Để giáo viên giỏi gắn bó với vùng sâu vùng xa, tiền lương chưa phải là tất cả

Không đơn giản chỉ là việc tăng lương

TS. Lê Đông Phương - nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục đại học, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam - nhận định, sau sáp nhập, nhiều vùng sâu, vùng xa mở rộng cả về diện tích quản lý, nhưng các chính sách dành cho giáo viên ở những khu vực này vẫn chưa thực sự đồng bộ.

Theo ông, câu chuyện thu hút giáo viên giỏi, có trình độ cao đến những vùng khó khăn không đơn giản chỉ là việc tăng lương hay ưu đãi tài chính.

"Thứ nhất, cần định nghĩa rõ thế nào là giáo viên chất lượng cao. Thứ hai, không thể tách riêng vấn đề thu hút giáo viên ra khỏi đời sống sinh kế và gia đình của họ" - TS. Phương nói và cho rằng để một giáo viên yên tâm công tác, họ phải đảm bảo được cả cuộc sống của gia đình, con cái và bản thân mình. Nếu chỉ tập trung vào đãi ngộ cho cá nhân giáo viên, các chính sách thường khó thành công.

Ông đưa ra một thực tế thường bị bỏ qua, ở nhiều vùng sâu, vùng xa, dù thu nhập của giáo viên có cao hơn mức trung bình ở các thành phố lớn nhưng họ lại không có điều kiện để tiêu dùng hay hưởng thụ cuộc sống tương xứng với năng lực.

"So với giáo viên ở đồng bằng hay thành phố, thu nhập có thể cao gấp đôi, gấp ba, nhưng điều kiện để mua sắm, ăn uống, vui chơi, tiếp cận dịch vụ cơ bản như mua thực phẩm tươi sống lại rất hạn chế. Có những nơi một tuần may ra mới có một người bán thực phẩm tươi" - ông nói.

Về giải pháp, TS. Lê Đông Phương nhấn mạnh, ngoài đãi ngộ tài chính, cần quan tâm đến cuộc sống gia đình của giáo viên.

"Nếu mời một giáo viên giỏi lên xã khó khăn, phải cân nhắc họ có muốn đưa cả gia đình đi cùng không, và nếu đi, gia đình họ cũng cần được hỗ trợ thích hợp. Đây là yếu tố then chốt để giáo viên yên tâm công tác và gắn bó lâu dài" - TS. Phương nhấn mạnh.

Ông gợi ý một số cơ chế linh hoạt như bố trí số ngày làm việc hợp lý, tăng ngày phép, cho phép sắp xếp tuần làm việc ngắn hơn, hỗ trợ đi lại giữa nơi làm việc và nơi ở của gia đình, hay cung cấp nhà công vụ đầy đủ tiện nghi. Điều này giúp giáo viên duy trì cuộc sống bình thường, đồng thời vẫn đảm bảo chất lượng công việc.

Một điểm quan trọng khác mà ông lưu ý là sự công bằng trong chính sách. Nhiều giáo viên bản địa muốn trở về dạy tại quê hương nhưng lại không được hưởng ưu đãi như người từ nơi khác đến.

"Nếu một giáo viên học sư phạm giỏi, đi làm ở thành phố hay vùng thuận lợi vài năm và quay về quê nhà phục vụ, họ thường không nhận được bất kỳ ưu đãi nào. Trong khi người khác đến vùng đó lại được hỗ trợ. Đây là vấn đề công bằng và cũng ảnh hưởng trực tiếp đến động lực làm việc” - ông giải thích.

Giải quyết một cách đồng bộ

TS Nguyễn Tiến Dĩnh - nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ - cho hay, việc dùng chính sách đãi ngộ về vật chất, trong đó có tiền lương hoặc một số phụ cấp khác thì chưa hẳn đã giữ chân được người tài mà còn liên quan đến môi trường làm việc, cơ hội thăng tiến, phát triển. Vì vậy, phải giải quyết một cách đồng bộ chứ không phải chỉ chú ý một giải pháp.

Theo ông Dĩnh, muốn giữ được cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong khu vực công thì phải cải cách mạnh mẽ về chính sách tiền lương và chế độ khen thưởng, phải đảm bảo thu nhập của người lao động có mức sống khá đối với công sức bỏ ra.

Đồng thời, phải có biện pháp đánh giá cán bộ, công chức, viên chức một cách khách quan, minh bạch dựa trên kết quả họ đạt được trong quá trình làm việc và có chế độ khen thưởng xứng đáng, không cào bằng.

TS. Lê Đông Phương đề xuất để thiết kế một chính sách thu hút hiệu quả viên chức nói chung và giáo viên vùng sâu, vùng xa nói riêng, cần có tầm nhìn dài hạn, đồng bộ các giải pháp: Ưu đãi tài chính, hỗ trợ vật chất, chế độ làm việc linh hoạt, và quan trọng nhất là chăm lo đến cuộc sống của gia đình họ.

"Nếu chính sách không giải quyết được toàn diện những vấn đề này, sẽ rất khó để thu hút và giữ chân giáo viên chất lượng cao tại các vùng khó khăn" - ông nhấn mạnh.

Đọc bản gốc tại đây