Đề xuất chỉ xác lập Ngày Văn hóa, luật sẽ quyết định việc nghỉ làm hưởng nguyên lương

Tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, sáng 20.4, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng - thống nhất với việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11. Đây là bước thể chế hóa chủ trương của Đảng, có ý nghĩa lớn về chính trị xã hội.

Tuy nhiên, theo đại biểu, cần phân biệt rõ việc xác lập một ngày kỷ niệm thuộc phạm vi chính sách văn hóa. Còn quy định nghỉ làm, hưởng nguyên lương lại thuộc phạm vi pháp Luật Lao động. Hai nội dung này không đồng nhất về bản chất điều chỉnh, nên không nên gộp trong cùng một nghị quyết.

Hiện nay, toàn bộ chế độ ngày nghỉ lễ, tết hưởng nguyên lương được quy định tập trung trong Bộ luật Lao động năm 2019 (Điều 112).

Nếu Nghị quyết này bổ sung thêm một ngày nghỉ sẽ tạo ra một “ngoại lệ” nằm ngoài Bộ luật Lao động dễ dẫn đến nguy cơ phân mảnh hệ thống pháp luật, mỗi nghị quyết chuyên đề lại có thể bổ sung một ngày nghỉ riêng.

Theo đại biểu, quy định thêm một ngày nghỉ hưởng lương thực chất là mở rộng quyền của người lao động, đồng thời làm phát sinh nghĩa vụ chi trả của người sử dụng lao động. Đây là chính sách có tác động kinh tế - xã hội trực tiếp, diện rộng, cần đánh giá tác động đầy đủ đặt trong tổng thể cân đối ngày nghỉ, năng suất, chi phí.

Do đó, đại biểu cho rằng những yêu cầu này phù hợp với quy trình sửa đổi luật, không phải một nghị quyết chuyên đề.

Về quỹ đầu tư mạo hiểm về văn hóa, đại biểu đề nghị cần làm rõ thế nào là “mạo hiểm” trong lĩnh vực văn hóa.

Nếu không có tiêu chí cụ thể, rất dễ dẫn đến tình trạng hoặc là quỹ không dám mạo hiểm, lựa chọn các dự án an toàn; hoặc ngược lại, mạo hiểm một cách cảm tính, thiếu cơ sở đánh giá.

Đặc biệt, cần tránh biến quỹ này thành một hình thức cấp phát ngân sách trá hình.

Quỹ mạo hiểm phải có nguyên tắc vận hành khác với quỹ hỗ trợ truyền thống, trong đó cần có: cơ chế lựa chọn dự án cạnh tranh, minh bạch, trách nhiệm giải trình rõ ràng và đặc biệt là kỷ luật đầu tư, không dàn trải, không bình quân.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) cho rằng, dự thảo hiện vẫn bộc lộ một hạn chế lớn là tinh thần đột phá thì có, nhưng nhiều quy định chưa đủ rõ để trở thành chính sách thực thi được ngay.

Đại biểu cũng đồng tình với đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga về việc quy định ngày nghỉ và hưởng lương Ngày Văn hóa nên xem xét khi sửa Bộ luật Lao động, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai tháng 10.2026, để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đồng thời đề nghị Chính phủ giải trình rõ đã có đánh giá tác động cụ thể chưa, tác động đến khu vực doanh nghiệp, sản xuất, dịch vụ ra sao?

Về nguồn lực, đại biểu đề nghị làm rõ căn cứ nào để ấn định mức chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa? Nếu chưa lượng hóa được tổng nhu cầu nguồn lực, lấy gì để bảo đảm nghị quyết khả thi khi đi vào thực hiện?

Dự thảo quy định Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần; đồng thời còn kèm theo hàng loạt cơ chế ưu đãi lớn khác.

Nhấn mạnh đây là nhóm chính sách sẽ phát sinh nguồn lực tài chính lớn, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục phân tích, đánh giá tổng thể để bảo đảm tính khả thi như: huy động từ nguồn nào, tỉ lệ trung ương và địa phương thế nào, có làm giảm dư địa cho các lĩnh vực cấp thiết khác không?

Báo cáo thẩm tra cũng lưu ý đây là những chính sách có thể phát sinh nguồn lực tài chính lớn và cần được đánh giá tổng thể kỹ hơn. Nếu không lượng hóa rõ nguồn lực, lộ trình và trách nhiệm thực hiện, nghị quyết rất dễ đúng về tinh thần nhưng khó đi vào cuộc sống.

Đọc bản gốc tại đây