Đóng bảo hiểm y tế ở trường, đi làm thêm có bị truy thu?

Thực tế có sinh viên đã tham gia BHYT tại trường nhưng khi đi làm part-time 6 tiếng/ngày lại bị doanh nghiệp yêu cầu truy thu tiền BHYT. Thậm chí, có nơi còn thông báo nếu không đóng thì sẽ không trả lương.

Sinh viên làm part-time khi nào phải đóng BHYT tại doanh nghiệp?

Theo khoản 10 Điều 1 Luật BHYT sửa đổi năm 2024, đối tượng tham gia BHYT bao gồm người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên.

Quy định này cũng áp dụng với người làm việc không trọn thời gian, nếu có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất theo quy định.

Như vậy, nếu sinh viên đi làm thêm theo hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên và mức lương đáp ứng điều kiện luật định, thì vẫn thuộc diện phải tham gia BHYT bắt buộc theo nhóm người lao động, dù trước đó đã mua BHYT tại trường.

Đã mua BHYT ở trường, vì sao vẫn phải đóng theo công ty?

Theo khoản 5 Điều 13 Luật BHYT sửa đổi năm 2024, nếu một người cùng lúc thuộc nhiều nhóm đối tượng tham gia BHYT khác nhau thì sẽ đóng theo nhóm được xác định đầu tiên theo thứ tự luật định.

Khoản 5 Điều 12 Luật BHYT sửa đổi năm 2024 quy định thứ tự các nhóm tham gia BHYT gồm:

Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng;

Nhóm do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng;

Nhóm do ngân sách nhà nước đóng;

Nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng, trong đó có học sinh, sinh viên;

Nhóm tham gia theo hộ gia đình.

Theo thứ tự này, nhóm người lao động được xếp trước nhóm học sinh, sinh viên. Vì vậy, khi sinh viên ký hợp đồng lao động đủ điều kiện tham gia BHYT bắt buộc, thì phải chuyển sang đóng BHYT theo doanh nghiệp.

Nói cách khác, thẻ BHYT sinh viên không còn là căn cứ ưu tiên nếu người đó đã thuộc nhóm lao động bắt buộc tham gia BHYT.

Mức đóng BHYT của sinh viên đi làm thêm là bao nhiêu?

Hiện nay, mức đóng BHYT bắt buộc là 4,5% tiền lương tháng. Trong đó:

Người sử dụng lao động đóng 3%;

Người lao động đóng 1,5%.

Nếu trong thời gian làm việc, doanh nghiệp chưa khấu trừ phần 1,5% thuộc trách nhiệm của người lao động, thì người lao động vẫn có trách nhiệm nộp lại phần này để đơn vị hoàn tất việc đóng BHYT cho cơ quan bảo hiểm xã hội theo quy định.

Điều 94 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định rõ: người sử dụng lao động không được dùng việc trả lương để cưỡng ép người lao động thực hiện các nghĩa vụ khác không có trong hợp đồng hoặc trái pháp luật.

Điều đó có nghĩa, tiền lương là quyền lợi hợp pháp của người lao động tương ứng với công sức đã bỏ ra. Doanh nghiệp có trách nhiệm thanh toán đầy đủ, đúng hạn tiền lương cho người lao động, kể cả khi hợp đồng đã chấm dứt.

Trường hợp có phát sinh khoản phải truy đóng BHYT, doanh nghiệp và người lao động phải xử lý theo quy định của pháp luật về bảo hiểm, chứ không được lấy lý do đó để giữ lương hoặc đe dọa không trả lương.

Để hạn chế rủi ro khi đi làm thêm, sinh viên cần chủ động tìm hiểu kỹ các quy định liên quan đến hợp đồng lao động và bảo hiểm. Trước khi nhận việc, nên kiểm tra rõ thời hạn hợp đồng, mức lương, điều khoản về BHXH, BHYT và các khoản khấu trừ hàng tháng.

Bên cạnh đó, sinh viên cũng cần xác định mình thuộc nhóm tham gia BHYT nào, theo dõi việc doanh nghiệp trích nộp bảo hiểm ra sao, đồng thời trao đổi ngay với đơn vị sử dụng lao động nếu có vấn đề chưa rõ.

Nếu bị ảnh hưởng quyền lợi, bị giữ lương hoặc bị yêu cầu thực hiện những nghĩa vụ trái quy định, sinh viên có thể phản ánh tới cơ quan chức năng, cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức công đoàn để được hỗ trợ.

Đọc bản gốc tại đây