Nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc

Kịp thời khắc phục những thiếu sót, tháo gỡ nhiều khó khăn

Thực hiện giám sát và phản biện xã hội là một vai trò đầy thách thức và quan trọng của MTTQ Việt Nam. Giám sát là theo dõi, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước, việc tu dưỡng, rèn luyện của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Hoạt động giám sát của Mặt trận mang tính xây dựng, khách quan, trung thực, giúp Đảng, Nhà nước tự kiểm điểm, sửa chữa những thiếu sót, khuyết điểm. Phản biện xã hội: Là việc Mặt trận và các tổ chức thành viên đưa ra những ý kiến, luận cứ khoa học, thực tiễn về tính đúng đắn, tính khả thi của các dự án luật, chính sách, chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Phản biện xã hội giúp các cơ quan Đảng, Nhà nước có cái nhìn đa chiều, toàn diện hơn, tránh được những sai lầm chủ quan, duy ý chí.

Trên cơ sở các quy định của Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung tại Nghị quyết số 203/2025/QH15); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật MTTQ Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở của Quốc hội khóa XV đã bổ sung quy định về MTTQ Việt Nam, đó là: “MTTQ Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam; là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; thể hiện ý chí, nguyện vọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội, giám sát, phản biện xã hội, phản ánh ý kiến, kiến nghị của Nhân dân đến các cơ quan Nhà nước; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

Hằng năm, Ban Thường trực MTTQ Việt Nam đã phối hợp xây dựng kế hoạch giám sát và phản biện xã hội của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; tham mưu xây dựng các văn bản hướng dẫn công tác giám sát của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; tham mưu tổ chức thực hiện tổng hợp kết quả triển khai các chương trình giám sát của MTTQ Việt Nam, cụ thể như: Tham mưu tổ chức giám sát chuyên đề về việc thực hiện pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp trên phạm vi toàn quốc; giám sát cán bộ, đảng viên và công tác cán bộ; giám sát và nâng cao hiệu quả việc giải quyết khiếu nại, tố cáo ở cơ sở; tham mưu tổ chức các đoàn giám sát việc giải quyết một số vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài; giám sát bằng hình thức nghiên cứu, xem xét một số văn bản pháp luật của cơ quan có thẩm quyền.

Nhiều nội dung giám sát đã mang lại kết quả tích cực, giúp cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền kịp thời khắc phục những thiếu sót, tháo gỡ nhiều khó khăn, bất cập trong thực thi nhiệm vụ, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách, đồng thời đáp ứng được nguyện vọng, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân...

Hoạt động phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam ngày càng được tăng cường. Từ năm 2019 đến năm 2024, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tổ chức được 16 hội nghị phản biện xã hội. Các tổ chức thành viên như Tổng LĐLĐVN, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam đã tổ chức phản biện xã hội đối với 19 dự thảo văn bản. Nhiều ý kiến phản biện xã hội đã được các cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu, đánh giá cao, trở thành một kênh thông tin quan trọng, cần thiết giúp Đảng, Nhà nước xem xét, hoàn thiện và ban hành chủ trương, chính sách, pháp luật và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Kịp thời giám sát, phản biện từ sớm, từ cơ sở

Hoạt động giám sát, phản biện xã hội nhằm mục đích phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội từ Trung ương đến cơ sở, thực hiện tốt nhiệm vụ đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, góp phần xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc thực hiện giám sát, phản biện xã hội phải quán triệt và đáp ứng được các yêu cầu trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng; Kết luận số 19-KL/TW ngày 14.10.2021 của Bộ Chính trị về Đề án định hướng Chương trình xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV; Chỉ thị số 18-CT/TW ngày 26.10.2022 của Ban Bí thư về phát huy vai trò, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức Chính trị - Xã hội.

Bên cạnh đó, việc tổ chức thực hiện các hoạt động giám sát, phản biện xã hội phải bảo đảm các nguyên tắc, quy định của pháp luật, thống nhất trong toàn hệ thống MTTQ Việt Nam và các tổ chức Chính trị - Xã hội từ Trung ương đến cơ sở; không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của các cơ quan, tổ chức chịu sự giám sát và các cơ quan, tổ chức chủ trì xây dựng dự thảo các văn bản được phản biện xã hội.

Ngoài ra, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức giám sát, phản biện xã hội, chủ động, kịp thời giám sát, phản biện từ sớm, từ cơ sở, lựa chọn đối tượng, nội dung giám sát, phản biện xã hội có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những chủ trương, chính sách lớn, ưu tiên của Đảng, Nhà nước, những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động giám sát, phản biện xã hội…

Theo Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội (Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam), cần có những cơ chế, quy định rõ ràng hơn để bảo đảm tính hiệu quả của hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận. Kết quả giám sát, phản biện phải được lắng nghe, tiếp thu và giải quyết một cách nghiêm túc, công khai, minh bạch. Xây dựng cơ chế khuyến khích nhân dân tham gia giám sát, phản biện một cách tích cực, đúng pháp luật.

Ông Hoàng Công Thủy - Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng, hoạt động giám sát cần phải lựa chọn những vấn đề lớn, nóng, những vấn đề xã hội quan tâm. Do đó, cần đổi mới nội dung, phương thức giám sát, phản biện xã hội, chủ động, kịp thời giám sát, phản biện từ sớm, từ cơ sở, lựa chọn đối tượng, nội dung giám sát, phản biện xã hội có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những chủ trương, chính sách lớn, ưu tiên của Đảng, Nhà nước, những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.

Phó Chủ tịch Hoàng Công Thủy nhấn mạnh, hoạt động giám sát cần tinh, gọn, hiệu quả; làm rõ thời gian, địa điểm, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Sau giám sát, phản biện xã hội phải rõ ràng, cụ thể, có tính thuyết phục cao; bảo đảm khách quan, công khai, hiệu quả, thực chất và mang tính xây dựng

Xem bản gốc tại đây