Báo Lao Động - từ mùa Thu cách mạng đến khát vọng bước vào kỷ nguyên mới

Dấu mốc trọng đại

Ngược dòng thời gian 96 năm về trước, ngày 14.8.1929, Báo Lao Động số đầu tiên được xuất bản trong một ngôi nhà nhỏ ở ngõ Thông Phong, gần hồ Giám (nay là phố Tôn Đức Thắng), do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh làm Tổng Biên tập. Từ đó đến nay, Báo Lao Động luôn đồng hành cùng giai cấp công nhân và nhân dân lao động, trong mọi chặng đường lịch sử của đất nước.

Trong những dấu mốc quan trọng của đất nước và của Báo Lao Động, không thể không nhắc tới mốc son năm 1945. Tháng 8 năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, nhân dân ta đã vùng lên, tiến hành cuộc Tổng khởi nghĩa kỳ tích và oanh liệt tạo nên dấu mốc vĩ đại trong lịch sử dân tộc - Cách mạng tháng Tám.

Ngày 2.9.1945, trước hàng vạn đồng bào tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam). Từ đây, lịch sử dân tộc sang trang, chấm dứt chế độ phong kiến kéo dài, bước vào một kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên độc lập, tự do.

Lịch sử Báo Lao Động đã ghi lại: Cách mạng tháng Tám năm 1945 mở ra một trang đẹp rực rỡ trong lịch sử Báo Lao Động.

Ngay trong ngày 19.8, ngày Hà Nội giành chính quyền, ngôi nhà số 51 Hàng Bồ đã thuộc về tay Cách mạng (sau này là trụ sở Báo Lao Động). Ngôi nhà này là của Phạm Lê Bổng, một nghị sĩ giàu có. Lúc đó ngôi nhà đang là trụ sở Báo Bình Minh do Nguyên Giang làm chủ bút.

Ngay sau ngày Tổng khởi nghĩa, ngôi nhà được giao cho Ban Công vận của Trung ương Đảng, đồng thời là Trụ sở của Trung ương Hội Công nhân cứu quốc Bắc Bộ. Các đồng chí thuộc Ban Công vận như: Hà Kế Tấn, Trần Danh Tuyên, Trần Bảo... ngày đi công tác, đêm về chụm đầu bàn bạc rồi rải chiếu ngủ trong những căn phòng tầng ba.

Ông Trần Danh Tuyên được giao nhiệm vụ chuẩn bị cho Báo Lao Động ra công khai và làm Chủ nhiệm báo trong nhiều năm sau đó. Ông ở trong Ban phụ trách Công nhân Cứu quốc hội từ những ngày đầu, sau này là sáng lập viên Tổng LĐLĐVN. Ông đã giữ những nhiệm vụ quan trọng như: Tổng Thư ký Tổng LĐLĐVN, Bí thư Thành ủy Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Vật tư. Ông là người đầu tiên liên lạc với Liên hiệp Công đoàn Thế giới năm 1946 đóng trụ sở tại Paris (Pháp) và xin cho Công đoàn Việt Nam gia nhập tổ chức này.

Những người làm báo cùng với ông Trần Danh Tuyên thời đó còn có Văn Cao, Trần Quốc Diệp tức Trần Lưu Trác, Nguyễn Huyến. Phụ trách nhà in là Vũ Tiệp. Nhà in lúc đó có hai máy, loại in 8 trang và loại in 2 trang.

Cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới

Trong cuốn "95 năm Báo Lao Động (1929 - 2024)" - Nhà xuất bản Lao Động đã ghi lại lời kể của nhạc sĩ, nhà thơ Văn Cao những trang viết thật tự hào như sau: “Tôi có cái vinh dự là sau Cách mạng Tháng Tám, khi Báo Lao Động ra số công khai đầu tiên thì tôi đã có mặt. Trước đó tôi làm việc bên Báo Độc Lập. Vốn có quan hệ công tác thời bí mật với ông Trần Danh Tuyên và ông Nguyễn Hữu Mai, nên khi ông Tuyên phụ trách tờ Lao Động mời là tôi về ngay. Hằng ngày tôi làm việc trực tiếp với ông ấy ở 51 Hàng Bồ, trụ sở của Báo Lao Động. Tôi vừa viết bài, viết truyện vừa trông nom việc ấn loát. Nhà in ở tầng một. Trên gác bàn việc xong là tôi xuống ngay với anh em công nhân. Và suốt ngày, thậm chí suốt đêm ở đó luôn.

Nhà in thiếu thốn đủ thứ, màu, mực không có đã đành. Khuôn chữ thì nham nhở. Phải tìm tòi lục lọi cái gì còn tận dụng được thì dùng. Phải làm sao tờ báo in ra được đẹp. Bí quá tôi phải về lấy bộ chữ mới (bộ chữ có chân) ở nhà in Rạng Đông của ông bố vợ sau này. Có chữ tốt rồi lại phải tìm cách trình bày sao cho đẹp, cho rõ ràng, sáng sủa...

Trước mình là anh sáng tác, suốt ngày lang thang vơ vẩn ngoài đường. Giờ thì từ sáng đến khuya, quanh quẩn bên bàn, bên máy; bên anh em công nhân... giữ luôn cả việc sửa morase (sửa bản in thử) nữa. Có vất vả nhưng thấy rất vui, không biết mệt là gì... Tờ Lao Động in rất đẹp, chữ có chân vào loại nhất thời bấy giờ... Và chính trong không khí đó, không khí gần gũi bên các người thợ in mà tôi đã sáng tác được bài Công nhân Việt Nam”.

Lịch sử Báo Lao Động cũng nêu rõ: Trong hai năm 1945 - 1946, Báo Lao Động ra được 30 số, bắt đầu từ số 13 ra ngày Thứ Năm 18.10.1945, 59 ngày sau ngày Tổng khởi nghĩa. Theo lời kể của ông Trần Quốc Diệp, sở dĩ phải cố gắng ra số báo công khai đầu tiên sau Cách mạng Tháng Tám vào ngày 18.10.1945 là vì một tuần sau đó, ngày 25.10 sẽ diễn ra sự kiện lịch sử: Hội nghị đại biểu Công nhân cứu quốc miền Bắc Việt Nam tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Đây là Hội nghị đầu tiên của các đoàn thể cách mạng sau Cách mạng Tháng Tám, tôi nhớ đồng chí Võ Nguyên Giáp có đến dự. Báo Lao Động ra để chuẩn bị cho sự kiện đó. Số đầu tiên ra công khai in typô hẳn hoi, nhưng được có 1.500 bản. Số sau đã phát hành tới 10.000 bản.

Được đọc lại những số Báo Lao Động ra năm 1945 là một điều kỳ thú, chúng ta sẽ cảm thấy như được sống lại những ngày đầu của thời kỳ mới giành chính quyền, được nghe lại chính cái giọng nói của người công nhân làm báo. Trên măng-sét số báo đầu tiên ra sau ngày Tổng khởi nghĩa có những dòng chữ: LAO ĐỘNG.

Gần 80 năm sau ngày Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2.9, đất nước hôm nay chuẩn bị hành trình bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kỷ nguyên phát triển, giàu mạnh dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đang nỗ lực, chung sức, đồng lòng xây dựng thành công nước Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, sánh vai với các cường quốc năm châu như ước nguyện của Bác Hồ kính yêu.

Và trong dòng chảy không ngừng của lịch sử Báo chí Cách mạng Việt Nam, suốt gần 1 thế kỷ qua, Báo Lao Động luôn là tờ báo giữ vị trí số một về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; là địa chỉ tin cậy để công nhân, người lao động gửi gắm tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của mình. Báo Lao Động hôm nay và mai sau sẽ tiếp tục đóng góp sức mình vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, cùng dân tộc bước vào kỷ nguyên mới.

Xem bản gốc tại đây