Hoàn thiện thể chế bảo vệ an ninh mạng, phá vỡ mạng lưới tội phạm xuyên biên giới

Gia tăng các loại tội phạm mạng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Theo chương trình Kỳ họp thứ 10, sáng 31.10, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật An ninh mạng.

Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, dữ liệu cá nhân đang được khai thác, sử dụng, tạo ra giá trị thặng dư một cách tự do, thiếu nguyên tắc và sự quản lý, dẫn tới thực trạng lộ, lọt, mua bán, xâm phạm dữ liệu cá nhân diễn ra phổ biến, ngày càng nghiêm trọng, kéo theo gia tăng các loại tội phạm mạng, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Thực tế, trong 6 tháng đầu năm 2025, phát hiện 25 vụ việc liên quan hệ thống thông tin của một số cơ quan, đơn vị tồn tại điểm yếu, lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng, xảy ra tình trạng lây nhiễm mã độc; lộ mất tài khoản quản trị, tài khoản người dùng; 56 vụ việc liên quan hoạt động quảng cáo, rao bán thông tin, dữ liệu cá nhân trên các diễn đàn hội nhóm, trang mạng tin tặc với gần 110 triệu bản ghi.

Hoạt động sử dụng công nghệ cao để thực hiện hành vi phạm tội, xâm phạm trật tự, an toàn xã hội diễn ra ngày càng phức tạp, gây bức xúc trong xã hội, gây thiệt hại lớn về tài sản cho người dân, nhất là hoạt động lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, đánh bạc và tổ chức đánh bạc, truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, mua bán vũ khí, vật liệu nổ, ma túy, bằng cấp giả.

Đặc biệt, các nhóm tội phạm người nước ngoài có xu hướng dịch chuyển sang địa bàn Việt Nam để thực hiện hành vi phạm tội với nhiều thủ đoạn hoạt động mới tinh vi hơn, tập trung ở các tỉnh, thành phố lớn, khu du lịch, vùng ven biển có vị trí chiến lược, thiết yếu về an ninh quốc phòng như TPHCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Nha Trang, Đà Nẵng...

Bối cảnh và tình hình trên đã đặt ra yêu cầu cấp bách là phòng ngừa, xử lý hành vi xâm phạm an ninh mạng; hoạt động bảo vệ an ninh mạng; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật an ninh mạng; kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; điều kiện bảo đảm an ninh mạng.

Bảo vệ chủ quyền quốc gia, quyền con người và an ninh mạng

Dự thảo luật lần này bổ sung 1 điều luật quy định về bảo đảm an ninh dữ liệu. Hiện nay, dữ liệu là tài sản quốc gia, là nguyên liệu đầu vào vô cùng quý giá mà mọi hệ sinh thái số, chuyển đổi số. Tuy nhiên, các quy định hiện nay mới chỉ tập trung vào vấn đề khai thác, sử dụng, xử lý dữ liệu phục vụ chuyển đổi số, chưa quy định về bảo đảm an ninh dữ liệu; do đó, việc bổ sung vào Luật An ninh mạng là rất cấp thiết.

Dự thảo bổ sung 1 khoản tại điều luật quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng. Theo đó, yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng phải định danh địa chỉ internet (địa chỉ IP) của tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ internet, cung cấp cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng để phục vụ công tác quản lý Nhà nước, đảm bảo an ninh mạng.

Địa chỉ IP tương tự như số nhà, địa chỉ cư trú ngoài đời thực, là cơ sở quan trọng nhất để xác định thông tin, vị trí, thiết bị đầu cuối truy cập, sử dụng, hoạt động trên internet. Việc định danh địa chỉ internet phục vụ công tác bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội thời gian qua còn nhiều bất cập, hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu công tác nghiệp vụ, tỉ lệ tra cứu địa chỉ internet có thông tin thuê bao không quá 40% gây khó khăn rất lớn cho công tác bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội của lực lượng Công an.

Bổ sung quy định kinh phí bảo vệ an ninh mạng của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp Nhà nước, tổ chức chính trị phải bảo đảm tối thiểu 10% trong tổng kinh phí triển khai đề án, dự án, chương trình, kế hoạch đầu tư, ứng dụng, phát triển công nghệ thông tin.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Trang (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị cần tăng cường các giải pháp phòng, chống tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, bởi tội phạm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên lĩnh vực này hiện chiếm 59%.

Còn đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng, Công ước Hà Nội - Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng đã được 72 quốc gia ký kết, điều này sẽ giúp cho các quốc gia có cơ chế hợp tác trong công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm trên không gian mạng, bảo vệ chủ quyền quốc gia, quyền con người và an ninh mạng. Vấn đề còn lại là quá trình tổ chức thực thi sao cho thật sự hiệu quả.

Để phòng ngừa tội phạm công nghệ cao, đại biểu cũng cho rằng cần xây dựng khung pháp lý chặt chẽ, hoàn thiện Luật An ninh mạng, Luật Tội phạm công nghệ cao... nhằm quy định rõ hình phạt cho hành vi bắt cóc online với một chế tài thật sự mạnh mẽ. Yêu cầu các nền tảng xuyên biên giới ký cam kết báo cáo gỡ bỏ nội dung vi phạm và công khai số liệu xử lý với mức phạt tài chính hoặc tạm ngưng quảng cáo nếu những nền tảng này không thực hiện đúng quy định.

Cũng theo đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, cần tăng cường hợp tác quốc tế, thiết lập cơ chế trao đổi thông tin, phối hợp điều tra với các quốc gia, tổ chức quốc tế để phá vỡ mạng lưới tội phạm xuyên biên giới, đồng thời hỗ trợ hồi hương và tái hòa nhập cho nạn nhân.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) đề nghị tập trung bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng, làm sạch không gian mạng; triệt để xử lý, dẹp bỏ việc lợi dụng mạng xã hội để vi phạm pháp luật; ngăn ngừa các hành vi như “giang hồ mạng” và “ngáo quyền lực” trên không gian mạng, lợi dụng mạng xã hội để gây rối trục lợi và vi phạm pháp luật.

“Tôi đề nghị Chính phủ sớm đưa các nội dung của Công ước Hà Nội về phòng chống tội phạm mạng được luật hóa và đưa Công ước này vào cuộc sống càng sớm càng tốt”, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị.

Đọc bản gốc tại đây