Báo chí phải là nơi nhân dân tìm đến khi cần sự xác nhận đáng tin cậy

Điểm tựa tin cậy của xã hội trong "cơn lốc" thông tin số

Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21.6.1925 - 21.6.2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số”. Bài viết đã nêu những định hướng chiến lược đối với báo chí nước nhà trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và mạng xã hội đang làm thay đổi sâu sắc môi trường truyền thông.

Bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ, trên không gian số, hầu như mọi cá nhân đều có thể đưa tin. Các tài khoản mạng xã hội đều có thể tạo ảnh hưởng trong một cộng đồng nhất định.

Tuy nhiên, sự thay đổi đó không làm giảm vai trò của báo chí cách mạng. Trái lại, khi thông tin quá nhiều, xã hội càng cần những địa chỉ đáng tin cậy để xác định điều gì đúng, điều gì còn phải kiểm chứng, điều gì chỉ là cảm xúc đám đông hoặc sự sắp đặt có chủ ý.

“Báo chí phải là nơi nhân dân tìm đến khi cần sự xác nhận đáng tin cậy, không phải nơi chạy theo xu hướng. Xã hội cần nơi tin cậy để hiểu đúng sự thật” - bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, một thông điệp lớn từ bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là báo chí cách mạng phải trở thành điểm tựa tin cậy của xã hội trong "cơn lốc" thông tin số.

Báo chí không thể cạnh tranh với mạng xã hội bằng sự vội vã, giật gân hay dễ dãi. Báo chí phải khẳng định mình bằng điều cốt lõi nhất: Sự thật được kiểm chứng, thông tin có trách nhiệm, phân tích có chiều sâu, thái độ nhân văn và mục tiêu phụng sự lợi ích chung.

“Trong thời đại số, nhanh là cần thiết, nhưng đúng mới là nền tảng. Hấp dẫn là cần thiết, nhưng có ích cho xã hội mới là giá trị. Lan tỏa rộng là cần thiết, nhưng không thể đánh đổi bằng việc thương mại hóa nỗi đau, khai thác đời tư hay chạy theo cảm xúc đám đông.

Một nền báo chí mạnh không phải là nền báo chí ồn ào nhất, mà là nền báo chí được công chúng tin cậy nhất. Một tờ báo có uy tín không phải chỉ vì xuất hiện nhiều nhất trên màn hình điện thoại, mà vì khi xã hội hoang mang, người dân tìm đến đó để biết điều gì là đúng, điều gì cần bình tĩnh suy xét, điều gì cần được bảo vệ” - PGS.TS Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Báo chí số không phải là báo chí cũ đặt lên nền tảng mới

Cũng trong bài viết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ, chuyển đổi số báo chí không thể hiểu đơn giản là lập thêm trang điện tử, mở tài khoản mạng xã hội hay trang bị thiết bị hiện đại. Đó phải là cuộc đổi mới toàn diện về tư duy lãnh đạo, mô hình tòa soạn, quy trình sản xuất, quản trị dữ liệu, phân phối nội dung, đo lường công chúng, kinh tế báo chí và văn hóa nghề nghiệp. Báo chí số không phải là báo chí cũ đặt lên nền tảng mới, mà là cách tổ chức mới trong bối cảnh mới.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, đây chính là yêu cầu, tư duy chiến lược trong thực hiện chuyển đổi số báo chí. Bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra một yêu cầu rất quan trọng đó là chuyển đổi số báo chí không phải là đưa cách làm cũ lên nền tảng mới.

Không phải cứ có báo điện tử, fanpage, kênh video, studio hiện đại hay phần mềm phân tích dữ liệu là đã chuyển đổi số. Chuyển đổi số báo chí trước hết là chuyển đổi tư duy, mô hình tòa soạn, quy trình tác nghiệp, năng lực kiểm chứng, quản trị dữ liệu, phân phối nội dung, bảo vệ bản quyền và xây dựng kinh tế báo chí lành mạnh.

Một tòa soạn số hiện đại phải là nơi dữ liệu được sử dụng để hiểu công chúng tốt hơn, phát hiện vấn đề sớm hơn, kiểm chứng thông tin chính xác hơn và tạo ra những sản phẩm báo chí có chiều sâu hơn.

Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ nhà báo làm việc nhanh hơn, nhưng không thể thay thế lương tri, bản lĩnh và trách nhiệm của người làm báo. Công nghệ có thể giúp báo chí đi xa hơn, nhưng chỉ đạo đức nghề nghiệp mới giúp báo chí đi đúng hướng.

"Điều đó đòi hỏi mỗi nhà báo phải tự làm mới mình. Nhà báo thời đại số không chỉ biết viết, biết quay, biết dựng, biết đăng tải, mà còn phải biết đọc dữ liệu, kiểm chứng nguồn tin, hiểu thuật toán, nắm bắt tâm lý công chúng, đối thoại với chuyên gia và giải thích chính sách bằng ngôn ngữ dễ hiểu.

Nhà báo không thể để mạng xã hội dẫn dắt mình, càng không thể đăng trước kiểm chứng sau. Trước mỗi thông tin, người làm báo cần tự hỏi: điều này có đúng không, có cần thiết không, có ích cho xã hội không, có làm tổn thương vô lý đến con người không" - PGS.TS Bùi Hoài Sơn phân tích.

Đọc bản gốc tại đây