Bảo vệ bản quyền báo chí: Điều kiện để báo chí phát triển bền vững trong thời đại AI

Đây là một trong 9 phiên thảo luận chuyên sâu của Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ III năm 2026, thu hút sự tham gia của lãnh đạo các cơ quan báo chí, chuyên gia truyền thông, nhà quản lý và đông đảo người làm báo trên cả nước.

Phát biểu tại phiên thảo luận, ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - nhấn mạnh, vấn đề bản quyền báo chí đang trở nên phức tạp hơn bao giờ hết trong bối cảnh công nghệ số và AI phát triển mạnh mẽ.

Theo ông Lê Quốc Minh, nếu không bảo vệ được bản quyền, các cơ quan báo chí chắc chắn sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi nội dung liên tục bị các nền tảng, trang mạng xã hội sao chép, sử dụng mà không dẫn nguồn hoặc không có cơ chế chia sẻ lợi ích phù hợp. Ông cho biết, theo thống kê hiện nay, chỉ khoảng 5% cơ quan báo chí trên thế giới có thể tạo ra nguồn thu từ bản quyền nội dung và hình ảnh. Đây là con số rất khiêm tốn nếu so với giá trị mà báo chí tạo ra cho xã hội. Việc các tổ chức, doanh nghiệp, nền tảng hoặc cá nhân sử dụng hình ảnh, nội dung của các cơ quan báo chí và phải trả phí là điều hoàn toàn hợp lý. Đây không chỉ là câu chuyện pháp lý mà còn là sự tôn trọng đối với lao động sáng tạo của người làm báo.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, dù AI ngày càng phát triển, giá trị cốt lõi của báo chí vẫn nằm ở sự sáng tạo, cảm xúc, tư duy phản biện và khả năng kiểm chứng thông tin của con người. Đây chính là những yếu tố tạo nên sự khác biệt và giá trị của các sản phẩm báo chí chuyên nghiệp. “Những sản phẩm báo chí có giá trị được tạo nên từ sự sáng tạo và cảm xúc của con người. Đó cũng là điểm vượt trội so với các sản phẩm được tạo ra hoàn toàn bởi AI” - ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Tại phiên thảo luận, ông Nguyễn Quang Đồng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển truyền thông - cũng đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến mô hình kinh doanh báo chí trong kỷ nguyên AI, khả năng bảo vệ tài sản trí tuệ và xây dựng nguồn thu mới cho các cơ quan báo chí. Mỗi cơ quan báo chí hiện nay sở hữu ba tài sản quan trọng gồm kho dữ liệu tích lũy qua nhiều năm, uy tín thương hiệu được xây dựng trong lịch sử và tệp độc giả, khách hàng sẵn có. Đây là những nguồn lực chiến lược cần được bảo vệ trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trên môi trường số.

Ông Nguyễn Quang Đồng cho rằng, việc bảo vệ tài sản trí tuệ cần được thực hiện xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị, từ khâu sản xuất nội dung đến lưu trữ, phân phối và khai thác thương mại. Đồng thời, các cơ quan báo chí cần đầu tư nhiều hơn cho đội ngũ phóng viên, từ trang thiết bị tác nghiệp đến cơ chế khuyến khích sáng tạo nhằm tạo ra những sản phẩm có chất lượng và giá trị cao.

Trong phần trao đổi mở, nhiều đại biểu tập trung thảo luận các vấn đề như: báo chí đang mất đi điều gì khi nội dung bị khai thác rộng rãi trên môi trường số; cần ưu tiên bảo vệ tác phẩm báo chí, dữ liệu báo chí hay năng lực sản xuất thông tin gốc; AI là đối tác, khách hàng hay đối thủ của báo chí.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh nhấn mạnh, nhiệm vụ trước mắt là nâng cao nhận thức của các cơ quan báo chí về tầm quan trọng của bảo vệ bản quyền trong môi trường số; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và các giải pháp công nghệ để bảo vệ hiệu quả hơn tài sản trí tuệ của báo chí. Đồng thời kì vọng, những giải pháp được trao đổi tại diễn đàn sẽ sớm được cụ thể hóa thành các cơ chế khả thi, góp phần xây dựng môi trường báo chí lành mạnh và bền vững trong thời đại AI.

Cũng trong sáng 20.6, Diễn đàn Báo chí Toàn quốc 2026 diễn ra với 4 phiên thảo luận khác: Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; Báo chí - Doanh nghiệp đồng hành kiến tạo tương lai; Đổi mới sáng tạo để tiếp cận bạn đọc mới, phát triển kinh tế báo chí và phiên thảo luận Quảng bá hình ảnh Việt Nam trên hệ sinh thái báo chí số.

Chiều cùng ngày, Diễn đàn sẽ tiếp tục với các phiên thảo luận: Sắp xếp hoạt động của các cơ quan báo chí - Góc nhìn người trong cuộc; AI - Ứng dụng thế nào, áp dụng cái gì và kiểm soát ra sao tại cơ quan báo chí Việt Nam; Hướng đi nào cho truyền thông chính sách để hỗ trợ địa phương phát triển?; Tự chủ chiến lược của cơ quan báo chí trong kỉ nguyên số và phiên bế mạc.

Đọc bản gốc tại đây