Luật hóa việc bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí cùng người thân

Luật Tiết kiệm, chống lãng phí gồm 6 chương, 38 điều. So với Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013 hiện hành, Luật mới thay đổi tên gọi thành "Luật Tiết kiệm, chống lãng phí", có hiệu lực thi hành từ 1.7.2026.

Theo Chính phủ, việc bỏ từ "thực hành" nhằm thể hiện tính cấp thiết và quyết liệt trong bối cảnh hiện nay. Tiết kiệm, chống lãng phí không chỉ là việc "thực hành" đơn thuần mà phải trở thành quy định bắt buộc, chuẩn mực đạo đức xã hội và là yếu tố quyết định để đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Luật có một số điểm mới nổi bật về nội dung. Theo đó, Quốc hội chọn ngày 31 tháng 5 hằng năm là Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí và Chính phủ sẽ quy định chi tiết việc tổ chức thực hiện.

Luật mới cũng quy định rõ việc cung cấp, xử lý thông tin phát hiện lãng phí, bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí. Theo đó, người đứng đầu cơ quan, tổ chức nhận được thông tin về lãng phí có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý, giải quyết thông tin phát hiện lãng phí theo quy định pháp luật về tố cáo, pháp luật về tiếp công dân và pháp luật có liên quan; trường hợp có lãng phí xảy ra phải ngăn chặn, khắc phục kịp thời.

Người đứng đầu cũng có trách nhiệm xử lý theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền xử lý sai phạm và công khai kết quả xử lý; giải trình trước cơ quan chức năng về việc để xảy ra lãng phí theo quy định.

Cơ quan thanh tra, kiểm tra, điều tra, Viện Kiểm sát nhân dân, người đứng đầu cơ quan cấp trên trực tiếp khi nhận được thông tin về lãng phí có trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức làm rõ theo chức năng, nhiệm vụ của mình, ngăn chặn và kịp thời xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

Người đấu tranh chống lãng phí và người thân được bảo vệ theo quy định của pháp luật. Trong đó, họ được bồi thường theo quy định khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng biện pháp bảo vệ hoặc áp dụng không kịp thời gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản, tinh thần.

Việc lợi dụng đấu tranh chống lãng phí để vu khống cơ quan, tổ chức, cá nhân; dùng bạo lực, gây áp lực, vu khống, cô lập, xúc phạm hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người đấu tranh chống lãng phí và người thân sẽ bị nghiêm cấm.

Các hành vi xâm phạm bất hợp pháp nhà ở, chỗ ở, chiếm giữ, hủy hoại tài sản, xúc phạm nhân phẩm, danh dự; trả thù hoặc thuê, nhờ, xúi giục người khác uy hiếp tinh thần, trả thù người đấu tranh chống lãng phí và người thân cũng bị nghiêm cấm.

Hành vi khác cũng bị nghiêm cấm là phân biệt đối xử, đề ra tiêu chí, điều kiện, nhận xét, đánh giá mang tính áp đặt gây bất lợi trong công tác cán bộ, khen thưởng, kỷ luật với người đấu tranh chống lãng phí và người thân; luân chuyển, điều động, biệt phái người đấu tranh chống lãng phí khi đang giải quyết vụ việc.

Đối với hoạt động kiểm tra, thanh tra tiết kiệm, chống lãng phí, luật quy định rõ để đảm bảo rõ ràng trong tổ chức thực hiện. Đây được xác định là nhiệm vụ thường xuyên của các cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Việc kiểm tra sẽ bao gồm: Tình hình và kế hoạch tổ chức thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí; việc công khai về tiết kiệm, chống lãng phí; tình hình thực hiện tiêu chuẩn, định mức, chế độ trong từng lĩnh vực theo quy định của pháp luật…

Việc thanh tra sẽ thông qua xem xét, đánh giá, kết luận, kiến nghị xử lý của cơ quan thanh tra đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn liên quan đến tiết kiệm, chống lãng phí của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo trình tự, thủ tục do pháp luật thanh tra quy định.

Đọc bản gốc tại đây