Khối quần chúng Mặt trận Tổ quốc trong lễ diễu hành kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2.9.1945 - 2.9.2025). Ảnh: Hải Nguyễn
Khối quần chúng Mặt trận Tổ quốc trong lễ diễu hành kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2.9.1945 - 2.9.2025). Ảnh: Hải Nguyễn

Trụ cột tinh thần trong thế trận lòng dân

Nhân Sơn (báo lao động) 18/11/2025 09:34 (GMT+7)

Khối đại đoàn kết toàn dân tộc, với chủ nghĩa yêu nước là hạt nhân, chính là nguồn sức mạnh tinh thần vô địch của Việt Nam. Trong nền tảng thế trận lòng dân vững chắc đó, sự hòa hợp và đồng hành của các tôn giáo đóng vai trò trụ cột then chốt. Bài viết này phân tích tầm quan trọng của việc phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc - tôn giáo, xem đây là động lực nội sinh cốt lõi để thực hiện thắng lợi kế sách “bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; giữ nước từ khi nước chưa nguy”.

Dựng nước đi đôi với giữ nước

Trong dòng chảy lịch sử hàng nghìn năm của dân tộc, dựng nước đi đôi với giữ nước đã trở thành một quy luật sinh tồn và phát triển. Từ quy luật đó, ông cha ta đã đúc kết nên một kế sách mang tầm chiến lược, một triết lý hành động xuyên suốt: Lo giữ nước từ khi nước chưa nguy. Kế thừa và phát triển di sản tư tưởng vô giá này trong bối cảnh mới, Đảng ta đã đề ra quan điểm chỉ đạo về “Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa”. Đây không đơn thuần là một chiến lược quân sự, mà là một tổng thể các chủ trương, biện pháp toàn diện về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Trong đó, yếu tố mang tính nền tảng, quyết định chính là sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là việc xây dựng và củng cố thế trận lòng dân. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định, “trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”. Một quốc gia chỉ có thể vững mạnh khi “lòng dân thuận”, và sẽ suy yếu khi “lòng dân ly tán”.

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, đa tôn giáo. Trong thế trận lòng dân ấy, khối đại đoàn kết tôn giáo, sự gắn bó đồng hành giữa các tôn giáo với dân tộc, là một trụ cột tinh thần đặc biệt quan trọng. Phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết tôn giáo chính là một phương thức trọng yếu để giữ nước từ khi nước chưa nguy, tạo nên sức mạnh nội sinh để chủ động ngăn ngừa, làm thất bại mọi âm mưu chia rẽ, phá hoại của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc 2025 ở ấp Châu Thành, Cần Thơ. Ảnh: TTXVN
Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc 2025 ở ấp Châu Thành, Cần Thơ. Ảnh: TTXVN

Nền tảng lịch sử và lý luận của sức mạnh đại đoàn kết

Lịch sử Việt Nam là lịch sử của những cuộc đấu tranh không ngừng nghỉ để bảo vệ chủ quyền và độc lập. Trong những cuộc chiến đấu không cân sức đó, chính chủ nghĩa yêu nước và tinh thần đoàn kết dân tộc là động lực cơ bản, yếu tố quyết định mọi thắng lợi. Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã tổng kết: “Sử ta dạy ta rằng khi nào dân ta đoàn kết thì nước ta được độc lập; khi nào dân ta chia rẽ thì nước ta bị nước ngoài đô hộ”.

Kế sách giữ nước từ khi nước chưa nguy của ông cha ta luôn bắt nguồn từ việc chăm lo cho dân, quy tụ lòng dân. Đó là tư tưởng “khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc” của Trần Hưng Đạo, là triết lý “chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân” của Nguyễn Trãi. Trước họa ngoại xâm, ông cha ta luôn ý thức được rằng phải vì lợi ích tối cao của dân tộc mà hòa giải mọi mâu thuẫn nội bộ, dù là mâu thuẫn giai cấp hay tín ngưỡng, để tập trung sức mạnh chống kẻ thù chung. Sức mạnh đó được xây dựng trên nền tảng “lòng dân”, tạo nên thế trận lòng dân vững chắc.

Trong thời đại Hồ Chí Minh, truyền thống quý báu này được Đảng ta và Bác Hồ phát huy lên một tầm cao mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết chân lý hành động: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”. Nền tảng của sự đoàn kết đó chính là chủ nghĩa yêu nước, là mục tiêu chung giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Để quy tụ sức mạnh đoàn kết, Đảng ta đã sáng lập và lãnh đạo Mặt trận Dân tộc Thống nhất, nay là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chính là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, là nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Vai trò của Mặt trận là tập hợp, xây dựng và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội, góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong bối cảnh mới, chiến lược “bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa” đòi hỏi nền tảng của khối đại đoàn kết phải được củng cố vững chắc hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là đoàn kết trong đấu tranh vũ trang, mà còn là đoàn kết trong xây dựng kinh tế, phát triển văn hóa, ổn định xã hội và đặc biệt là đoàn kết trong cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận. Sức mạnh tinh thần của dân tộc, biểu hiện tập trung ở thế trận lòng dân, chính là tuyến phòng thủ đầu tiên, từ sớm và từ xa, để ngăn ngừa mọi nguy cơ “đột biến”.

Đoàn kết tôn giáo - Trụ cột tinh thần trong thế trận lòng dân

Chiến lược bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa xác định rõ, một trong những nguy cơ bất lợi, có thể gây đột biến chính là các yếu tố từ bên trong, trong đó có việc các thế lực thù địch lợi dụng “vấn đề dân tộc, tôn giáo” để chống phá. Do đó, xây dựng khối đại đoàn kết tôn giáo vững mạnh, làm cho đồng bào các tôn giáo đồng hành cùng dân tộc chính là một trong những nhiệm vụ cốt lõi để giữ nước từ khi nước chưa nguy.

Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán quan điểm tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân. Đồng bào các tôn giáo là một bộ phận quan trọng của dân tộc Việt Nam. Việc phát huy sức mạnh của họ là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là “mở rộng, đa dạng hóa hình thức tập hợp, vận động” các tầng lớp nhân dân, bao gồm cả đồng bào có đạo, để củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận xã hội.

Để thực hiện điều này, công tác dân vận, công tác mặt trận phải đặc biệt “chú trọng gặp gỡ, xây dựng và phát huy vai trò người uy tín tiêu biểu... các chức sắc, đồng bào tôn giáo”. Các chức sắc, nhà tu hành, người có uy tín trong các tôn giáo, dân tộc chính là cầu nối quan trọng để “vận động và tạo sự thống nhất nhận thức, ủng hộ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”. Sự tham gia tích cực của các tổ chức tôn giáo và đồng bào có đạo trong các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội chính là biểu hiện sinh động của ý Đảng - lòng dân, góp phần xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân vững chắc ngay từ cơ sở.

Niềm tin của nhân dân, bao gồm cả đồng bào có đạo, không chỉ được xây dựng bằng công tác tuyên truyền, vận động, mà còn phải được củng cố bằng những lợi ích vật chất và tinh thần cụ thể. thế trận lòng dân chỉ thực sự vững chắc khi đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện.

Nhận thức rõ điều này, Đảng và Nhà nước ta chủ trương “tham gia xây dựng và thực hiện các chủ trương, chính sách liên quan đến đồng bào dân tộc thiểu số, tạo điều kiện để đồng bào tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới, giúp nhau thoát nghèo, bảo đảm an sinh xã hội”. Việc giải quyết hài hòa các lợi ích, quan tâm đến các vấn đề dân sinh bức xúc, đặc biệt là ở các “địa bàn chiến lược, trọng điểm, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo” là biện pháp căn cơ nhất để củng cố thế trận lòng dân.

Khi đời sống vật chất, tinh thần được nâng cao, khi đồng bào các tôn giáo được “thực hiện quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo theo pháp luật và phù hợp truyền thống văn hóa dân tộc”, họ sẽ tự mình trở thành những “pháo đài” vững chắc, tự nâng cao “sức đề kháng” và ý thức cảnh giác, “đấu tranh chống các luận điệu xuyên tạc, kích động chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc”.

Nhận diện và đấu tranh với âm mưu lợi dụng tôn giáo để giữ nước từ khi nước chưa nguy

Quan điểm “bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa” yêu cầu chúng ta phải phát hiện sớm và xử lý kịp thời những yếu tố bất lợi, nhất là những yếu tố, nguy cơ gây đột biến. Trong bối cảnh hiện nay, một trong những yếu tố bất lợi và nguy cơ gây đột biến nguy hiểm nhất chính là việc các thế lực thù địch, phản động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá.

Cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc từ xa hiện nay không chỉ diễn ra trên biển, trên không hay biên giới, mà còn diễn ra quyết liệt trên “không gian mạng”. Đây chính là “chiến trường” chính của chiến lược “diễn biến hòa bình”. Các thế lực thù địch, phản động đã và đang “triệt để lợi dụng không gian mạng để chống phá Đảng, Nhà nước và nhân dân ta”.

Các thủ đoạn của chúng bao gồm việc xuyên tạc chính sách tôn giáo, rêu rao rằng Việt Nam đàn áp tôn giáo, vi phạm dân chủ, nhân quyền, và hạn chế tự do tôn giáo. Những hành động này nhằm bôi nhọ, hạ thấp uy tín của Đảng và Nhà nước, từ đó gây sức ép và kêu gọi sự can thiệp từ bên ngoài. Song song đó, chúng kích động chia rẽ bằng cách lợi dụng, khoét sâu vấn đề tôn giáo, dân tộc, nhắm vào các mâu thuẫn, bất đồng để kích động, phá vỡ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Chúng cũng lợi dụng các vấn đề dân sinh phức tạp, nhạy cảm như đất đai, môi trường, hay tham nhũng, tiêu cực để kích động quần chúng nhân dân chống phá chính quyền và gây mất ổn định. Hơn nữa, chúng còn hỗ trợ, dung túng cho hoạt động của các “tà đạo”, “đạo lạ” hay “hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới” để gây mất an ninh trật tự, mê hoặc và lôi kéo những người nhẹ dạ cả tin, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Mục tiêu cuối cùng của các hoạt động này là thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, “phi chính trị hóa” lực lượng vũ trang và tiến tới xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Để giữ nước từ khi nước chưa nguy, chúng ta phải chủ động tiến công trên mặt trận tư tưởng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Đây là một nội dung trọng yếu của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thứ nhất, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, lấy “xây” là cơ bản. Xây chính là làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, cung cấp thông tin chính thống, tích cực. Phải làm cho đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bao gồm cả chính sách tôn giáo, đến được với mọi người dân. Khi “dân biết, dân hiểu, dân tin, dân làm”, thì các luận điệu xuyên tạc sẽ tự mất đi không gian tồn tại.

Thứ hai, phát huy vai trò của các lực lượng nòng cốt. Trong đó, lực lượng vũ trang, đặc biệt là Quân đội nhân dân và Công an nhân dân, đóng vai trò xung kích. Các lực lượng như Bộ đội Biên phòng không chỉ quản lý biên giới mà còn tích cực tham gia củng cố, xây dựng khu vực phòng thủ và hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, xây dựng thế trận lòng dân ở khu vực biên giới. Lực lượng tác chiến không gian mạng trở thành lực lượng chủ lực trong việc nhận diện, đấu tranh, bóc gỡ thông tin xấu độc.

Thứ ba, vận động chính đồng bào tôn giáo tham gia bảo vệ Tổ quốc. Đây là biện pháp từ sớm, từ xa hiệu quả nhất. Khi đồng bào có đạo nhận thức rõ âm mưu của kẻ thù, họ sẽ tự giác đề cao cảnh giác, đấu tranh chống các luận điệu xuyên tạc, kích động chia rẽ. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cần tạo điều kiện để đồng bào các tôn giáo tham gia giám sát, phản biện xã hội, tham gia vào các hoạt động bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, biến mỗi tín đồ thành một “cột mốc sống” về tư tưởng và chủ quyền.

Quan điểm “Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; giữ nước từ khi nước chưa nguy” là một chiến lược toàn diện, trong đó sức mạnh tinh thần, sức mạnh của thế trận lòng dân là yếu tố cốt lõi. Trong sức mạnh tinh thần vĩ đại của dân tộc Việt Nam, khối đại đoàn kết tôn giáo, sự hòa quyện đồng hành giữa “đạo” và “đời” là một dòng chảy chủ đạo.

Để phát huy sức mạnh này, nhiệm vụ đặt ra là vừa phải chủ động, tích cực đoàn kết, tập hợp đồng bào các tôn giáo thông qua vai trò của Mặt trận Tổ quốc, tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng hợp pháp và không ngừng chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Đồng thời, phải luôn nêu cao cảnh giác, chủ động, kiên quyết đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn lợi dụng tôn giáo để chia rẽ dân tộc, gây mất ổn định chính trị - xã hội.

Thực hiện tốt sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc, trong đó có đoàn kết tôn giáo, chính là chúng ta đang xây dựng một “pháo đài” tinh thần bất khả xâm phạm. Đó là thượng sách quan trọng nhất để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa từ sớm, từ xa, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Xem bản gốc tại đây

Cùng chuyên mục