Lương cơ sở chỉ bằng 56% lương tối thiểu vùng, nhiều khác biệt trong cơ chế trả lương

56% không chỉ là một con số kỹ thuật

Tại tờ trình dự thảo Nghị định điều chỉnh lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, Bộ Nội vụ cho biết mức lương cơ sở hiện nay là 2,34 triệu đồng/tháng, chỉ tương đương khoảng 56% mức lương tối thiểu vùng bình quân của khu vực doanh nghiệp.

Cơ quan này đề xuất điều chỉnh lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng, áp dụng từ ngày 1.7.2026.

Trao đổi về nội dung này, PGS.TS Trần Văn Trung - Bộ môn Quản lý công, Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM) cho rằng việc lương cơ sở chỉ đạt khoảng 56% mức lương tối thiểu vùng bình quân của khu vực doanh nghiệp không chỉ là một con số kỹ thuật, mà phản ánh khá rõ bản chất và những hạn chế của chính sách tiền lương khu vực công hiện nay.

Ông phân tích, trong kinh tế thị trường, tiền lương có xu hướng gắn với cung - cầu lao động và năng suất. Tuy nhiên, lương khu vực công vẫn thấp hơn đáng kể khu vực doanh nghiệp.

Điều này cho thấy chính sách tiền lương ở khu vực công hiện nay vẫn thực sự chưa vận hành theo cơ chế thị trường, còn mang tính hành chính, bao cấp.

Đặc biệt, theo ông, tình trạng này cũng chưa đảm bảo mục tiêu cải cách tiền lương. Theo định hướng cải cách: Lương khu vực công phải đảm bảo mức sống tiệm cận hoặc cao hơn mức tối thiểu của doanh nghiệp, nhưng thực tế chỉ đạt khoảng 56%. Điều này phản ánh một thực tế khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và thực thi còn lớn.

Lương tối thiểu vùng vốn đã là “mức sàn” của thị trường, khi lương cơ sở thấp hơn nhiều thì thu nhập công chức (nhất là người mới vào) khó đáp ứng nhu cầu sống cơ bản.

Theo PGS.TS Trần Văn Trung, so với khu vực doanh nghiệp, khu vực công có lương thấp hơn và ít cơ hội tăng thu nhập. Điều này phản ánh chính sách tiền lương hiện nay ở nước ta chưa đủ cạnh tranh để thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao.

Ông đánh giá, việc cải cách tiền lương vẫn ở thời điểm mang tính “chuyển tiếp”. Bên cạnh đó có sự khác biệt về cơ chế trả lương. Khu vực công áp dụng công thức hệ số lương nhân với lương cơ sở, trong khi khu vực doanh nghiệp trả lương theo thị trường và hiệu quả công việc.

"Khoảng cách 56% không chỉ là “ít tiền hơn”, mà là khác biệt về mô hình trả lương" - ông nói.

Đẩy mạnh cải cách tiền lương

Theo chuyên gia, việc lương cơ sở chỉ đạt khoảng 56% mức lương tối thiểu vùng bình quân của khu vực doanh nghiệp cho thấy cải cách tiền lương vẫn đang ở giai đoạn chuyển tiếp và cần tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới.

TS Nguyễn Tiến Dĩnh - nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ - cho rằng việc nghiên cứu trả lương cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm không phải là vấn đề mới mà đã được đưa ra bàn thảo nhiều năm.

Ông dẫn lại tại Nghị quyết 27 năm 2018 của Ban Chấp hành Trung ương về cải cách chính sách tiền lương đã định hướng việc xây dựng hệ thống bảng lương mới theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo để thay thế hệ thống bảng lương hiện hành.

Ông Dĩnh cũng nhấn mạnh việc trả lương theo vị trí việc làm và chức danh là cách làm khoa học, cả thế giới đang làm, song quan trọng nhất là cách thực hiện. Việc xác định vị trí việc làm chuẩn xác sẽ là cơ sở để định biên chuẩn.

Đọc bản gốc tại đây