật không chỉ là nguồn cảm hứng sáng tạo mà còn là nền tảng của công nghiệp văn hóa, góp phần thúc đẩy kinh tế sáng tạo và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Trên hành trình ấy, PGS.TS Đỗ Hồng Quân giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng và phát triển hoạt động của tổ chức. Ông cùng Liên hiệp đã phối hợp triển khai nhiều chương trình, dự án thiết thực, khẳng định vai trò của văn học nghệ thuật như động lực tinh thần của xã hội, góp phần xây dựng con người Việt Nam hiện đại, nhân văn, sáng tạo.

77 năm qua, Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam đã đồng hành cùng đất nước qua mọi giai đoạn lịch sử. Ngày nay, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, tổ chức này vẫn kiên định mục tiêu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, nhân văn, hiện đại và đậm đà bản sắc dân tộc - một nền văn hóa vì con người, do con người và cho con người Việt Nam.

Xem bản gốc tại đây