Tăng cường giám sát xã hội, góp phần phòng chống tham nhũng, lãng phí, thất thoát

Xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật phải đi đôi với kiểm tra, giám sát

Phát biểu tham luận tại Đại hội Đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra chiều 12.5, ông Trần Ngọc Đường - Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Dân chủ và Pháp luật - cho biết, bước vào kỷ nguyên mới, việc tăng cường các hoạt động giám sát và phản biện xã hội với tư cách là một cơ chế kiểm soát quyền lực mang tính nhân dân là một đòi hỏi khách quan, bởi:

Thứ nhất, xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật phải đi đôi với kiểm tra, giám sát, trong đó có giám sát và phản biện xã hội để một mặt làm phương tiện tháo gỡ các điểm nghẽn, mở đường cho việc thực hiện các đột phá chiến lược khác; mặt khác, tăng cường công tác kiểm soát quyền lực nhằm bảo đảm cho quá trình xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật được tiến hành minh bạch, khách quan vì lợi ích chung của xã hội.

Thứ hai, đi đôi với việc thực hiện nhiệm vụ chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phải tiếp tục xây dựng và hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực cả bên trong mỗi cơ quan, tổ chức; giữa các cơ quan, tổ chức trong cùng một cấp; giữa cơ quan, tổ chức cấp trên đối với cơ quan, tổ chức cấp dưới và đặc biệt là cơ chế kiểm soát từ bên ngoài gồm cơ chế kiểm soát của nhân dân và các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp của nhân dân, trong đó giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam các cấp giữ vai trò nòng cốt.

Thứ ba, việc thực hiện đột phá chiến lược về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại phải gắn chặt với việc tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát. Bởi, xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ và hiện đại đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn.

Có tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, trong đó có giám sát xã hội của nhân dân do MTTQ Việt Nam các cấp chủ trì mới góp phần phòng chống được tình trạng tham nhũng, lãng phí, thất thoát nguồn lực, tăng cường tính minh bạch trong đầu tư công, trong việc sử dụng nguồn lực quốc gia.

Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện thể chế về giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Hội đồng Tư vấn trong việc thực hiện các đột phá chiến lược, ông Trần Ngọc Đường nêu một số giải pháp:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao, quyết liệt của Đảng ủy MTTQ Việt Nam đối với công tác của các Hội đồng Tư vấn, trong đó coi giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam các cấp là nhiệm vụ trọng tâm trong việc góp phần thực hiện các đột phá chiến lược. Đề nghị Đảng ủy MTTQ Việt Nam ban hành nghị quyết chuyên đề về lãnh đạo, chỉ đạo công tác giám sát và phản biện xã hội đối với các Hội đồng Tư vấn.

Hai là, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện thể chế về giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam nói chung, tổ chức và hoạt động của các Hội đồng Tư vấn nói riêng.

Các thể chế, pháp luật quy định về giám sát và phản biện xã hội trong các đạo luật có liên quan như Luật MTTQ Việt Nam năm 2015, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Giám sát... còn quy định chung chung, thiếu cụ thể, thiếu chế tài bắt buộc đủ mạnh nên hiệu lực thi hành trong thực tế còn hạn chế.

Ba là, Hội đồng Tư vấn của MTTQ Việt Nam là các tổ chức tư vấn do Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam lãnh đạo và chỉ đạo nên tổ chức và hoạt động hoàn toàn phụ thuộc vào Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và ban chuyên môn tương ứng.

Vì vậy, cần nghiên cứu đổi mới tổ chức và hoạt động của các Hội đồng Tư vấn để tăng tính chủ động trong các hoạt động, trong đó có quyền được đề xuất dự thảo văn bản cần được phản biện và quyền được đề nghị tham gia các đoàn giám sát, nhất là giám sát việc thực hiện các đột phá chiến lược trong những năm tới.

Bốn là, đề nghị cần phát huy vai trò của các Hội đồng Tư vấn trong các hoạt động giám sát xã hội đối với các tổ chức Đảng và cơ quan nhà nước trong việc tổ chức và thực hiện chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, nhất là việc tổ chức thực hiện các đột phá chiến lược ở chính quyền địa phương hai cấp.

Năm là, tăng cường phối hợp trong giám sát và phản biện xã hội của các Hội đồng Tư vấn với giám sát và thẩm tra của các ủy ban và Hội đồng Dân tộc của Quốc hội. Sự phối hợp này cần được quy định thành quy chế hoạt động giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.

Sáu là, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cách thức giám sát và phản biện xã hội, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu lực, hiệu quả của công tác giám sát và phản biện xã hội.

Xem bản gốc tại đây