Lao động nước ngoài, lao động ngắn ngày có phải đóng bảo hiểm xã hội?

Tại buổi đối thoại với cơ quan chức năng do Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư TPHCM tổ chức mới đây, đại diện một doanh nghiệp phản ánh vướng mắc liên quan đến lao động nước ngoài di chuyển nội bộ doanh nghiệp. Theo quy định hiện hành, sau khi hết thời hạn làm việc, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục xin cấp mới giấy phép lao động cho người lao động.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cho rằng việc cấp mới giấy phép lao động không làm thay đổi bản chất của người lao động bởi họ vẫn thuộc diện di chuyển nội bộ trong cùng hệ thống doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp băn khoăn liệu việc cấp mới giấy phép lao động có làm phát sinh nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc hay không.

Trả lời vấn đề này, đại diện cơ quan BHXH TPHCM cho biết khoản 2 Điều 2 Luật BHXH năm 2024 quy định người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khi có hợp đồng lao động từ đủ 12 tháng trở lên, trừ các trường hợp được pháp luật loại trừ.

Các trường hợp không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc gồm người lao động di chuyển nội bộ doanh nghiệp; người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu tại thời điểm giao kết hợp đồng lao động và các trường hợp khác theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Theo cơ quan BHXH, nếu sau khi hết thời hạn làm việc, doanh nghiệp vẫn bố trí người lao động theo hình thức di chuyển nội bộ thì người lao động tiếp tục thuộc diện được loại trừ khỏi đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Việc phải xin cấp mới giấy phép lao động không làm thay đổi bản chất của quan hệ lao động và cũng không làm thay đổi căn cứ xác định đối tượng tham gia BHXH.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp cũng đề nghị hướng dẫn cụ thể về nghĩa vụ tham gia BHXH đối với lao động làm việc ngắn ngày, lao động thời vụ hoặc các trường hợp chuyên gia, diễn giả được thuê theo từng sự kiện với mức thù lao cao nhưng thời gian làm việc ngắn.

Liên quan đến đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, đại diện BHXH TPHCM cho biết, Luật BHXH năm 2024 đã mở rộng phạm vi bao phủ. Theo khoản 1 Điều 2 của luật, người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn từ đủ một tháng trở lên đều thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, kể cả trường hợp làm việc không trọn thời gian.

Do đó, trường hợp người lao động chỉ làm việc thực tế từ 1-3 ngày nhưng có giao kết hợp đồng lao động từ đủ một tháng trở lên và có tiền lương thuộc diện đóng BHXH thì vẫn phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định.

Một nội dung khác được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là việc xác định tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Hiện nay, thu nhập của người lao động tại nhiều doanh nghiệp không chỉ gồm lương cơ bản mà còn có các khoản hỗ trợ như tiền ăn, điện thoại, xăng xe.

Theo phản ánh, một số doanh nghiệp đã bị yêu cầu truy đóng BHXH đối với các khoản hỗ trợ được chi trả cố định hàng tháng. Trong khi đó, doanh nghiệp cho rằng đây là các khoản hỗ trợ phục vụ công việc thực tế phát sinh và được quy định cụ thể trong chính sách tiền lương của đơn vị.

Về vấn đề này, đại diện BHXH TPHCM dẫn khoản 1 Điều 31 Luật BHXH năm 2024, theo đó tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc bao gồm tiền lương theo công việc hoặc chức danh và các khoản bổ sung khác được xác định cụ thể, trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.

Do vậy, các khoản phụ cấp hoặc hỗ trợ được chi trả cố định hàng tháng có thể được xem xét đưa vào căn cứ đóng BHXH. Việc xác định có thuộc diện phải đóng hay không phụ thuộc vào tính chất khoản chi trả cũng như nội dung đã được thỏa thuận trong hợp đồng lao động.

Cơ quan BHXH khuyến nghị doanh nghiệp cần rà soát kỹ cơ cấu tiền lương, phụ cấp và các khoản bổ sung đang áp dụng để đối chiếu với quy định của Luật BHXH năm 2024, từ đó thực hiện đúng nghĩa vụ đóng BHXH, tránh phát sinh truy thu hoặc tranh chấp trong quá trình thực hiện.

Đọc bản gốc tại đây.