Quy định bồi thường khi xây nhà trên đất nông nghiệp bị thu hồi

Câu hỏi: Bà B sở hữu một thửa đất trồng cây lâu năm và đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) từ năm 2005. Đến năm 2010, khu vực này được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền công bố quy hoạch khu dân cư. Tuy nhiên, vào năm 2014, bà B vẫn tiến hành xây dựng một căn nhà ở kiên cố trên thửa đất này và gia đình sinh sống ổn định từ đó đến nay.

Tháng 8.2026, Nhà nước ban hành quyết định thu hồi đất để thực hiện dự án hạ tầng. Theo phương án dự kiến của Ban bồi thường giải phóng mặt bằng, bà B được xem xét bồi thường chuyển đổi sang đất ở nhưng phải khấu trừ tiền sử dụng đất, nộp lệ phí trước bạ và chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính do sử dụng đất sai mục đích.

Thực tế, diện tích căn nhà bà B đã xây dựng lên tới 350 m2, trong khi hạn mức giao đất ở/công nhận đất ở tại địa phương quy định chỉ là 200 m2.

Câu hỏi đặt ra: Phần diện tích nhà 150 m2 xây dựng dôi dư (vượt quá hạn mức 200 m2 đất ở của địa phương) có được bồi thường tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi không? Việc tính toán bồi thường cho toàn bộ căn nhà 350 m2 của bà B được áp dụng theo quy định nào?

Bộ phận Tư vấn bạn đọc của báo Lao Động trả lời:

Căn cứ pháp lý bồi thường tài sản khi thu hồi đất theo thông tin mà Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã hướng dẫn dựa trên hệ thống pháp luật hiện hành:

Tại Điều 95 Luật Đất đai năm 2024 và Điều 5 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại Điều 11 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP) đã quy định rõ điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Bồi thường tài sản gắn liền với đất

Về tài sản nhà ở, Điều 102, Điều 105 Luật Đất đai năm 2024 và Điều 14 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Điều 11 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP) quy định chi tiết việc bồi thường thiệt hại về nhà, nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất khi thu hồi đất. Các điều luật này cũng chỉ rõ những trường hợp không được bồi thường tài sản gắn liền với đất.

Hướng dẫn giải quyết hồ sơ

Do nội dung phản ánh là tình huống giả dụ, không có hồ sơ và tài liệu pháp lý kèm theo để đối chiếu thực tế.

Vì vậy, để xác định chính xác phần nhà xây trên đất nông nghiệp vượt hạn mức được xử lý ra sao, đề nghị bạn đọc nghiên cứu các quy định của pháp luật nêu trên và liên hệ trực tiếp với cơ quan quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương để được hướng dẫn, làm rõ phương án bồi thường.

Xem bản gốc tại đây.