Lương hưu hơn 6 triệu đồng vẫn chật vật, chuyên gia đề xuất cách tăng hợp lý

Nỗi lo của người cao tuổi

Bà Trần Thị Minh Hạnh (trú tại xã Thanh Trì, TP Hà Nội), từng làm trong ngành xây dựng và nghỉ hưu từ năm 2012, cho biết phải thắt chặt chi tiêu để trang trải cuộc sống.

"6,2 triệu đồng lương hưu mỗi tháng là số tiền tôi nhận được sau hơn 30 năm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), từ khi đi làm đến lúc nghỉ hưu. Với mặt bằng giá hiện nay, có bao nhiêu thì dùng bấy nhiêu, nhưng thực sự là không đủ. Tôi là người đứng ra lo chi tiêu trong gia đình, từ tiền điện, nước đến ăn uống, chưa kể thuốc men” - bà Hạnh chia sẻ.

Theo bà, chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, đặc biệt là các khoản liên quan đến sức khỏe khiến việc cân đối tài chính trở nên khó khăn. Mỗi khoản chi tiêu đều phải tính toán kỹ lưỡng, từ thực phẩm hằng ngày đến chi phí khám chữa bệnh.

Khi nghe thông tin lương hưu có thể được điều chỉnh từ ngày 1.7 tới, bà Hạnh cho biết rất mong chờ, song kỳ vọng mức tăng cao hơn, khoảng 8 - 10%, để phần nào bù đắp chi phí sinh hoạt đang ngày một tăng.

Hiện, Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng từ.1.7.2026.

Bộ Nội vụ đưa ra 2 phương án điều chỉnh. Ở phương án thứ nhất, một số nhóm đối tượng sẽ được tăng 4,5% và cộng thêm 200.000 đồng/tháng so với mức hưởng của tháng 6.2026; các nhóm còn lại được tăng 8%.

Phương án thứ hai là tăng đồng loạt 8% trên mức hưởng của tháng liền kề trước thời điểm điều chỉnh đối với tất cả các đối tượng thuộc diện áp dụng.

Điều chỉnh lương hưu chỉ là một thành phần

Trao đổi về vấn đề này, PGS.TS Trần Văn Trung - Giảng viên Bộ môn Quản lý công, Khoa Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh - cho rằng, trong bối cảnh áp lực già hóa dân số, cân đối quỹ và ngân sách, không có một “cú tăng” đơn lẻ nào có thể đạt được mục tiêu kép đó là vừa đảm bảo an sinh, vừa đảm bảo phát triển bền vững.

Theo ông, phương án tối ưu cần là một gói chính sách tổng thể, trong đó điều chỉnh lương hưu chỉ là một thành phần.

Ông Trung cho rằng, về dài hạn, cần áp dụng cơ chế điều chỉnh lương hưu theo hướng lai có mục tiêu, thay vì tăng đồng loạt do sẽ tiêu tốn nguồn quỹ lớn nhưng không hỗ trợ đúng nhóm cần thiết.

Theo đó, công thức tối ưu là kết hợp giữa điều chỉnh theo CPI (lạm phát) và một khoản hỗ trợ cố định nhỏ có mục tiêu.

Phần tăng theo CPI (khoảng 3-5%) giúp đảm bảo sức mua bền vững, trong khi khoản hỗ trợ 150.000 - 250.000 đồng nên tập trung vào nhóm có mức lương hưu thấp. Đây được xem là phiên bản “tối ưu hóa” của phương án tăng 4,5% kèm 200.000 đồng.

Bên cạnh đó, chuyên gia nhấn mạnh cần cải cách các tham số để đảm bảo bền vững quỹ BHXH.

Trong đó, việc tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình của Bộ luật Lao động năm 2019 được đánh giá là giải pháp hiệu quả về tài chính.

Đồng thời, cần điều chỉnh tỉ lệ hưởng theo hướng giảm nhẹ trong dài hạn và giảm tốc độ tích lũy phần trăm theo năm, cũng như mở rộng diện tham gia, nhất là với lao động khu vực phi chính thức và BHXH tự nguyện, nhằm tăng nguồn thu.

Một nội dung quan trọng khác là tách bạch rõ giữa chức năng “bảo hiểm” và “an sinh”.

Theo đó, quỹ BHXH cần vận hành theo nguyên tắc đóng - hưởng, trong khi ngân sách nhà nước đảm nhận vai trò hỗ trợ người cao tuổi nghèo và những trường hợp có mức lương hưu thấp, tránh tình trạng “gánh chéo” gây áp lực lên quỹ.

Ngoài ra, việc phát triển hệ thống hưu trí đa tầng, bao gồm các quỹ hưu trí bổ sung từ doanh nghiệp, khu vực tư nhân và bảo hiểm hưu trí tự nguyện, cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào quỹ hưu trí công.

Từ đó, ông Trung cho rằng, phương án tối ưu không nằm ở việc tăng đồng loạt, mà là cơ chế điều chỉnh kết hợp giữa chỉ số hóa theo lạm phát và hỗ trợ có mục tiêu, đi kèm với cải cách tham số và phát triển hệ thống đa tầng, nhằm đảm bảo cân bằng giữa quyền lợi người hưởng và tính bền vững tài chính trong dài hạn.