Tranh luận về "quyền được từ chối" của viên chức

Ngày 13.11, tiếp tục Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Viên chức (sửa đổi).

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Vương Thị Hương (đoàn Tuyên Quang) nhất trí việc sửa đổi toàn diện Luật Viên chức nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức, hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập.

Liên quan đến quyền của viên chức về hoạt động nghề nghiệp quy định tại Điều 11 dự thảo Luật, nữ đại biểu này nói, tại khoản 6 Điều 11 quy định: “Viên chức được từ chối thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ nếu cho rằng công việc hoặc nhiệm vụ đó trái với quy định của pháp luật”.

Theo đại biểu Vương Thị Hương, cụm từ “cho rằng” mang tính chủ quan, chưa có tiêu chí hay căn cứ cụ thể để xác định thế nào là “trái với quy định của pháp luật”.

“Nếu không quy định rõ ràng có thể xảy ra tình trạng viên chức lạm dụng quyền từ chối để né tránh nhiệm vụ. Ngược lại, người dám từ chối thực hiện nhiệm vụ trái với pháp luật có thể bị trù dập, đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ nếu như không có cơ chế bảo vệ rõ ràng” - đại biểu Hương nói.

Vị đại biểu này dẫn chứng trong thực tế, viên chức thường ở vị trí chấp hành, việc đánh giá một nhiệm vụ là “trái pháp luật” đôi khi vượt quá khả năng nhận định chuyên môn hoặc không đủ căn cứ pháp lý rõ ràng.

Mặt khác nếu không có quy trình, cơ chế xem xét cụ thể, viên chức dù nhận thấy mệnh lệnh sai, trái với pháp luật cũng không dám từ chối, vì sợ bị quy là chống lệnh, vi phạm kỷ luật.

Quy định này dù có ý nghĩa bảo vệ viên chức trước những mệnh lệnh sai, trái với pháp luật nhưng khó phát huy hiệu quả thực chất trong thực tiễn.

Chính vì vậy, đại biểu này kiến nghị chỉnh lý theo hướng: Khi nhận thấy công việc hoặc nhiệm vụ được giao có dấu hiệu trái với quy định của pháp luật, viên chức có quyền báo cáo bằng văn bản nêu rõ căn cứ cho người giao nhiệm vụ và người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập. Người đứng đầu có trách nhiệm xem xét, trả lời bằng văn bản trong thời hạn nhất định.

Trong thời gian chờ kết luận, viên chức được tạm hoãn thực hiện nhiệm vụ trong phạm vi không gây hậu quả nghiêm trọng; nếu người đứng đầu yêu cầu thực hiện bằng văn bản thì viên chức phải chấp hành nhưng không phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu có hậu quả phát sinh.

Cùng quan điểm, đại biểu Phạm Thị Minh Huệ (đoàn Cần Thơ) cho rằng quy định như dự thảo sẽ khiến viên chức gặp khó, bởi việc “cho rằng” công việc nào đó trái quy định của pháp luật sẽ mang tính chủ quan, không có cơ sở để xác định.

Đại biểu đoàn Cần Thơ đề nghị cần nghiên cứu cụ thể nội dung này để có tính khả thi, vừa bảo vệ quyền của viên chức nhưng cũng vừa đảm bảo việc thi hành công vụ.

Đọc bản gốc tại đây