Lao động tự do vẫn có lương hưu: Cánh cửa rộng mở từ BHXH tự nguyện

Khi chính sách “chạm” đến người dân

Những năm gần đây, chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện đã có nhiều điều chỉnh quan trọng, từng bước tạo điều kiện thuận lợi hơn để người lao động khu vực phi chính thức tham gia và thụ hưởng chế độ hưu trí.

Điểm nhấn đáng chú ý là Luật BHXH 2024 quy định giảm thời gian đóng tối thiểu để hưởng lương hưu xuống còn 15 năm, thay vì 20 năm như trước đây. Quy định này mở ra cơ hội cho những người tham gia muộn hoặc có quá trình đóng không liên tục, đặc biệt là nhóm lao động tự do, buôn bán nhỏ, làm việc thời vụ.

Cùng với việc hoàn thiện thể chế, quy mô tham gia BHXH tiếp tục được mở rộng. Theo BHXH Việt Nam, năm 2025 cả nước có khoảng 3,3 triệu người tham gia BHXH, trong đó khoảng 2,4% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH tự nguyện. Dù tỷ lệ còn khiêm tốn, đây là tín hiệu tích cực, cho thấy ngày càng nhiều người quan tâm đến việc tích lũy an sinh lâu dài.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy số người hoàn tất điều kiện hưởng lương hưu từ BHXH tự nguyện đang gia tăng.

Tại Bắc Ninh, đến hết năm 2025, đã có hơn 7.300 người được hưởng lương hưu hằng tháng, phần lớn là lao động tự do.

Hay tại BHXH cơ sở Hội An Tây (TP Đà Nẵng), năm 2025 có 29 trường hợp hưởng lương hưu, nhưng đến tháng 3.2026 con số này đã tăng lên 75 trường hợp “cán đích”.

Những kết quả này cho thấy việc “hạ ngưỡng” thời gian đóng đã mở rộng đáng kể cơ hội tiếp cận lương hưu, đặc biệt với nhóm lao động khu vực phi chính thức, qua đó từng bước thu hẹp khoảng trống an sinh.

Không chỉ thay đổi về chính sách, phương thức tổ chức thực hiện cũng được đổi mới theo hướng linh hoạt, gần dân hơn. Nhiều địa phương đã tăng cường đối thoại, tư vấn trực tiếp tại cơ sở, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi và chủ động tham gia.

Từ chỗ chưa từng nghĩ đến BHXH do thu nhập không ổn định, sau khi được tư vấn cụ thể, nhiều người lao động đã quyết định tham gia như một cách tích lũy cho tương lai.

"Nếu trước đây tôi vô cùng ngưỡng mộ các anh chị làm trong cơ quan Nhà nước vì khi nghỉ hưu họ sẽ ổn định, có lương hưu hằng tháng làm chỗ dựa, bớt phụ thuộc vào con cháu, thì giờ đây tôi cũng đang chuẩn bị cho tương lai của mình giống như vậy. Hằng tháng tôi sẽ bỏ ra một khoản thu nhập nhỏ để đóng BHXH tự nguyện" - chị Đào Thị Vân Anh (chủ quán cà phê ở Hà Nội) chia sẻ.

Song song đó, chuyển đổi số trong lĩnh vực BHXH cũng góp phần nâng cao khả năng tiếp cận chính sách. Năm 2025, toàn hệ thống đã tiếp nhận và xử lý hơn 49,9 triệu hồ sơ, trong đó trên 98% được giải quyết đúng hạn hoặc sớm hạn.

Kết quả này cho thấy hiệu quả rõ nét của cải cách thủ tục hành chính, đưa chính sách đến gần hơn với người dân.

Lương hưu - không chỉ là khoản tiền hằng tháng

Khi cân nhắc tham gia BHXH tự nguyện, nhiều người lao động quan tâm đến mức hưởng lương hưu. Tuy nhiên, giá trị của chính sách không chỉ nằm ở thu nhập hằng tháng mà còn ở ý nghĩa an sinh lâu dài.

Lương hưu là khoản thu nhập ổn định và được Nhà nước điều chỉnh định kỳ nhằm bảo đảm giá trị theo thời gian. Trong những năm qua, mức lương hưu đã nhiều lần được tăng, đặc biệt ưu tiên nhóm có mức hưởng thấp, góp phần cải thiện đời sống người nghỉ hưu.

Bên cạnh đó, người hưởng lương hưu còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế với mức chi trả cao – một lợi ích thiết thực trong bối cảnh chi phí y tế ngày càng gia tăng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi ngày càng lớn.

Chính sách BHXH tự nguyện cũng đang từng bước được hoàn thiện theo hướng tiệm cận với BHXH bắt buộc. Việc bổ sung chế độ thai sản là một bước tiến đáng chú ý, góp phần nâng cao quyền lợi và tăng sức hấp dẫn của chính sách. Đồng thời, Nhà nước tiếp tục hỗ trợ mức đóng cho một số nhóm đối tượng như hộ nghèo, cận nghèo, qua đó giảm bớt gánh nặng tài chính và khuyến khích người dân tham gia.

Nhìn tổng thể, lương hưu không chỉ là khoản tích lũy tài chính mà còn là sự bảo đảm cho một cuộc sống ổn định khi về già – từ thu nhập, chăm sóc sức khỏe đến sự an tâm về tinh thần.

Hướng tới an sinh toàn dân

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, thực tiễn triển khai cho thấy, khi chính sách được thiết kế phù hợp và tổ chức thực hiện hiệu quả, người dân ngày càng chủ động tham gia và gắn bó lâu dài. Từ những câu chuyện cụ thể tại cơ sở, có thể nhận thấy sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức: người lao động đang dần chuyển từ tư duy ngắn hạn sang chủ động tích lũy cho tương lai.

Trong bối cảnh dân số già hóa, việc mở rộng diện bao phủ BHXH là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm ổn định kinh tế – xã hội. BHXH và bảo hiểm y tế tiếp tục là hai trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh, bổ trợ lẫn nhau trong việc bảo đảm đời sống và chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Khi mỗi người chủ động tham gia BHXH để tích lũy cho tuổi già, hệ thống an sinh xã hội sẽ ngày càng được củng cố, góp phần giảm áp lực cho gia đình và xã hội. Lương hưu vì vậy không chỉ là quyền lợi của mỗi cá nhân mà còn là nền tảng cho một xã hội phát triển bền vững – nơi mọi người đều có thể yên tâm về tương lai và không ai bị bỏ lại phía sau.

Đọc bản gốc tại đây